TÜRKİYE’DE BİRLEŞTİRİLMİŞ SINIF KONUSUNDA YAPILAN LİSANSÜSTÜ TEZLERİN İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de “Birleştirilmiş Sınıf” kapsamında yapılan lisansüstü tezleri, üniversite, araştırma konusu, araştırma yöntemi, çalışma grubu, katılımcı sayısı, veri toplama araçları ve araştırma önerileri açısından incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, 2006-2019 yılları arasında “Birleştirilmiş Sınıf” bağlamında yapılan 47 lisansüstü tez çalışması (iki doktora, 45 yüksek lisans) üzerinde betimsel içerik analiz yapılmıştır. Toplam 47 lisansüstü tez çalışması MaxQda 12 programı ile analiz edilmiş ve en çok 2019 yılında tez çalışması yapıldığı (n=14) belirlenmiştir. Ayrıca, 26 farklı üniversitede yapılan lisansüstü tezlerin en çok Atatürk Üniversitesinde (n=6) hazırlandığı tespit edilmiştir. Araştırmalarda çalışma grubu olarak en fazla öğretmenlerle çalışılmış ve katılımcı sayısı en çok 0-100 arasında tutulmuştur. Nicel, nitel ve karma araştırma yöntemlerinin kullanıldığı tezlerde 9 farklı araştırma deseninden yararlanılmıştır. Yirmi iki farklı konuda yapılan araştırmalarda veri toplama aracı olarak en fazla anket (n=9), görüşme formu (n=8) ve ölçek (n=8) kullanılmıştır. Araştırmaların önerileri incelendiğinde en fazla öğretmenlerin yaşadıkları problemlerin azaltılmasına yönelik önerilerde bulunulduğu görülmüştür. Buna ek olarak araştırma önerileri; okul şartlarına, öğretim programına, öğretmen adaylarına, velilere, öğretim sürecine, taşımalı eğitime, kız öğrencilerin okullaşmasına ve diğer çalışmalara yönelik öneriler kodu altında toplanmıştır. Sonuç olarak, birleştirilmiş sınıflar için tasarlanmış bir programa ihtiyaç olduğu, hizmet öncesi dönemde birleştirilmiş sınıf dersinin daha etkili işlenmesi ve öğrencilerin doğrudan köy okullarında yapacakları uygulamalarla desteklenmesi, benzer şekilde, hazırlanacak hizmet içi eğitim etkinlikleriyle öğretmen niteliklerinin geliştirilmesi önemli görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Birleştirilmiş sınıf
• yüksek lisans ve doktora tezleri
• doküman incelemesi
• betimsel içerik analizi

Kaynakça

1. Abay, S. (2006). Birleştirilmiş sınıf uygulamasında öğretmenlerin öğretme-öğrenme sürecinde karşılaştığı sorunlar. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
2. Abay, S. (2007). Birleştirilmiş sınıflarda sosyal bilgiler öğretimindeki sorunlar. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
3. Açan, M. (2015). Birleştirilmiş sınıfta ilk okuma yazmayı öğrenme ve öğretme sürecinin betimlenmesi: bir durum çalışması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
4. Adanur, Z. (2011). Birleştirilmiş sınıflarda yapılandırmacı yaklaşımın uygulanabilirliğinin öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi: Trabzon ili örneği. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
5. Adanur, H. (2019). Zenginleştirilmiş öğrenci kılavuzunun birleştirilmiş sınıflarda öğrenim gören öğrencilerin “maddeyi tanıyalım” konusuyla ilgili kavramsal anlamalarına etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi, Trabzon.
6. Akdağ, A. (2014). Birleştirilmiş sınıflı okullarda çalışan müdür yetkili öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi (Adıyaman ili örneği). Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Türk Hava Kurumu Üniversitesi, Ankara.
7. Akdoğan, M. (2007). Birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okullarında görev yapan müdür yetkili öğretmenlerin yönetim sürecinde karşılaştıkları sorunlar. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.
8. Al, H. (2019). Birleştirilmiş sınıflarda görev yapan müdür yetkili öğretmenlerin sınıf yönetimi becerileri ile iş doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.

9. Albayrak, O., Duysak, A. ve Türkmen, A. (2018). Sınıf öğretmeni adaylarının birleştirilmiş sınıflı okul ziyareti yapmalarının onların bu okullara yönelik algıları üzerindeki etkileri (Rize örneklemi). Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7, 187-205.
