Araştırma Makalesi

Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu

Cilt: 14 Sayı: 3 15 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu

Öz

Bu çalışma, Afyonkarahisar ili Şuhut ilçesi Arızlı mevkiindeki ofiyolitik melanj birimleri içerisinde yer alan krizotil (lifsi serpantin) mineralizasyonunun mineralojik, petrografik ve jeokimyasal özelliklerini incelemektedir. Altı farklı örnek üzerinde Raman spektroskopisi, Fourier dönüşümlü kızılötesi spektroskopisi (FTIR), taramalı elektron mikroskobu–enerji dağılımı spektroskopisi (SEM–EDS) ve X-ışını floresans (XRF) analizleri yapılmıştır. Raman analizlerinde krizotile ait karakteristik bantlar (686, 521, 376 ve 230 cm⁻¹) net şekilde gözlenmiş; bazı örneklerde lizardit (687, 458, 377 cm⁻¹) ve antigorit spektral izleri de tespit edilmiştir. FTIR spektrumlarında, OH bağlarını gösteren 3682 cm⁻¹, Si–O–Mg ve Si–O–Si gerilme titreşimlerine karşılık gelen 943 ve 602 cm⁻¹ bantları gözlenmiştir. SEM görüntülerinde, liflerin 5–200 µm arasında değişen uzunluklarda olduğu ve tipik sarmal yapılar geliştirdiği belirlenmiştir. EDS analizleri Mg (%43.6 MgO’ya kadar), Si (%43.4 SiO₂’ye kadar) ve düşük miktarda Fe ile krizotilin teorik bileşimiyle uyumludur. XRF analizlerinde MgO %35.34–39.21 ve SiO₂ %35.34–40.52 aralığında, Fe₂O₃ %6.39–7.31, Ni 1186–1588 ppm, Cr₂O₃ %0.21–0.36 oranlarında belirlenmiş olup bu değerler serpantinleşmiş ultramafik kayaçlara işaret etmektedir. Özellikle yüksek Ni ve Cr içerikleri, mineralizasyonun ultramafik kayaç kökenli olduğunu düşündürmektedir. Elde edilen tüm veriler, Arızlı’daki krizotil mineralizasyonunun Türkiye’deki Sivas, Tekirova ve Karaçam gibi benzer ofiyolitik ortamlarda tanımlanan doğal serpantin oluşumları ile mineralojik ve jeokimyasal açıdan benzerlik taşıdığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. R. L. Virta, Asbestos: Geology, mineralogy, mining, and uses. US Department of the Interior, US Geological Survey, Open File Report 02-149, 2002.
  2. S. Singh, A. Das, P. Sharma, A. K. Sudheer, M. Gaddam and R. Ranjan, Spatiotemporal variations, sources, pollution status and health risk assessment of dissolved trace elements in a major Arabian Sea draining river: insights from multivariate statistical and machine learning approaches. Environmental Geochemistry and Health, 46(4), 130, 2024. https://doi.org/10.1007/s10653-024-01885-9.
  3. T. A. Sporn, Mineralogy of asbestos. Malignant Mesothelioma, 1–11, 2011. https://doi.org/10.1007 /978-3-642-10862-4_1.
  4. A. Bloise, D. Miriello, L. Gaggero, G. Lanzafame and R. Punturo, Multi-analytical approach for asbestos minerals and their non-asbestiform analogues: Inferences from host rock textural constraints. Fibers, 7(5), 42, 2019. https://doi.org/10.3390/fib7050042.
  5. A. M. Langer, Identification and enumeration of asbestos fibers in the mining environment: Mission and modification to the Federal Asbestos Standard. Regulatory Toxicology and Pharmacology, 52(1), S207–S217, 2008. https://doi.org/10.1016/j.yrtph.20 08.01.007.
  6. S. Nasir, K. N. Khankahdani and A. R. Nasir, Geochemical and petrological characterization of listwaenite from Oman and Iran ophiolites: implications for hydrothermal carbonation and silicification alteration processes. Arabian Journal of Geosciences, 18(4), 98, 2025. https://doi.org/10.1007 /s12517-025-12244-y.
  7. C. Ricchiuti, D. Pereira, R. Punturo, E. Giorno, D. Miriello and A. Bloise, Hazardous elements in asbestos tremolite from the Basilicata region, southern Italy: A first step. Fibers, 9(8), 47, 2021. https://doi.org/10.3390/fib9080047.
  8. G. M. Militello, A. Bloise, L. Gaggero, G. Lanzafame and R. Punturo, Multi-analytical approach for asbestos minerals and their non-asbestiform analogues: Inferences from host rock textural constraints. Fibers, 7(5), 42, 2019. https://doi.org/10.3390/fib7050042.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Maden Yatakları ve Jeokimya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

10 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

9 Nisan 2025

Kabul Tarihi

28 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yalçın, C., & Kaya, M. (2025). Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 14(3), 1026-1034. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1672453
AMA
1.Yalçın C, Kaya M. Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2025;14(3):1026-1034. doi:10.28948/ngumuh.1672453
Chicago
Yalçın, Cihan, ve Mustafa Kaya. 2025. “Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14 (3): 1026-34. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1672453.
EndNote
Yalçın C, Kaya M (01 Temmuz 2025) Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14 3 1026–1034.
IEEE
[1]C. Yalçın ve M. Kaya, “Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu”, NÖHÜ Müh. Bilim. Derg., c. 14, sy 3, ss. 1026–1034, Tem. 2025, doi: 10.28948/ngumuh.1672453.
ISNAD
Yalçın, Cihan - Kaya, Mustafa. “Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14/3 (01 Temmuz 2025): 1026-1034. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1672453.
JAMA
1.Yalçın C, Kaya M. Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2025;14:1026–1034.
MLA
Yalçın, Cihan, ve Mustafa Kaya. “Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 14, sy 3, Temmuz 2025, ss. 1026-34, doi:10.28948/ngumuh.1672453.
Vancouver
1.Cihan Yalçın, Mustafa Kaya. Arızlı (Afyon-Şuhut) ofiyolitik melanjında krizotil oluşumlarının mineralojik, petrografik ve jeokimyasal karakterizasyonu. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 01 Temmuz 2025;14(3):1026-34. doi:10.28948/ngumuh.1672453