Araştırma Makalesi

Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi

Cilt: 12 Sayı: 4 15 Ekim 2023
PDF İndir
TR EN

Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi

Öz

Madencilik çalışmaları proje süreçlerinde kayaç dayanımı önemli bir parametredir. Sedimanter ve metamorfik kayaçlar gibi dayanım anizotropisi açısından yönelimlere göre farklı dayanım özellikleri gösteren kayaçlarda dayanım değerleri dağılımı önem arz etmektedir. Bunun birlikte farklı sıcaklıklarda ve pH’larda çalışmalar yapılabilmektedir. Yaz, kış, asidik ve bazik ortamlarda dayanım değerleri değişebilmektedir. Bu çalışmada Türkiye Kastamonu ili Hanönü ilçesindeki bakır madeninden şist numuneleri alınmıştır. Yeşil şist ve mika şist gibi metamorfik kayaçların dayanım anizotropisinin yanında farklı sıcaklık (5°C ve 35°C) ve pH’larda (2, 7 ve 12) dayanım değerlerinin değişimi incelenmiştir. Genel olarak her iki kayaç için 15°-45° derecelerde minimum dayanımlar, 60°-90° dereceler arasında ise maksimum sonuçlar elde edilmiştir. Genellikle her iki kayaç 5°C’de maksimum dayanım dağılımı göstermiştir. Mika şist için pH parametresinde maksimum dayanım pH12’de, diğer pH’larda yakın dağılım, yeşil şist için ise tüm pH değerlerinde benzer dağılım elde edilmiştir. Mika şist için derece, sıcaklık ve pH parametreleri, yeşil şist için ise derece ve sıcaklık parametreleri dayanımda etkili olmuştur. Kayaçlarda farklı parametrelerin değişiminin dayanıma etkisinin incelenmesi proje ve işletme süreçlerinde katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. K. Ullemeyer, S. Siegesmund, P. N. J. Rasolofosaon and J. H. Behrmann, Experimental and texture-derived P-wave anisotropy of principal rocks from the TRANSALP traverse: An aid for the interpretation of seismic field data, Tectonophysics, 414 (1–4), 97–116, 2006. https://doi.org/10.1016/j.tecto.2005.10.024.
  2. R. Ajalloeian and G. R. Lashkaripour, Strength anisotropies in mudrocks. Bulletin of Engineering Geology and the Environment, 59 (3), 195–199, 2000. https://doi.org/10.1007/s100640000055.
  3. T. Ramamurthy, G. V. Rao and J. Singh, Engineering behaviour of phyllites, Engineering Geology, 33 (3), 209–225. 1993. https://doi.org/10.1016/0013-7952(93)90059-L.
  4. A. Ghazvinian, R. Geranmayeh Vaneghi and M. R. Hadei, Behavior and failure mechanism of angoran schists under uniaxial compression loading. ISRM Int. Symp. EUROCK 2012, 28-30 May 2012, pp. 1–10, Stockholm, Sweden, 2012.
  5. J. W. Cho, H. Kim, S. Jeon, and K. B. Min, Deformation and strength anisotropy of Asan gneiss, Boryeong shale, and Yeoncheon schist, International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences, 50, 158–169. 2012. https://doi.org/10.1016/ j.ijrmms.2011.12.004.
  6. H. Saroglou and G. Tsiambaos, A modified Hoek–Brown failure criterion for anisotropic intact rock. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences, 45 (2), 223–234. 2008. https://doi.org/10.1016/j.ijrmms.2007.05.004.
  7. M. H. B. Nasseri, K. S. Rao and T. Ramamurthy, Anisotropic strength and deformational behaviour of Himalayan schists, International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences, 40 (1), 3–23, 2003. https://doi.org/10.1016/S1365-1609(02)00103-X.
  8. X. P. Zhang, L. N. Y. Wong, S. J. Wang and G. Y. Han, Engineering properties of quartz mica schist, Engineering Geology, 121 (3–4), 135–149, 2011. https://doi.org/10.1016/j.enggeo.2011.04.020.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Eylül 2023

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

1 Haziran 2023

Kabul Tarihi

7 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 12 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Özdemir, M., Beyhan, S., & Erarslan, K. (2023). Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(4), 1318-1324. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1308451
AMA
1.Özdemir M, Beyhan S, Erarslan K. Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2023;12(4):1318-1324. doi:10.28948/ngumuh.1308451
Chicago
Özdemir, Mehmet, Sunay Beyhan, ve Kaan Erarslan. 2023. “Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 12 (4): 1318-24. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1308451.
EndNote
Özdemir M, Beyhan S, Erarslan K (01 Ekim 2023) Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 12 4 1318–1324.
IEEE
[1]M. Özdemir, S. Beyhan, ve K. Erarslan, “Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi”, NÖHÜ Müh. Bilim. Derg., c. 12, sy 4, ss. 1318–1324, Eki. 2023, doi: 10.28948/ngumuh.1308451.
ISNAD
Özdemir, Mehmet - Beyhan, Sunay - Erarslan, Kaan. “Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 12/4 (01 Ekim 2023): 1318-1324. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1308451.
JAMA
1.Özdemir M, Beyhan S, Erarslan K. Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2023;12:1318–1324.
MLA
Özdemir, Mehmet, vd. “Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 4, Ekim 2023, ss. 1318-24, doi:10.28948/ngumuh.1308451.
Vancouver
1.Mehmet Özdemir, Sunay Beyhan, Kaan Erarslan. Şistlerin dayanım anizotropisinde sıcaklık ve pH’ın etkisi. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 01 Ekim 2023;12(4):1318-24. doi:10.28948/ngumuh.1308451