Osmanlı İmparatorluğu’nda Ödeme Gücüne Göre Vergi Uygulamaları: 17. Yüzyıl İstanbul Kadı Sicilleri Üzerine Bir İnceleme
Öz
Osmanlı Devleti, uyguladığı vergi sistemiyle, verginin toplumda adil dağılımını hedeflemiştir. Adalet dışı uygulamalardan kaçınılmış ve verginin ödeme gücüne göre dağıtımı, temel alınmıştır. Çalışma, Osmanlı Devleti’nde ödeme gücüne göre vergi uygulamalarını, Osmanlı mahkeme kayıtları olan kadı sicilleri ışığında araştırmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın odak noktası, kadı sicillerinde vergi kararlarıdır. Araştırmada kullanılan materyaller, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırma Merkezi tarafından yayınlanan, mahkeme kayıtlarından elde edilmiştir. Söz konusu kayıtlarda yer alan vergi kararları, vergi ödeme gücü kapsamında tasniflenmiş ve günümüz Türkçesine kazandırılmıştır. Çalışmanın ulaştığı sonuca göre, Osmanlı Devleti, vergi dağıtımında ödeme gücünü dikkate almakta ve ödeme gücü dışındaki uygulamalara ivedi bir biçimde son vererek, halk üzerindeki zulmü engellediği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Âdem, Y. b. (1996). Kitâbü’l Hârâc. (O. Eskicioğlu, Çev.) İzmir: Anadolu Basım.
- Altundağ, Ş. (1947). Osmanlı İmparatorluğunun Vergi Sistemi Hakkında Kısa Bir Araştırma. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 5(2), 187-197.
- Aydın, M. (2008). İstanbul Kadı Sicilleri. (C. Yılmaz, Dü.) İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
- Baltacı, C. (1985). Şer'iyye Sicillerinin Tarihsel ve Kültürel Önemi. Osmanlı Arşivleri ve Osmanlı Araştırmaları Sempozyumu (s. 127-132). Ankara: Türk-Arap İlişkileri İncelemeleri Yayınları: 1.
- Çetin, A. (1985). Osmanlı Arşivlerinin Tarihleri. Osmanlı Arşivleri ve Osmanlı Araştırmaları Sempozyumu (s. 63-71). Ankara: Türk-Arap İlişkileri İncelemeleri Yayınları: 1.
- Dalton, H. (1948). Principles of Public Finance. London: Routledge & Kegan Paul.
- Ebû, Y. (1973). Kitâbü’l Hârâc. (A. Özerk, Çev.) İstanbul: Hisar Yayınları.
- Eskicioğlu, O. (1966). İslam Hukukunda Vergiler, Yahya b. Adem ve Kitab-ül Haracı. İzmir: Anadolu Basım.
- İbn, H. (2009). Mukaddime (Cilt 2). (S. Uludağ, Dü.) İstanbul: Dergah Yayınları.
- İnalcık, H. (1985). Osmanlı Arşivlerinin Türk ve Dünya Tarihi İçin Önemi. Osmanlı Arşivleri ve Osmanlı Araştırmaları Sempozyumu (s. 39-45). Ankara: Türk-Arap İlişkileri İncelemeleri Yayınları: 1.