Yıl 2019, Cilt 9 , Sayı 1, Sayfalar 176 - 193 2019-06-30

DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI

Ali Çakırbaş [1]


İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte bütün dünyada ortaya çıkan liberal gelişmelerden Türkiye de etkilenmiştir. Türkiye daha önce deneyip başarısız olduğu çok partili siyasal hayata geçiş konusunu yeniden gündemine almıştır. Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) egemenliğindeki tek partili sistemden çok partili demokratik sisteme geçilmesinde; İkinci Dünya Savaşı’nı demokrasi cephesinin kazanmasının önemli rolü olmuştur.

 

TBMM’nin gayrimüslim milletvekillerinden biri olan Aleksandros Hacopulos, 1954-1960 yılları arasında DP İstanbul milletvekili olarak 2 dönem görev yapmıştır.  Görev yaptığı iki dönem süresince TBMM genel kurulunda toplam 8 kez söz alarak çeşitli konularda görüşlerini beyan etmiştir. Milli Eğitim Komisyonu’na seçilen Hacopulos Batı Trakya’daki okulları ziyaret ederek sorunlarıyla yakından ilgilenmiştir. Hacopulos, milletvekili seçildikten sonra Patrikhane ve Rum cemaatini unutmamış ve fırsat buldukça kilise ve yardım kuruluşlarının ihtiyaçlarına destek olmaya devam etmiştir.

 

27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi sonrasında bütün DP milletvekilleriyle birlikte tutuklanmış ve Yassıada’da Anayasayı ihlal etmekten yargılanmıştır. İddianamede Hacopulos’un yargılanmasına gerekçe olarak Anayasayı ihlal ve tağyir yolu ile diktaya gidilmesine destek olmak, Atatürk inkılaplarına saygı göstermemek, 16.000 liralık döviz almak gösterilmiştir. Hacopulos savunmasında bütün iddialara karşı TBMM’de yaptığı konuşmalardan ve bahse konu faaliyetlerden deliller sunarak savunmasını yapmıştır. 

 

Hacopulos’a savunmasında İstanbul Barosu avukatlarından Nusret Kalyoncuoğlu vekâlet etmiş, hakkında açılan anayasayı ihlal ve ardından halkı silahlandırmaya teşvik ve gayri meşru servet edinmek davalarının hepsi beraat kararı ile sonuçlanmış ve 1961 yılında hürriyetine kavuşmuştur. Bu çalışmada Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Yassıada Tutanakları ve TBMM Zabıt Tutanakları çerçevesinde hazırlanan Demokrat Parti İstanbul milletvekili Aleksandros Hacopulos’un Yassıada’da yargılanma sürecini ele almaktadır. 