10. Alpaltun, K. (2011). Birleştirilmiş sınıflı okullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin öğretim materyalleri konusunda karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. 11. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu, Rize Üniversitesi, Rize.
11. Arıcı, F. (2015). Birleştirilmiş sınıflarda temel eğitim hakkının kullanılması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
12. Arslan, C. (2013). Birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okullarında görev yapan müdür yetkili öğretmenlerin yönetimle ilgili sorunlarının incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
13. Aslan, S. (2012). Birleştirilmiş sınıflı okullarda dizgeli eğitimin akademik başarıya ve tutuma etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi, Elâzığ.
14. Atasever, G. (2012). Birleştirilmiş sınıflarda Türkçe öğretiminin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
15. Aybek, B. ve Aslan, S. (2014). Birleştirilmiş sınıflarda görev yapan öğretmenlerin ses temelli cümle yönteminin uygulanmasında yaşamış oldukları sorunlara ve çözüm önerilerine yönelik görüşlerinin incelenmesi (nitel bir araştırma). Turkish Studies-International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9, 5.
16. Bayar, S.A. (2009). Sınıf öğretmenliği eğitimi anabilim dalı 4. sınıf öğrencilerinin birleştirilmiş sınıflar hakkındaki görüşleri: Gazi Üniversitesi örneği. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
17. Coşkun, M. (2018). Birleştirilmiş sınıflarda ve müstakil sınıflarda öğrenim gören 1. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerisinin değerlendirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Ordu Üniversitesi, Ordu.
18. Çağlayan, A. (2012). Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
19. Çetin, D. P. (2019). Birleştirilmiş sınıflarda ilk okuma ve yazma öğretimine ilişkin öğretmen görüşleri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.
20. Coşkun, M. ve Çetinkaya, S. (2018). Birleştirilmiş sınıflarda ve müstakil sınıflarda öğrenim gören 1. Sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerisinin değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(4), 987-1002.
21. Dal, A. (2004). Birleştirilmiş sınıflı köy ilköğretim okullarında görevli müdür yetkili öğretmenlerin stres kaynakları. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi, Malatya.
22. Deniz, O. (2019). Mesleğe yeni başlayan sınıf öğretmenlerinin birleştirilmiş sınıflarda ilk okuma yazma öğretimi üzerine görüşlerinin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi, Trabzon.
23. Dirik, E. (2015). Birleştirilmiş sınıflarda görev yapan öğretmenlerin çoklu zekâ kuramının uygulanabilirliğine ilişkin görüşleri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.
24. Durdudiler, A.A. (2019). Birleştirilmiş sınıfta görev yapan sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyi ile yaşam doyumlarının incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
25. Döş, İ. ve Sağır, M. (2013). Birleştirilmiş sınıflı ilkokulların yönetim sorunları. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 237-250.
26. Dursun, F. (2006). Birleştirilmiş sınıflarda eğitim sorunları ve çözüm önerileri. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2, 33-57.
27. Erdem A., Kamacı, S. ve Aydemir, T. (2005). Birleştirilmiş sınıfları okutan sınıf öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunlar: Denizli örneği. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 1(1-2), 3-13.
28. Gelebek, M.S. (2011). Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin yapılandırmacılık temelli yeni ilköğretim programının birleştirilmiş sınıflarda uygulanmasına ilişkin görüşlerinin incelenmesi (Kilis ili örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi, Gaziantep.
29. Göçer, V. (2014). Birleştirilmiş sınıflarda karşılaşılan problemler (Malatya örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Zirve Üniversitesi, Gaziantep.
30. Göksoy, S., Arıcan, K. ve Eriş, H. M. (2015). Birleştirilmiş sınıflı ilkokullarda görevli öğretmenlerin stres düzeyleri. Asya Öğretim Dergisi, 3(1), 92-106.
31. Gönül, İ. (2019). Birleştirilmiş sınıfta görev yapan öğretmenlerin uygulamada karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşler. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Amasya Üniversitesi, Amasya.
32. Gözler, A. (2019). Birleştirilmiş sınıflı okulların yönetim problemleri ve çözüm önerileri. Yayımlanmamış doktora tezi, Fırat Üniversitesi, Elâzığ.
