OECD Ülkelerinin Sera Gazı Emisyonları Açısından Karşılaştırılması

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 161 - 187, 31.12.2025

Sinan Demirezen

https://doi.org/10.51541/nicel.1756139

https://izlik.org/JA85JG24FJ

Öz

Sanayi Devrimi öncesine göre sıcaklığın artması, buzulların erimesi, canlı türlerinin tehlike altına girmesi ve iklim değişikliği, hükümetleri ve toplulukları harekete geçirmeye başlamış ve anlaşmalar ve protokollerle küresel ısınmanın önüne geçilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada, uluslararası topluluk olan OECD'nin 2023 yılında sera gazı emisyonları açısından küresel olarak durumu incelenmiş ve karbondioksit, metan, azot dioksit ve HFC134-a değişkenleri ile çok değişkenli istatistik yöntemlerinden biri olan çok boyutlu ölçekleme analizi kullanılarak üye ülkelerin benzerlik ve farklılıkları görsel açıdan ortaya konulmuştur. Öklid uzaklık ölçüsü kullanılarak ve stress değerlerinden hareketle verilerin üç boyutlu uzayda görselleştirilmesi sonucunda, Fransa, Türkiye, Kanada ve Kolombiya'nın sera gazı emisyonları açısından benzerlik gösterdiği, Amerika Birleşik Devletleri, Meksika, Kanada, Kolombiya, Almanya, Fransa, Polonya, Japonya, Güney Kore ve İsrail'in diğer OECD ülkelerinden farklılık gösterdiği görülmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nin ise sera gazı emisyonları açısından en benzemez ülke olduğu sonucuna varılmaktadır. Ayrıca, diğer OECD ülkeleri de sera gazı emisyonları açısından benzer özellikler göstermektedir. Bu şekilde çok boyutlu ölçekleme yöntemi, ülkelerin benzerliklerinin karşılaştırılmasına ve bu bağlamda politika önerilerinde bulunulmasına katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Çok boyutlu ölçekleme , Sera gazı emisyonları , OECD

Visualization of Greenhouse Gas Emissions among OECD Countries

https://izlik.org/JA85JG24FJ

Öz

The increase in temperature compared to the pre-Industrial Revolution levels, the melting of glaciers, the endangering of living species, and climate change have started to spur the parties into action, and efforts have been made to prevent global warming through agreements and protocols. In this study, the global situation of the gases causing greenhouse gas emissions in 2023 of the international community OECD was examined and the similarities and dissimilarities of the member countries were visually revealed using multidimensional scaling analysis, one of the multivariate statistical methods, based on the variables of Carbon dioxide, Methane, Nitrogen dioxide, and HFC134-a. The study, conducted using the Euclidean distance measure, illustrates the similarities and dissimilarities among countries in a three-dimensional space based on the Stress value. The study demonstrates that France, Türkiye, Canada, and Colombia are similar regarding greenhouse gas emissions. On the other hand, Mexico, Canada, Colombia, Germany, France, Poland, Japan, South Korea, and Israel differ from other OECD countries. The United States exhibits considerable dissimilarity with other OECD countries. Moreover, other OECD countries share similar characteristics. In this way, the multidimensional scaling method will contribute to the comparison of similarities among countries and, in this context, to the development of policy recommendations.

