İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SU YÖNETİMİNE ETKİSİ: GEDİZ HAVZASI ÖRNEĞİ

Öz

İklim değişikliği ve kuraklığın su kaynakları üzerindeki baskısı gün geçtikçe artmaktadır. Su stresini yoğun olarak yaşayan tarım havzalarından biri olan Gediz Havzası’nda, tarımsal faaliyetler nedeniyle su kaynakları üzerindeki baskı daha da artmaktadır. Bu çalışmayla gerek iklim değişikliği gerekse insan kaynaklı olmak üzere su kaynaklarının büyük tehdit altında olduğu, doküman analizi yöntemiyle incelenerek ve TÜİK verileri, DSİ raporları ile meteoroloji verileri kullanılarak ortaya konulmuştur. Bu tehdit kuraklık ve su stresi kavramlarıyla birlikte değerlendirilmiş ve iklim değişikliği ve su kıtlığına karşı küresel su politikalarının değerlendirilmesi yapılarak Türkiye uygulamalarının da temellendirilmesi sağlanmıştır. Bu bağlamda Gediz Havzası’ndaki iklim değişikliği ve su yönetimi ilişkisi analiz edilmiş ve su kaynaklarının sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesinin gerekliliği ortaya konularak su kıtlığına karşı çözüm önerileri ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• İklim değişikliği
• su stresi
• kuraklık
• su yönetimi
• su ayak izi

THE IMPACT OF CLIMATE CHANGE ON WATER MANAGEMENT: THE CASE OF GEDIZ BASIN

Öz

The pressure of climate change and drought on water resources is increasing day by day. In the Gediz Basin, one of the agricultural basins experiencing intense water stress, agricultural activities further exacerbate the pressure on water resources. This study reveals that water resources are under great threat both due to climate change and human-induced factors, through document analysis using data from TUIK, DSI reports, and meteorological records. This threat has been evaluated together with the concepts of drought and water stress, and by assessing global water policies against climate change and water scarcity, the foundations of Turkey’s practices have also been established. In this context, the relationship between climate change and water management in the Gediz Basin has been analyzed, emphasizing the necessity of managing water resources sustainably and proposing solutions to address water scarcity.

Anahtar Kelimeler

• Climate change
• water stress
• drought
• water management
• water footprint

Kaynakça

1. Antonelli, M. & Sartori, M. (2014). Unfolding the potential of the virtual water concept. What is still under debate? SSRN Electronic Journal. Working Paper. (74).
2. Avrupa Çevre Ajansı. (1999). Avrupa Çevre Ajansı. URL: https://www.eea.europa.eu/help/glossary/eea-glossary/water-stress Erişim Tarihi: 10 Ağustos 2025.
3. Barbier, E. (2022). The Economics of Managing Water Crises. Philosophical Transactions of the Royal Society a Mathematical Physical and Engineering Sciences. 380(2238).
4. Birleşmiş Milletler. (1994). United Nations Convention to Combat Desertification. https://catalogue.unccd.int/936_UNCCD_Convention_ENG.pdf Erişim Tarihi: 1 Mart 2024.
5. Birleşmiş Milletler. (2021). BM Afet Riski Azaltma Ofisi.
6. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü. (2023) 2022 Yılı Faaliyet Raporu. URL: https://cdniys.tarimorman.gov.tr/api/File/GetFile/425/Sayfa/759/1107/DosyaGaleri/dsi2022faa liyetraporu.pdf Erişim Tarihi: 30 Ağustos 2025.
7. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü. (2025a). Akım Gözlem yıllıkları 1935- 2020.
8. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü. (2025b). Demirköprü Hidroelektrik Santral Müdürlüğü Baraj Su Üretim ve Maliyet Değerleri.

9. Dünya Meteoroloji Örgütü. (2024). Dünya Meteoroloji Örgütü. URL: https://wmo.int/topics/drought Erişim Tarihi: 23 Şubat 2024 Erişim Tarihi: 23 Şubat 2025
10. Falkenmark, M., Lundqvist, J., & Widstrand, C. (1989). Macro-Scale Water Scarcity Requires Microscale Approaches: Aspects of Vulnerability in Semi-Arid Development. Natural Resources Forum, 13(4): 258-267.
11. Hoekstra, A. & Chapagain, A.Y. (2008). Globalization of Water: Sharing the Planet’s Freshwater Resources. URL: https://doi.org/10.1002/9780470696224
12. Hoekstra, A. (2003). Virtual Water Trade Proceedings of the International Expert Meeting on Virtual Water Trade. Value of Water Research Report Series No. 12. IHE Delft.
13. Hoekstra, A. (2017). Water Footprint Assessment: Evolvement Of A New Research Field. Water Resources Management, 31(10): 3061-3081.
14. Malik, A., Kumar, A. & Singh, R. P. (2019). Application of heuristic approaches for prediction of hydrological drought using multi-scalar streamflow drought index. Water Resources Management, 33(11): 3985-4006.
15. Mekonnen, M. & Hoekstra, A. (2011). The Green, Blue and Grey Water Footprint of Crops and Derived Crop Products. Hydrology and Earth System Sciences, 15(5): 1577-1600.
16. Mekonnen, M., & Hoekstra, A. (2016). Four Billion People Facing Severe Water Scarcity. Science Advances, 2(2).
17. Meteoroloji Genel Müdürlüğü. (2025). Meteoroloji Genel Müdürlüğü. Türkiye İçin İklim Projeksiyonları. URL: https://www.mgm.gov.tr/iklim/iklimdegisikligi.aspx?s=projeksiyonlar Erişim Tarihi: 25.08.2025.
18. Partigöç, N. S., & Soğancı, S. (2019). Küresel İklim Değişikliğinin Kaçınılmaz Sonucu: Kuraklık. Resilience, 3(2): 287-299.
19. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2019). Gediz Havzası Kuraklık Yönetim Planı. Nihai Rapor. Ankara. Cilt: 1-2.
20. Tarım ve Orman Bakanlığı. (2022). Kuraklık Yönetimi. Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Daire Başkanlığı. URL: https://www.tarimorman.gov.tr/SYGM/Belgeler/Kurakl%C4%B1k%20Y%C3%B6netim%20Ki tab%C4%B1/Kurakl%C4%B1k%20y%C3%B6netimi_16x24cm_Online.pdf Erişim Tarihi: 25.11.2025.
21. URL: https://www.dsi.gov.tr/sayfa/detay/744 Erişim Tarihi: 01.09.2025
22. URL: https://www.undrr.org/understandingdisasterrisk/terminology/hips/mh0035
23. Yasin, H., Breadsell, J., & Tahir, M. N. (2020). Climate-Water Governance: A Systematic Analysis of the Water Sector Resilience and Adaptation to Combat Climate Change in Pakistan. Water Policy, 23(1): 1-35.