Aleksandros Hacopulos, 27 Mayıs, Yassıada Mahkemesi, Anayasa İhlali
  • Aleksandros Hacopulos’un TBMM konuşmaları, https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/td_v2_istatistik.tutanak_hazirla?v_meclis=&v_donem=&v_yasama_yili=&v_cilt=&v_birlesim=&v_sayfa=&v_anabaslik=&v_altbaslik=&v_mv=ALEKSANDROS%20HACOPULOS&v_sb=%DDSTANBUL&v_ozet=&v_kelime=&v_bastarih=&v_bittarih= (Erişim Tarihi: 19 Haziran 2018)Akın Gazetesi, 26 Eylül 1958. Anayasayı İhlal Davası, (5), s.3172-3173, http://acikerisim.tbmm.gov.tr:8080/xmlui/handle/11543/2659 (Erişim Tarihi: 25 Haziran 2018).Anayasayı İhlal Davası Yüksek Adalet Divanı Kararları Yassıada 1960-1961, http://acikerisim.tbmm.gov.tr:8080/xmlui/handle/11543/2678 (Erişim Tarihi: 11 Temmuz 2018). Aydemir, Ş. S. (2011), İkinci Adam (1950-1964), C. III, İstanbul: Remzi Kitabevi.Bali, R. (1997), Çok Partili Demokrasi Döneminde Varlık Vergisi Üzerine Tartışmalar, Tarih ve Toplum, İstanbul, (165), 175-187.BCA (Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi), 490..1.0.0.178.710.1. BCA, 10.90. 44.130.6. s. 10.BCA, 10.90. 44.130.6. s. 27; BCA, 10.90. 44.130.6. s. 7; BCA, 10.90. 44.130.6. s.11.BCA, 10.90. 44.130.6. s.12.BCA, 10.90. 44.130.6. s.13.BCA, 10.90. 44.130.6. s.1-3.BCA, 10.90. 44.130.6. s. 4.BCA, 10.90. 44.130.6. s.14.BCA, 10.90. 44.130.6. s.16.BCA, 10.90. 44.130.6. s.17.BCA, 10.90. 44.130.6. s.5-6; BCA, 10.900. 253.777.2.BCA, 10.900. 302.926.1.BCA, 10.900.44.130.6.BCA, 30.01.133.869.4.BCA, 30.01.133.869.9.Burçak, R.S. (1976), Yassıada ve Öncesi, Ankara: Çam Matbaası. Cumhuriyet, 5 Haziran 1960.Eroğul, C. (1992), Çok Partili Düzenin Kuruluşu: 1945-1971, Geçiş Sürecinde Türkiye (Derleyen: İrvin Cemil Shick, E. Ahmet Tonak), İstanbul: Belge Yayınları.Karpat, K. H.(1996), Türk Demokrasi Tarihi, Sosyal, Ekonomik ve Kültürel Temeller, İstanbul: Afa Yayıncılık.Kop, K. K. (1945), Milli Şef’in Söylev, Demeç ve Mesajları, Ankara: Akay Kitabevi.Milliyet, 15 Temmuz 1961.Milliyet, 22 Temmuz 1961.Milliyet, 8 Ekim 1960. Milliyet, 9 Ekim 1960.Öztürk, K. (2000), Türk Parlamento Tarihi (TBMM X. Dönem 1954-1957), Ankara: TBMM Vakfı Yayınları.Gözübüyük, Ş. (2005), Açıklamalı Türk Anayasaları, Ankara: Turhan Kitabevi.TBMM AGEM, TBMM Azasının Seçim Mazbatası, Sicil No: 2045.TBMM Arşiv ve Genel Evrak Müdürlüğü, TBMM Azasının Tercüme-i Hal Kayıt Örneği, Sicil No: 2045.TBMM (1956)TBMM Tutanak Dergisi, Ankara: TBMM Basımevi.TBMM (1960)TBMM Tutanak Dergisi, Ankara: TBMM Basımevi.TBMM (1955)TBMM Zabıt Ceridesi, Ankara: TBMM Basımevi.Yücel, M. S. (2001), Demokrat Parti, İstanbul: Ülke Kitapları.
Birincil Dil tr
Bölüm DERGİNİN TAMAMI
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-2217-5392
Yazar: Ali Çakırbaş (Sorumlu Yazar)
Kurum: NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { nevsosbilen563002, journal = {Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi}, issn = {}, eissn = {2149-3871}, address = {}, publisher = {Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {9}, pages = {176 - 193}, doi = {}, title = {DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI}, key = {cite}, author = {Çakırbaş, Ali} }
APA Çakırbaş, A . (2019). DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi , 9 (1) , 176-193 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/nevsosbilen/issue/46568/563002
MLA Çakırbaş, A . "DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI". Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 9 (2019 ): 176-193 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/nevsosbilen/issue/46568/563002>
Chicago Çakırbaş, A . "DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI". Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 9 (2019 ): 176-193
RIS TY - JOUR T1 - DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI AU - Ali Çakırbaş Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 176 EP - 193 VL - 9 IS - 1 SN - -2149-3871 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI %A Ali Çakırbaş %T DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI %D 2019 %J Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi %P -2149-3871 %V 9 %N 1 %R %U
ISNAD Çakırbaş, Ali . "DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI". Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 9 / 1 (Haziran 2019): 176-193 .
AMA Çakırbaş A . DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2019; 9(1): 176-193.
Vancouver Çakırbaş A . DEMOKRAT PARTİ İSTANBUL MİLLETVEKİLİ ALEKSANDROS HACOPULOS’UN ANAYASAYI İHLAL DAVASINDA YARGILANMASI. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2019; 9(1): 193-176.