Araştırma Makalesi

Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı

Cilt: 14 Sayı: 4 15 Ekim 2025
PDF İndir
TR EN

Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı

Öz

Sıcaklıkta yaşanan pozitif anomaliler son yıllara iklim değişikliğine bağlı önemli bir araştırma sorusu olmuştur. Sıcaklık değişimleri doğrudan ve dolaylı pek çok etkiye sahiptir. Bu çalışma günlük maksimum sıcaklık ve günlük toplam güneşlenme süresi parametrelerinin günlük yağış üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda çalışmada Granger nedensellik analizi yapılarak meteorolojik parametrelerin yağış üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Güneşlenme süresi ve günlük maksimum sıcaklık değişkenleri için p istatistik değeri <0.05 olarak belirlenmiş olup iki değişkenin de yağış üzerinde etkin olduğu görülmüştür. Çalışmada parametrelerde çeşitli gün gecikmeleri kullanılarak optimum girdi modelleri oluşturulmuş, Yapay Sinir Ağları (YSA) ve Sınıflandırma ve Regresyon Ağacı (SRA) yöntemleri kullanılarak ilişki düzeyleri araştırılmıştır. Çalışma sonucunda SRA yöntemi ile geliştirilen tahmin modellerinin YSA modellerine göre üstün başarısı (NSE:0.65-0.79) görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. A. Keskin ve Z. Kanat, Dünyada iklim değişikliği üzerine yapılan çalışmalar ve Türkiye’de mevcut durum. Atatürk University Journal of Agricultural Faculty, 49(1), 2018.
  2.    M. Röthlisberger ve L. Papritz, Quantifying the physical processes leading to atmospheric hot extremes at a global scale. Nature Geoscience, 16, 210–216, 2023. https://doi.org/10.1038/s41561-023-01126-1
  3.    K.-H. Kim ve B.-M. Lee, Effects of climate change and drought tolerance on maize growth. Plants, 12(20), 3548, 2023.https://doi.org/10.3390/plants12203548
  4.    T. Vansteenkiste, M. Tavakoli, V. Ntegeka, P. Willems, F. De Smedt ve O. Batelaan, Climate change impact on river flows and catchment hydrology: a comparison of two spatially distributed models. Hydrological Processes, 27(25), 3649–3662, 2013. https://doi.org/10.1002/hyp.9480.
  5.    M. Donat, A. Lowry, L. Alexander, P. A. O’Gorman, N. Maher, More extreme precipitation in the world’s dry and wet regions. Nature Climate Change, 6, 508–513, 2016. https://doi.org/10.1038/nclimate2941.
  6.    H. Serkendiz, H. Tatlı, A. Kılıç, vd., Analysis of drought intensity, frequency and trends using the SPEI in Turkey. Theoretical and Applied Climatology, 155, 2997–3012, 2024. https://doi.org/10.1007/s00704-023-04772-y
  7.    M. A. Çelik, H. Bayram ve S. Özüpekçe, An assessment on climatological, meteorological and hydrological disasters that occurred in Turkey in the last 30 years (1987–2017). International Journal of Geography and Geography Education, 38, 295–310, 2018. https://doi.org/10.32003/iggei.424675
  8.    T. Pilevneli, G. Capar ve C. Sánchez-Cerdà, Investigation of climate change impacts on agricultural production in Turkey using volumetric water footprint approach. Sustainable Production and Consumption, 35, 605–623, 2023. https://doi.org/10.1016/j.spc.2022.12.013.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnşaat Mühendisliğinde Sayısal Modelleme , Su Kaynakları Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

10 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

16 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

21 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Babacan, H. T. (2025). Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 14(4), 1360-1371. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1743641
AMA
1.Babacan HT. Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2025;14(4):1360-1371. doi:10.28948/ngumuh.1743641
Chicago
Babacan, Hasan Törehan. 2025. “Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14 (4): 1360-71. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1743641.
EndNote
Babacan HT (01 Ekim 2025) Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14 4 1360–1371.
IEEE
[1]H. T. Babacan, “Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı”, NÖHÜ Müh. Bilim. Derg., c. 14, sy 4, ss. 1360–1371, Eki. 2025, doi: 10.28948/ngumuh.1743641.
ISNAD
Babacan, Hasan Törehan. “Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14/4 (01 Ekim 2025): 1360-1371. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1743641.
JAMA
1.Babacan HT. Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2025;14:1360–1371.
MLA
Babacan, Hasan Törehan. “Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 14, sy 4, Ekim 2025, ss. 1360-71, doi:10.28948/ngumuh.1743641.
Vancouver
1.Hasan Törehan Babacan. Sıcaklık ve güneşlenme süresine dayalı günlük yağış tahmini: Antalya ilinde istasyon bazlı bir modelleme yaklaşımı. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 01 Ekim 2025;14(4):1360-71. doi:10.28948/ngumuh.1743641