TR
EN
Kentsel dönüşüm sürecinde toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemleri
Öz
Mekansal planlama süreçlerinde toplumu ve toplumsal değerleri merkeze alan bir yaklaşım benimsemek, uygulamaların hem başarısı hem de sürdürülebilirliği açısından kritik bir rol oynamaktadır. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak geliştirilen görsel ve mekânsal verileri içeren katılımcı teknikler ile planlama süreçleri daha şeffaf, objektif ve etkileşimli bir şekle dönüştürülerek başarılı ve sürdürülebilir nitelikli uygulamalar gerçekleştirilebilir. Toplum Katılımlı Coğrafi Bilgi Sistemleri (TKCBS) kapsamında verinin toplanması süreci, yerel halkın katkısıyla yürütülen en kritik aşamalardan biridir. Bu aşamada, halkın yaşadığı çevreyle ilgili deneyimsel bilgisi, coğrafi konumla ilişkilendirilerek dijital ortama aktarılır. Bu sistem; kamu, özel sektör, sivil toplum ve bireyler gibi farklı aktörlerin karar süreçlerine aktif biçimde katılmasına olanak tanır. Bu sayede, kararların yalnızca teknik doğruluk değil, sosyal yaşam alanlarına uygunluğu açısından da güç kazanması hedeflenir. Bu çalışmada, TKCBS üzerine kapsamlı bir kuramsal çerçeve sunularak kentsel dönüşüm bağlamında TKCBS’nin önemi vurgulanmaktadır. Çalışmada TKCBS, kavramsal yapısı, bileşenleri, uygulama alanları, katılımcı gruplar ve katılımcı yöntemler kapsamında oluşturulan sistematik bir literatür taramasıyla analiz edilmiştir. Ardından Niğde kentinde yürütülen tarihi kentsel dönüşüm projesi sürecinde TKCBS’nin varlığına yönelik sosyolojik temelli anket değerlendirmesi yapılarak örnek uygulama alanı için mevcut durum incelenmiştir. Son olarak uygulama sahasından elde edilen bulgulardan yola çıkılarak TKCBS’nin kentsel dönüşüm uygulamaları için önemi ifade edilmiş ve yerel yöneticilere çözüm önerileri geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK ARDEB
Proje Numarası
323K226
Etik Beyan
Bu çalışma, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Etik Kurulu’nun 11.04.2025 tarih ve 2025/05-25 sayılı kararıyla onaylanmıştır.
Teşekkür
Bu çalışma, TÜBİTAK 1001 kapsamında 323K226 nolu "Kentsel Dönüşümde Katılımcı Yaklaşımla CBS Tabanlı Sezgisel Bir Karar Destek Sisteminin Geliştirilmesi" başlıklı projeden üretilmiştir. TÜBİTAK Ardeb proje geliştirme birimine destekleri için teşekkürlerimizi sunuyoruz.
Kaynakça
- K. Akman, Kent Meydanlarının Önemi ve Değişen İşlevi. Akademik Düşünce Dergisi, 1, 17-33, 2020. https://dergipark.org.tr/tr/pub/akademikdusunce/issue//708521.
- E. Erdönmez and F. Çelik, Kentsel Mekânda Kamusal Alan Ilişkileri. TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, 14, 145-163, 2016. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubaked/issue//810019.
- Y. Silik and F. Aydın, Dijital Okuryazarlık ve Teknoloji Okuryazarlığı: Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19, 4, 17-34, 2021. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.907788.
- V. Koç, Türkiye ve Dünya’da Kentsel Gelişime Yönelik Yönetişimde Katılım İlkesinin İrdelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 24, 2, 679-702, 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/esosder/issue//1545221.
- İnsani Gelişme Vakfı, Yerel yönetimlerde dijital yönetişim fırsatları. https://ingev.org/raporlar/Yerel-Yonetimlerde-Dijital-Yonetisim-Firsatlari.pdf, Erişim 20 Nisan 2025.
- Y. Düger, Akıllı Şehirleri Bekleyen Temel Hak ve Özgürlük İhlalleri. Urban 21 Journal, 1, 1, 1-15, 2023. https://dergipark.org.tr/tr/pub/urbanjournal/issue//1453177.
- E. Kırpık, Toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemi uygulamalarının kentsel dönüşüm çalışmalarında kullanımı: Kadıköy tarihi çarşı ve çevresinde örnek çalışma. VII. Uzaktan Algılama CBS Sempozyumu 2018, Eskişehir, Türkiye, 2018.
- A. Kajosaari, Scale dimensions in public participation GIS: an overview for planning and research. GeoJournal, 89, 5, 197, 2024. https://doi.org/10.1007/s10708-024-11178-4.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Arazi Yönetimi, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Mekansal Veri Modelleme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
8 Ekim 2025
Yayımlanma Tarihi
15 Ekim 2025
Gönderilme Tarihi
6 Eylül 2025
Kabul Tarihi
6 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 4
APA
Bozdağ, A., Özdemir, K., Kuçak, R. A., & Karkınlı, A. E. (2025). Kentsel dönüşüm sürecinde toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemleri. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 14(4), 1677-1689. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1779119
AMA
1.Bozdağ A, Özdemir K, Kuçak RA, Karkınlı AE. Kentsel dönüşüm sürecinde toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemleri. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2025;14(4):1677-1689. doi:10.28948/ngumuh.1779119
Chicago
Bozdağ, Aslı, Kardelen Özdemir, Ramazan Alper Kuçak, ve Ahmet Emin Karkınlı. 2025. “Kentsel dönüşüm sürecinde toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemleri”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14 (4): 1677-89. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1779119.
EndNote
Bozdağ A, Özdemir K, Kuçak RA, Karkınlı AE (01 Ekim 2025) Kentsel dönüşüm sürecinde toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemleri. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14 4 1677–1689.
IEEE
[1]A. Bozdağ, K. Özdemir, R. A. Kuçak, ve A. E. Karkınlı, “Kentsel dönüşüm sürecinde toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemleri”, NÖHÜ Müh. Bilim. Derg., c. 14, sy 4, ss. 1677–1689, Eki. 2025, doi: 10.28948/ngumuh.1779119.
ISNAD
Bozdağ, Aslı - Özdemir, Kardelen - Kuçak, Ramazan Alper - Karkınlı, Ahmet Emin. “Kentsel dönüşüm sürecinde toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemleri”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 14/4 (01 Ekim 2025): 1677-1689. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1779119.
JAMA
1.Bozdağ A, Özdemir K, Kuçak RA, Karkınlı AE. Kentsel dönüşüm sürecinde toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemleri. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2025;14:1677–1689.
MLA
Bozdağ, Aslı, vd. “Kentsel dönüşüm sürecinde toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemleri”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 14, sy 4, Ekim 2025, ss. 1677-89, doi:10.28948/ngumuh.1779119.
Vancouver
1.Aslı Bozdağ, Kardelen Özdemir, Ramazan Alper Kuçak, Ahmet Emin Karkınlı. Kentsel dönüşüm sürecinde toplum katılımlı coğrafi bilgi sistemleri. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 01 Ekim 2025;14(4):1677-89. doi:10.28948/ngumuh.1779119