Araştırma Makalesi

Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi

Cilt: 12 Sayı: 4 15 Ekim 2023
PDF İndir
TR EN

Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi

Öz

Farmasötiklerin sucul çevrelere ulaşmasındaki önemli kaynaklardan bir tanesi atıksu arıtma tesisi deşarjlarıdır. Bu çalışmada, Konya kenti kanalizasyon sisteminde bazı analjezik ve anti-enflamatuarların varlığı ve konsantrasyonu, Konya Atıksu Arıtma Tesisin (AAT)’de bu farmasötiklerin giderimi belirlenmiştir. AAT deşarjı ile alıcı ortama deşarj edilen farmasötiklerin oluşturduğu ekotoksikolojik risk balık, Daphnia magna ve alg için değerlendirilmiştir. Kanalizasyon sisteminin 22 farklı noktasından ve ATT giriş-çıkışından alınan örneklerin ekstraksiyonu katı faz ekstraksiyonu ile, farmasötiklerin kalitatif ve kantitatif analizleri ise sıvı kromatografisi kütle spektrometresi (LC-MS/MS) ile gerçekleştirilmiştir. Kanalizasyon sisteminde etodolac 3875 ng/L, diclofenac 119 ng/L, flurbiprofen 247912 ng/L, naproxen 1827 ng/L, paracetamol 7204 ng/L, propyphenazone 2.23 ng/L ortalama konsantrasyonlarında tespit edilmiştir. AAT giriş ve çıkışında ise sırasıyla etodolac 5080 ng/L ve 19688 ng/L, diclofenac 248 ng/L ve 962 ng/L, naproxen 1924 ng/L ve 97.7 ng/L, paracetamol 3286 ng/L ve 109 ng/L, propyphenazone 7.3 ng/L ve 20.9 ng/L ortalama konsantrasyonlarında tespit edilmiştir. AAT’de naproxen, paracetamol farmasötikleri için %90 üzerinde giderim gözlenmiş, diğer farmasötiklerin tesiste giderilemediği görülmüştür. Çıkış atıksuyunda tespit edilen konsantrasyonlar ile yapılan risk değerlendirmesinde risk oranı (RQ) değerleri 4.3x10-5-2.6x10-2 aralığında tespit edilmiştir ve alıcı ortam için önemsiz risk oluşturduğu belirlenmiştir. Buna rağmen, farmasötiklerin alıcı ortamlarda bulunan tek kirletici olmadığı, konvansiyonel ve diğer mikrokirleticilerle bir arada bulunduğu, hepsinin ayrı ayrı toksik etkileri birleştiğinde ciddi çevresel sorunlar oluşturabileceği unutulmamalıdır. Ayrıca, farmasötikler çevresel ortamlarda ve canlı dokularda birikebilir, besin zincirine taşınabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. K. Kodom, F. Attiogbe and F.A. Kuranchie, Assessment of removal efficiency of pharmaceutical products from wastewater in sewage treatment plants: A case of the sewerage systems Ghana limited, Accra. Heliyon, 7, 11, 08385, 2021. https://doi.org/10.1016/ j.heliyon.20 21.e08385.
  2. D.J. Son, C.S. Kim, J.W. Park, J.H. Lee, S.H. Lee, S.K. Shin and D.H. Jeong, Fate evaluation of pharmaceuticals in solid and liquid phases at biological process of full-scale municipal wastewater treatment plants. Journal of Water Process Engineering, 46, 102538, 2022. https://doi.org/10.1016/j.jwpe.2021. 102538.
  3. C.F. Couto, L.C. Lange and M.C.S. Amara, Occurrence, fate and removal of pharmaceutically active compounds (PhACs) in water and wastewater treatment plants—A review. Journal of Water Process Engineering, 32, 100927, 2019. https://doi.org/10 .1016/j.jwpe.2019.100927.
  4. T. J. Scheytt, P. Mersmann and T. Heberer, Mobility of pharmaceuticals carbamazepine, diclofenac, ibuprofen, and propyphenazone in miscible-displacement experiments. Journal of Contaminant Hydrology, 83İ, 53 – 69, 2006. https://doi.org/10.1016/j.jconhyd.2005 .11.002.
  5. M. Passananti, M. Lavorgna, M. R. Iesce, M. DellaGreca, M. Brigante, E. Criscuolo, F. Cermola and M. Isidori, Photochemical fate and eco-genotoxicity assessment of the drug etodolac. Science of The Total Environment, 518–519, 258-265, 2015. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.201 5.03.009.
  6. L. Jiang, Y. Li, Y. Chen, B. Yao, X. Chen, Y. Yu, J. Yang and Y. Zhou, Pharmaceuticals and personal care products (PPCPs) in the aquatic environment: Biotoxicity, determination and electrochemical treatment. Journal of Cleaner Production, 388, 135923, 2023. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.202 3.135923.
  7. M. Papageorgiou, C. Kosma and D. Lambropoulou, Seasonal occurrence, removal, mass loading and environmental risk assessment of 55 pharmaceuticals and personal care products in a municipal wastewater treatment plant in Central Greece. Science of The Total Environment, 543, 547–569, 2016. https://doi .org/10.1016/j.scitoten v.2015.11.047.
  8. R. Moreno-Gonzalez, S. Rodríguez-Mozaz, M. Gros, E. Perez-Canovas, D. Barcel ́o and V.M. Leon, Input of pharmaceuticals through coastal surface watercourses into a Mediterranean lagoon (Mar Menor, SE Spain): sources and seasonal variations. Science of The Total Environment, 490, 59–72, 2014. https://doi.org/10.101 6/j.scitotenv.2014.04 .097.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

16 Ağustos 2023

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

3 Nisan 2023

Kabul Tarihi

19 Temmuz 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 12 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Ulvi, A., Aydın, S., & Aydın, M. E. (2023). Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(4), 1168-1175. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1276286
AMA
1.Ulvi A, Aydın S, Aydın ME. Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2023;12(4):1168-1175. doi:10.28948/ngumuh.1276286
Chicago
Ulvi, Arzu, Senar Aydın, ve Mehmet Emin Aydın. 2023. “Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 12 (4): 1168-75. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1276286.
EndNote
Ulvi A, Aydın S, Aydın ME (01 Ekim 2023) Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 12 4 1168–1175.
IEEE
[1]A. Ulvi, S. Aydın, ve M. E. Aydın, “Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi”, NÖHÜ Müh. Bilim. Derg., c. 12, sy 4, ss. 1168–1175, Eki. 2023, doi: 10.28948/ngumuh.1276286.
ISNAD
Ulvi, Arzu - Aydın, Senar - Aydın, Mehmet Emin. “Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 12/4 (01 Ekim 2023): 1168-1175. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1276286.
JAMA
1.Ulvi A, Aydın S, Aydın ME. Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2023;12:1168–1175.
MLA
Ulvi, Arzu, vd. “Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 4, Ekim 2023, ss. 1168-75, doi:10.28948/ngumuh.1276286.
Vancouver
1.Arzu Ulvi, Senar Aydın, Mehmet Emin Aydın. Kentsel atıksuda ve atıksu arıtma tesisinde bazı analjezik ve anti-enflamatuar farmasötiklerinin varlığı, giderimleri ve çevresel risk değerlendirilmesi. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 01 Ekim 2023;12(4):1168-75. doi:10.28948/ngumuh.1276286

Cited By