DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI

Ramazan Şimşek

doi:10.30783/nevsosbilen.929323

DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI

Öz

Eğitim sistemi ve resmi yürütücüleri mensup oldukları toplumun, kültürün anlam-değer dünyasını, hayat perspektifini gözeterek süreci şekillendirmektedir. Toplumu yansıtan değerlerin devamlılığının sağlanması, bu değerlerin yeni nesiller üzerinden tekrar üretilmesi ve aktarılması sistemin varlığı açısından oldukça önemli olup eğitim bu bağlamda önemli araçlardan biridir. Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde kullanılan ders materyalleri de Türkiye’yi var eden anlam-değer dünyasını, kültürü, toplumsal hafızayı örtük müfredat aracılığı ile hedef kitleye aktarmakta ve bu içeriklerin devamlılığını sağlamaktadır. Bu çalışmada da ortaokul Türkçe ders kitaplarının tamamında yer alan Erdemler teması metinleri ile özel bir derlem oluşturulmuş; erdemler temasında MEB tarafından işlenmesi tavsiye edilen konularla ilişkili kavramların sıklığı dikkate alınarak derlem tabanlı çeşitli analizler gerçekleştirilmiştir. Analiz sürecinde son yıllarda kullanım sıklığı giderek artan; arka planda kalan mesajları, cümle arasını okumada kullanılan eleştirel söylem analizi, derem dilbilim uygulamalarıyla birlikte kullanılmıştır. Ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan Erdemler teması içeriklerinden oluşturulan özel derlem aracılığıyla yapılan analizde, toplumun geleneksel değer algılarının sürdürülmeye çalışıldığı; öğrencilerin azimli olmaya ve çalışkan olmaya teşvik edildiği; kentleşmenin ve kapitalizmle ilişkili şemaların metin söylemiyle desteklendiği; devlet ve toplumun eğitim aracılığıyla temel değerler kapsamında tekrar üretilmeye çalışıldığı saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akbulut, E. (2011). İlköğretim Okullarında Örtük Program Faaliyetlerinin Saptanması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü
Apple, M. W. & King, N. R. (1977). What do Schools Teach?. Curriculum Inquiry, 6(4), 341-358.
Arkonaç, S. A. (2012). Söylem Çalışmaları. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
Baker, P., Gabrielatos, C., Khosravinik, M., Krzyżanowski, M., McEnery, T., & Wodak, R. (2008). A useful methodological synergy? Combining critical discourse analysis and corpus linguistics to examine discourses of refugees and asylum seekers in the UK press. Discourse & society, 19(3), 273-306.
Baş, T. ve Akturan, U. (2008). Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları
Biber, D. (1990). Methodological issues regarding corpus-based analyses of linguistic variation. Literary and linguistic computing, 5(4), 257-269.
Black, C. E. (1989). Çağdaşlaşmanın İtici Güçleri, çev. M. F. Gümüş. V Yayınları, Ankara.
Çelik, H. ve Ekşi H. (2008). Söylem Analizi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, (27)27, 99-117.

