Araştırma Makalesi

Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması

Cilt: 14 Sayı: 1 15 Ocak 2025
PDF İndir
EN TR

Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması

Öz

Günümüzde artan sanayileşme ve nüfus, atık sayısının artması sebep olmuştur. Dolayısıyla atık yönetimi ve geri dönüşüm süreçleri büyük bir önem kazanmaktadır. Geliştirilmiş nesne atık tespit sistemleri; atıkların doğru bir şekilde sınıflandırılmasını, geri dönüşüm süreçlerinin verimliliğini artırılmasında önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada, geri dönüşümlü atıkların nesne tespiti için transfer öğrenme temelli YOLOv8 kullanılmıştır. YOLO yönteminin başarısının değerlendirmek için YOLOv8n, YOLOv8s, YOLOv8m, YOLOv8l, YOLOv8x ve RT-DETR modelleri kullanılmıştır. Gerçekleştirilen deneysel sonuçlarda en etkin olan modelin YOLOv8n olduğu gözlenmiştir. Ayrıca, önerilen modelde atık görüntüsü, video veya web kamerası kullanılarak gerçek zamanlı olarak sınıflandırılma gerçekleştirilmiştir. Modelleme için 7963 farklı görüntü kullanılmıştır. Eğitilmiş olan model ile geri dönüşümü hedeflenen sıklıkla kullanılan Batarya, Şişe Kapağı, Karton, Çöp Poşeti, Cam Şişe, Plastik Poşet, Plastik Şişe ve Teneke nesneleri tespit edilebilmektedir. Önerilen yöntem ile geri dönüşüm atık nesneleri %86.6 ortalama doğruluk oranı (mAP) ile tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. United Nations Environment Programme, Global Waste Management Outlook 2024: Beyond an age of waste – Turning rubbish into a resource. Nairobi, 2024. https://wedocs.unep.org/20.500.11822/44939.
  2. U.S. Environmental Protection Agency, Global Greenhouse Gas Emissions Data, 2019. https://www.epa.gov/ghgemissions/global-greenhouse-gas-overview.
  3. Department of Environment, Science and Innovation, Queensland, Economic Impacts, WetlandInfo website, 2021. https://wetlandinfo.des.qld.gov.au/wetlands/management/pressures/litter-illegal-dumping/effects-values/economic-impacts.html.
  4. N. Ferronato ve V. Torretta, Waste mismanagement in developing countries: A review of global ıssues, International Journal of Environmental Research and Public Health, 16 (6), 1060, 2019. https://doi.org/10.3390/ijerph16061060.
  5. J. Bobulski ve M. Kubanek, Deep learning for plastic waste classification system, Applied Computational Intelligence and Soft Computing, 2021, 6626948, 7 sayfa, 2021. https://doi.org/10.1155/2021/6626948.
  6. N. Nnamoko, J. Barrowclough ve J. Procter, Solid waste ımage classification using deep convolutional neural network, Infrastructures, 7, 47, 2022. https://doi.org/10.3390/infrastructures7040047.
  7. BBC Türkçe, Yapay zeka atıkları azaltmak ve geri dönüşümü artırmak için nasıl kullanılabilir?. https://www.bbc.com/turkce/articles/cn0k40m2ndjo.
  8. Recycleye, https://recycleye.com/. Accessed 24 June 2024

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Derin Öğrenme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

10 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

15 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

25 Haziran 2024

Kabul Tarihi

24 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Çavuşoğlu, B. B., & Badem, H. (2025). Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 14(1), 141-151. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1504730
AMA
1.Çavuşoğlu BB, Badem H. Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2025;14(1):141-151. doi:10.28948/ngumuh.1504730
Chicago
Çavuşoğlu, Büşra Betül, ve Hasan Badem. 2025. “Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14 (1): 141-51. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1504730.
EndNote
Çavuşoğlu BB, Badem H (01 Ocak 2025) Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14 1 141–151.
IEEE
[1]B. B. Çavuşoğlu ve H. Badem, “Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması”, NÖHÜ Müh. Bilim. Derg., c. 14, sy 1, ss. 141–151, Oca. 2025, doi: 10.28948/ngumuh.1504730.
ISNAD
Çavuşoğlu, Büşra Betül - Badem, Hasan. “Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14/1 (01 Ocak 2025): 141-151. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1504730.
JAMA
1.Çavuşoğlu BB, Badem H. Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2025;14:141–151.
MLA
Çavuşoğlu, Büşra Betül, ve Hasan Badem. “Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 14, sy 1, Ocak 2025, ss. 141-5, doi:10.28948/ngumuh.1504730.
Vancouver
1.Büşra Betül Çavuşoğlu, Hasan Badem. Transfer öğrenme kullanılarak geri dönüşüm atıklarının sınıflandırılması. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 01 Ocak 2025;14(1):141-5. doi:10.28948/ngumuh.1504730