Araştırma Makalesi

Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi

Cilt: 15 15 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi

Öz

İnsanlar ve yaşam alanları için tehdit oluşturan ciddi bir doğal afet olan kuraklık, ilk başta fark edilmesi zor olup, asıl etkileri gerçekleştiğinde fark edilebilmektedir. Kuraklığı tespit etmek, önlemek, izlemek ve etkilerini azaltmak için çok sayıda yöntem önerilmiştir. Bunların arasından araştırmacıların sıklıkla tercih ettiği yöntemlerden birisi Standartlaştırılmış Yağış Evapotranspirasyon İndeksi (SPEI)’dir. Bu yöntem kuraklıkların tespiti ve izlenmesi amacıyla kullanıldığı için, ileriye yönelik herhangi bir bilgi sunmamaktadır. Dolayısıyla, ileriye yönelik tahminlerin yapılabilmesi amacıyla makine öğrenmesi gibi tekniklerden yararlanılmaktadır. Bu çalışmada da Türkiye’nin batı bölgesinde yer alan Edirne için ileriye yönelik kuraklık tahmin modelleri oluşturulmuş ve bu modeller makine öğrenme yöntemleri ile analiz edilmiştir. Uzun-Kısa Süreli Bellek (LSTM) ve Destek Vektör Makinesi (SVM) tercih edilen yöntemler olmuştur. 4 farklı kuraklık modeli oluşturmak için cross-correlation yönteminden yararlanılmıştır. Hidrolik kuraklıkları en iyi temsil ettiği varsayılan 1901-2023 yılları arasındaki SPEI12 verisinden yararlanılmıştır. Ayrıca, model performanslarının artırılması amacıyla Dalgacık Dönüşümü (WT) kullanılmıştır. Model sonuçlarının irdelenebilmesi için Korelasyon Katsayısı (r), Kök Ortalama Kare Hatası (RMSE), Nash–Sutcliffe Verimliliği (NSE), Kling–Gupta Verimliliği (KGE) ve Performans İndeks (PI), performans metriklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen sonuçlarda, WT’den SVM’nin M02 (SVMWM02) modelinin en iyi sonucu verdiği tespit edilmiştir. Bu model, Edirne için yapılacak olan ileriye yönelik kuraklık modellinde kullanılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bilim dünyasına katkı sunmak amacıyla ücretsiz bir şekilde veri sağlayan Küresel SPEI veri tabanına teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. B. Ghazi, S. Dutt, ve A. Torabi Haghighi, Projection of future meteorological droughts in lake Urmia Basin Iran. Water, 15(8),1558, 2023. https://doi.org/ 10.3390/w15081558.
  2. Y. Gao, X. Li, L. R. Leung, D. Chen, ve J. Xu, Aridity changes in the Tibetan Plateau in a warming climate. Environmental Research Letters, 10(3), 034013, 2015. https://doi.org/10.1088/1748-9326/10/3/034013
  3. J. Spinoni et al., Future Global Meteorological Drought Hot Spots: A Study Based on CORDEX Data, (in English). Journal of Climate, 33(9),3635-3661, 01 May. 2020 2020. https://doi.org/10.1175/JCLI-D-19-0084.1
  4. S. M. Vicente-Serrano, S. M. Quiring, M. Peña-Gallardo, S. Yuan, ve F. Domínguez-Castro, A review of environmental droughts: Increased risk under global warming?. Earth-Science Reviews, 201, 102953, 2020. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2019.102953
  5. T. Wang, X. Tu, V. P. Singh, X. Chen, K. Lin, ve Z. Zhou, Drought prediction: Insights from the fusion of LSTM and multi-source factors. Science of the Total Environment, 902, 166361, 2023. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.166361
  6. CRED, Disasters in Numbers 2021. Brussels, Belgium: Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED), 2021.
  7. D. F. Balting, A. AghaKouchak, G. Lohmann, ve M. Ionita, Northern Hemisphere drought risk in a warming climate. NPJ Climate and Atmospheric Science, 4(1), 61, 2021. https://doi.org/10.1038/s41612-021-00218-2
  8. J. Yin et al., Future socio-ecosystem productivity threatened by compound drought–heatwave events. Nature Sustainability, 6(3),.259-272, 2023.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Su Kaynakları Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

15 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

8 Kasım 2025

Kabul Tarihi

10 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 15

Kaynak Göster

APA
Tuğrul, T. (2026). Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 15, 1-11. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1819926
AMA
1.Tuğrul T. Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2026;15:1-11. doi:10.28948/ngumuh.1819926
Chicago
Tuğrul, Türker. 2026. “Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 15 (Ocak): 1-11. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1819926.
EndNote
Tuğrul T (01 Ocak 2026) Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 15 1–11.
IEEE
[1]T. Tuğrul, “Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi”, NÖHÜ Müh. Bilim. Derg., c. 15, ss. 1–11, Oca. 2026, doi: 10.28948/ngumuh.1819926.
ISNAD
Tuğrul, Türker. “Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 15 (01 Ocak 2026): 1-11. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1819926.
JAMA
1.Tuğrul T. Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 2026;15:1–11.
MLA
Tuğrul, Türker. “Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi”. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 15, Ocak 2026, ss. 1-11, doi:10.28948/ngumuh.1819926.
Vancouver
1.Türker Tuğrul. Makine öğrenmesi ile ileriye yönelik kuraklıkların tahmin edilmesi. NÖHÜ Müh. Bilim. Derg. 01 Ocak 2026;15:1-11. doi:10.28948/ngumuh.1819926