33. Güler, T. (2016). Proje tabanlı öğrenmenin birleştirilmiş sınıflarda uygulanabilirliğine ilişkin öğretmen görüşleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Giresun Üniversitesi, Giresun.
34. Güler, T. ve Aygün, M. (2019). Türkiye’de birleştirilmiş sınıflarla ilgili yapılan lisansüstü tezler. Milli Eğitim Dergisi, 48(222), 5-32.
35. Gündoğmuş, D. H. (2018). Okuduğunu anlama ile ilgili yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Electronic Turkish Studies, 13(3), 899-910.
36. Gürel, N., Çapar, D. Ve Kartal, S. (2014). Birleştirilmiş sınıf uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşleri: Nitel bir araştırma. International Journal of Human Sciences, 11(1), 1056-1076.
37. Hasanoğlu, G. (2013). Birleştirilmiş sınıflardaki kaynaştırma eğitiminde yaşanan sorunlara ilişkin görüşler. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
38. İnce, N.B. ve Şahin, A.E. (2016). Birleştirilmiş ve bağımsız sınıflarda çalışan sınıf öğretmenlerinin mesleki doyum ve tükenmişlik düzeylerinin karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 391-409.
39. Karakuş, F. (2016). Öğretmen adaylarının birleştirilmiş sınıf öğretmeni olmaya yönelik yeterlik algıları. Turkish Studies, 11(19), 491-510.
40. Karakuş, F. (2019). Birleştirilmiş sınıflarda öğretim dersine yönelik öğretim programı geliştirme çalışması. Yayımlanmamış doktora tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.
41. Karaman, F. (2006). Birleştirilmiş sınıflarda matematik dersindeki başarı düzeyi ile normal sınıflardaki başarı düzeyinin karşılaştırılması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Van.
42. Karip, E. (2018). 2017 eğitim değerlendirme raporu. Ankara: TED Yayınları. http://www.ceidizleme.org/ekutuphaneresim/dosya/762_1.pdf adresinden 29.04.2020 tarihinde erişilmiştir.
43. Kaya, E. (2015). Birleştirilmiş sınıflı ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin teknolojik pedagojik alan bilgisi seviyelerinin belirlenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi, Elâzığ.
44. Kaya, K. ve Taşdemirci, E. (2005). Birleştirilmiş sınıflar ile bağımsız sınıflarda ilk okuma yazma öğretiminde karşılaşılan sorunların karşılaştırmalı incelemesi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), 1-26.
45. Kılıç, D. ve Abay, S. (2009). Birleştirilmiş sınıf uygulamasında öğretmenlerin öğrenme- öğretme sürecinde karşılaştığı problemlere ilişkin görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(3), 623-654.
46. Köksal, K. (2006). Birleştirilmiş sınıflarda öğretim (4.baskı). Pegem A Yayıncılık: Ankara.
47. Ocakçı, E. (2017). Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin sınıf yönetimi yeterlilikleri ve sınıf yönetimi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
48. Özben, K. (2000). Birleştirilmiş sınıf uygulamasında karşılaşılan sorunlar. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(8), 162-171.
49. Özenir, E.G. (2019). Birleştirilmiş sınıf ve müstakil sınıf öğretmenlerinin okul kavramı ile ilgili metaforlarının karşılaştırılması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.
50. Özkan, Ş. (2019). Birleştirilmiş sınıflarda sınıf yönetiminde karşılaşılan istenmeyen öğrenci davranışlarının ve bu davranışlarla baş etme yöntemlerinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
51. Öztürk, N. (2007). Cumhuriyetin başlangıcından günümüze birleştirilmiş sınıf uygulaması. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22, 28-35.
52. Palavan, Ö. (2007). İlköğretim birinci kademede birleştirilmiş sınıflardaki 4. sınıf öğrencilerinin, Sosyal Bilgiler dersinin kazanımlarına erişim düzeyleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
53. Palavan, Ö. ve Göçer, V. (2017). Sınıf öğretmenlerinin birleştirilmiş sınıflarda karşılaştıkları problemler (Malatya il örneği). Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 69-96.
54. Sağ, R., Savaş, B. ve Sezer, R. (2009). Burdur’daki birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin özellikleri sorunları ve ihtiyaçları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 37-56.