Fairclough, N. (1995) Media Discourse, London: Edward Arnold
Fairclough, N. ve Wodak, R. (1997) Critical Discourse Aanalysis. In T. van Dijk (ed.), Discourse as Social Interaction. 2, 258-284. London: Sage Fairclough, N. (2003) Analysing discourse: Textual analysis for social research. Psychology Press
Foucault, M. (2003). Society must be Defended. New York: Picador
Güllüoğlu, Ö. (2012). “Söylen(Mey)Enin‟ Analizi: Bellona Markasına Yönelik Tüketici Algısı Üzerine Bir Söylem Çözümlemesi. Ö. Güllüoğlu (Ed.), İletişim bilimlerinde araştırma yöntemleri: Yazılı metin çözümleme (s. 225-276). Ankara: Ütopya Yayınları
Günay, V. D. (2018). Söylem Çözümlemesi. İstanbul: Papatya.
Kocaman, A.(2009). Söylem Üzerine. Ankara. ODTÜ Yayıncılık
Kress, G. & Hodge, R. (1979). Language as İdeology. London: Routledge and Kegan Paul.Parker, I. (1992). Discourse Dynamics: Critical analysis for social and individual psychology. Londra: Routledge
Lee, D.Y.W. (2010) ‘What corpora are available?’, in A. O’Keeffe and M. McCarthy (eds), The Routledge Handbook of Corpus Linguistics, London, UK: Routledge: 107–121.
Marchi, A.. ve Taylor, C. (2009). If on a winter’s night two researchers…: a challenge to assumptions of soundness of interpretation. Critical Approaches to Discourse Analysis Across Disciplines: CADAAD, 3(1), 1-20.
McEnery, T. ve Andrew W. (2001) Corpus Linguistics an Introduction. Second edition. Edinburgh: Edinburgh University Press
McEnery, T., & Hardie, A. (2011). Corpus linguistics: Method, theory and practice. Cambridge University Press.
MEB (2018). Türkçe Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar), Ankara.
Nixon, A., Power, C. (2007). Towards A Framework For Establishing Rigour İn A Discourse Analysis of Midwifery Professionalisation. Nursing Inquiry, 14(1), 71-79.
Punch, K. F. (2014). Sosyal Araştırmalara Giriş: Nicel ve Nitel Yaklaşımlar. D. Bayrak, H. B. Arslan ve Z. Akyüz (Çev.), Ankara: Siyasal Kitapevi
Solak, Ö. (2011). Küçük Ağa Romanının Eleştirel Söylem Analizi. TDAV Akademik Bakış Dergisi, 26, Eylül-Ekim, 1-14.
Sözen, E. (1999). Söylem. İstanbul: Paradigma Yayınları.
Şimşek, R. (2021). Socio-Political Evaluation Of The Distribution Of Root Values In Turkish Language Textbooks, International Journal of Eurasian Education and Culture , 6(12),
Teubert, W., & Čermáková, A. (2004). Directions in corpus linguistics. Lexicology and corpus linguistics, 113-166.
Uluğ, F. (1999). Eğitimde Grup Süreçleri. 1. Baskı. Ankara: TODAİE Yayın No: 295
Van Dijk, Teun. A. (1988). Semantics of a Press Panic: The TamilInvasion'. European journal of communication, 3(2), 167-187.
Van Dijk, Teun A. (2011). Discourse, Knowledge, Power and Politics: Towards Critical Epistemic Discourse Analysis. C. Hart (Ed.), Critical discourse studies in context and cognition (pp. 27-64). Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
Wodak, R. (1995). Critical Linguistics and Critical Discourse Analysis. In Verschveren, J.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ramazan Şimşek ^*
0000-0002-8295-8903
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2021

Gönderilme Tarihi

28 Nisan 2021

Kabul Tarihi

2 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 11 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.929323

IZ

https://izlik.org/JA65JM52SU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şimşek, R. (2021). DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(3), 1123-1140. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.929323

AMA

1.Şimşek R. DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2021;11(3):1123-1140. doi:10.30783/nevsosbilen.929323

Chicago

Şimşek, Ramazan. 2021. “DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 11 (3): 1123-40. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.929323.

EndNote

Şimşek R (01 Eylül 2021) DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 11 3 1123–1140.

IEEE

[1]R. Şimşek, “DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 11, sy 3, ss. 1123–1140, Eyl. 2021, doi: 10.30783/nevsosbilen.929323.

ISNAD

Şimşek, Ramazan. “DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 11/3 (01 Eylül 2021): 1123-1140. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.929323.

JAMA

1.Şimşek R. DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2021;11:1123–1140.

MLA

Şimşek, Ramazan. “DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 11, sy 3, Eylül 2021, ss. 1123-40, doi:10.30783/nevsosbilen.929323.

Vancouver

1.Ramazan Şimşek. DERLEM TABANLI BİR ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ: TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA ERDEMLER TEMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 01 Eylül 2021;11(3):1123-40. doi:10.30783/nevsosbilen.929323