Anahtar Kelimeler

Multidimensional Scaling Analysis , Greenhouse Gas Emissions , OECD

Kaynakça

• Alkaya, A. (2022), Classification of European Union member and candidate countries in terms of health indicators through multidimensional scaling and cluster analysis, Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 25(1), 29–46.
• Alpar, R. (2021), Uygulamalı çok değişkenli istatistik yöntemler, Ankara: Detay Yayıncılık.
• Aria, M. and Cuccurullo, C. (2017), Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis, Journal of Informetrics, 11(4), 959-975.
• Atalay, İ. E. and Neslihanoğlu, S. (2021), Türkiye’deki illerin partikül madde (PM10) miktarının değerlendirilmesi ve R programlama dili ile görselleştirilmesi, Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 7(2), 354-361.
• Chu, C. Y., Wang, C. H. and Chen, W. J. (2024), Does the Kyoto Protocol have a structural impact on the environmental Kuznets curve? An application of the varying coefficient model, Empirical Economics, 1–30.
• Daver, G. and Kanat, E. (2025), A multidimensional scaling application on GDP and CO₂ emissions data: Country groups for policy implementations.
• N. Ozatac, K. K. Gökmenoğlu, H. Özüdoğru, N. Taşpınar ve B. Rustamov (Ed.), Transformational Trends in Finance, Banking, and Economics (ICBFP 2024) (101–124). Cham.
• Demirel, E. (2025), Küresel İklim Değişikliği ve Tarım: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Üzerine Ekonometrik Bir Analiz.
• Encyclopaedia Britannica. (2025), Carbon dioxide, https://www.britannica.com/science/carbon-dioxide, Accessed on 27.04.2025,
• Encyclopaedia Britannica. (2025), Nitrous oxide, https://www.britannica.com/science/nitrous-oxide, Accessed on 26.04.2025.
• European Commission. (2024), GHG emissions of all world countries – Report 2024, https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2024, Accessed on 10.04.2025.
• European Commission. (2024), Global greenhouse gas emissions – EDGAR_2024_GHG, https://edgar.jrc.ec.europa.eu/dataset_ghg2024, Accessed on 11.04.2025.
• European Commission. (2025), About fluorinated greenhouse gases, https://climate-ec-europa-eu.translate.goog/eu-action/fluorinated-greenhouse-gases/about-f-gases_en?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc, Accessed on 11.04.2025.
• Fernando, A. M., Bernath, P. F. and Boone, C. D. (2019), Trends in atmospheric HFC-23 (CHF₃) and HFC-134a abundances, Journal of Quantitative Spectroscopy and Radiative Transfer, 238, 106540.
• Giray, S. and Ergut, O. (2014), Multivariate analysis of countries according to subdimensions of human development and gender inequality indices, Eurasian Journal of Social Sciences, 2(3), 48–62.
• Günaltay, M. M., Işıkçelik, F. ve Ağırbaş, İ. (2023), OECD ülkelerinin sağlık harcamaları, sağlık arzı ve talebinin çok boyutlu ölçekleme analiziyle değerlendirilmesi, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(3), 2515–2532.
• Güre, Ö. B. ve Kayri, M. (2020), Investigation of OECD countries with multi-dimensional scaling analysis in terms of traffic accident indicators, International Journal of Health Services Research and Policy, 5(1), 24–40.
• Gürler, C. ve Gürsoy, U. T. (2022), OECD ülkelerinin Endüstri 4.0 performanslarının çok boyutlu ölçekleme yöntemi ile incelenmesi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 140–152.
• International Organization for Standardization (ISO) (2025), ISO Online Browsing Platform, https://www.iso.org/obp/ui/#search, Accessed on 11.04.2025.
• Kalaycı, Ş. Vd. (2010), SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri, Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
• Knuf K. and Maani C.V. (2023), Nitrous Oxide. In: StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; Jan, 2025, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532922/.
• Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (2025), About the OECD, https://www.oecd.org/en/about.html, Accessed on 12.05.2025.
• Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2025). History, https://www.oecd.org/en/about/history.html, Accessed on 12.05.2025.
• Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2025). Members and partners,https://www.oecd.org/en/about/members-partners.html, Accessed on 10.04.2025.
• Öğretmenoğlu, M., Göktepe, S. ve Atsız, O. (2022), A bibliometric analysis of food studies: Evidence from British Food Journal, Journal of Multidisciplinary Academic Tourism, 7(1), 67–79.
• Tatlıdıl, H. (2002), Uygulamalı çok değişkenli istatistiksel analiz, Ankara: Akademi Matbaası.
• Tsai, W. T. (2007), Environmental risk assessment of hydrofluoropolyethers (HFPEs), Journal of Hazardous Materials, 139(2), 185–192.
• U.S. Environmental Protection Agency (EPA) (2025), Importance of methane, https://www.epa.gov/gmi/importance-methane, Accessed on 26.04.2025.
• U.S. Environmental Protection Agency (EPA) (2025), Overview of greenhouse gases, https://www.epa.gov/ghgemissions/overview-greenhouse-gases#climate, Accessed on 24.04.2025.
• United Nations Development Programme (UNDP) (2025), Sustainable Development Goal 13: Climate action, https://www.undp.org/sustainable-development-goals/climate-action, Accessed on 13.05.2025.
• United Nations Development Programme (UNDP) (2025), Sustainable Development Goal 7: Affordable and clean energy, https://www.undp.org/sustainable-development-goals/affordable-and-clean-energy, Accessed on 13.05.2025.
• United Nations Economic Commission for Europe (UNECE) (2025), About methane management, https://unece.org/sustainable-energy/about-methane-management-0, Accessed on 26.04.2025.
• United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) (2025), The Kyoto Protocol, https://unfccc.int/kyoto_protocol, Accessed on 24.04.2025.
• United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) (2025), The Paris Agreement, https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement, Accessed on 24.04.2025.
• United Nations (2025), Net-zero coalition, https://www.un.org/en/climatechange/net-zero-coalition, Accessed on 24.04.2025.
• United Nations (2025), What is climate change? https://www.un.org/en/climatechange/what-is-climate-change, Accessed on 24.04.2025.
• Yaman Yılmaz, C. (2022), OECD ülkelerinin eğitim göstergeleri bakımından çok değişkenli istatistiksel analizler ile incelenmesi, Alanya Akademik Bakış, 6(3), 2583–2597.
• Yolsal, H. (2016), Öğrencilerin sosyo-ekonomik ve kültürel statülerinin PISA 2012 başarıları üzerindeki etkisinin incelenmesi, Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 5(3), 7–27.