55. Sekin, B.D. (2019). Birleştirilmiş sınıflarda drama ile Hayat Bilgisi dersi öğretiminin sosyal beceri düzeyine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi, Elazığ.
56. Sezer, R. (2010). Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin mesleki ihtiyaçları analizi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur.
57. Sınmaz, A. (2009). Birleştirilmiş sınıf öğretmenlerinin yeni ilköğretim programının uygulamasına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi (Düzce ili örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
58. Sidekli, S., Coşkun, İ. ve Aydın, Y. (2015). Köyde öğretmen olmak: birleştirilmiş sınıf. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 311-331.
59. Summak, M. S., Summak, E. & Gelebek, M. S. (2011). Birleştirilmiş sınıflarda karşılaşılan sorunlar ve öğretmenlerin bakış açısından olası çözüm önerileri (Kilis Örneği). Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(3), 1221-1238.
60. Şeker, H. (2014). Birleştirilmiş sınıflı okullardan mezun öğrencilerin üst eğitim kademelerindeki akademik ve sosyal başarı durumları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
61. Şekerci, K. (2015). Birleştirilmiş sınıflarda görevli öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi Şanlıurfa il örneği. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Zirve Üniversitesi, Gaziantep.
62. Temizyürek, S. (2019). Birleştirilmiş sınıfta görev yapan öğretmenlerin karşılaştıkları sorunların incelenmesi (Kayseri ili örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
63. Tunç, H.S. (2013). Birleştirilmiş sınıflarda yapılandırmacı öğrenme ortamının değerlendirilmesi (Kilis ili örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
64. Utlu, G. (2019). Birleştirilmiş sınıflarda metin işleme sürecinin değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Hatay.
65. Yener, Y. ve Atalay, F. (2018). Sınıf öğretmeni adaylarının birleştirilmiş sınıf ve birleştirilmiş sınıf öğretmeni kavramlarına yönelik metaforik algıları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (3), 1822-1840.
66. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. Baskı). Seçkin Yayıncılık: Ankara.
67. Yıldırım M. (2008). Birleştirilmiş sınıflı ilköğretim okullarında ses temelli cümle öğretimi yöntemi ile ilk okuma yazma öğretimi sırasında karşılaşılan güçlükler. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.
68. Yıldız, M. ve Köksal, K. (2009). Birleştirilmiş sınıf uygulamasına ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(1), 1-14.
69. Yıldız, N. (2011). Birleştirilmiş sınıflarda görev yapan öğretmenlerin çalıştıkları yerin kültürü ile etkileşiminin değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
70. Yıldız. S. Ş. (2009). 2005 Hayat Bilgisi dersi öğretim programının birleştirilmiş sınıflarda uygulanabilirliğinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (nitel bir araştırma). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon.
71. Yılmaz, M. (2011). 2005 Sosyal Bilgiler dersi öğretim programının birleştirilmiş sınıflarda uygulanabilirliğinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (nitel bir araştırma). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon.
72. Yılmaz, A.H. (2014). Türkçe dersi öğretim programının birleştirilmiş sınıflarda uygulanabilirliğinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon.
73. Yılmaz, S.B. (2019). Eğitim bilimleri anabilim dalı eğitim programları ve öğretim bilim dalı öğretmen yeterlilik ve tükenmişlik algıları: birleştirilmiş sınıfta görev yapan sınıf öğretmenleri üzerinde bir inceleme. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Kafkas Üniversitesi, Kars.
74. Yükseköğretim Kurulu. (2007). Öğretmen yetiştirme ve eğitim fakülteleri (1982-2007). https://www.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/ogretmen-yetistirme-ve-egitim-fakulteleri.pdf adresinden 29.04.2020 tarihinde erişilmiştir.
75. Yükseköğretim Kurulu. (2018). Sınıf öğretmenliği lisans programı. https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Yeni-Ogretmen-Yetistirme-Lisans-Programlari/Sinif_Ogretmenligi_Lisans_Programi09042019.pdf adresinden 29.04.2020 tarihinde erişilmiştir.
76. Yurdakul, M. (2019). Sınıf eğitimi anabilim dalı 4. sınıf öğrencilerinin birleştirilmiş sınıf kavramına yönelik metaforları (Gazi Üniversitesi örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.