Araştırma Makalesi

Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi

Cilt: 7 Sayı: 2 30 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı, ABD dolarının küresel rezerv para statüsünün dayandığı yapısal temelleri ve bu statünün 1945–2026 döneminde geçirdiği dönüşümü uluslararası politik ekonomi perspektifinden analiz etmek ve altının bu dönüşüm sürecinde nasıl stratejik bir araca dönüştüğünü kuramsal olarak açıklamaktır. Araştırma problemi, doların rezerv para konumunu hangi jeoekonomik ve jeopolitik süreçlerin dönüştürdüğü ve altının bu dönüşümde üstlendiği stratejik işlevin ne olduğudur. Çalışmada nitel bir araştırma deseni benimsenmiş; kuram yönlendirmeli süreç izleme ve tarihsel-karşılaştırmalı analiz, uluslararası kuruluş verilerine ve ikincil literatüre dayalı doküman analiziyle birleştirilmiştir. Bulgular, doların küresel rezervlerdeki payının ani bir çöküş yerine kademeli ve sessiz bir erozyona uğradığını; finansal yaptırımların yoğunlaşmasının rezerv varlıkların jeopolitik riskini görünür kılarak merkez bankalarını altına yönelttiğini ve altının ihraççı devletin yükümlülüğü olmayan, yaptırıma konu edilemeyen tarafsız bir rezerv varlık olarak jeopolitik korunma işlevi kazandığını göstermektedir. Çalışmanın ulaştığı temel sonuç, küresel rezerv para düzeninin tek kutuplu yapıdan çok kutuplu ve paralel parasal düzenlere doğru evrimsel biçimde dönüştüğü ve altının bu geçiş döneminin temel stratejik dengeleme aracı hâline geldiğidir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışmayı destekleyen kurum bulunmamaktadır

Etik Beyan

Bu çalışmada etik ihlal yapılmamıştır.

Teşekkür

Bu çalışmanın değerlendirilmesine vasıta olan bu hakemli derginin kuruluş ve yayın hayatını sürdürmesine katkı sunmuş ve sunmakta olan saygıdeğer tüm yetkili ve ilgililere çok teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Andrews, D. M. (Ed.). (2006). International monetary power. Cornell University Press.
  2. Arslanalp, S., Eichengreen, B., & Simpson-Bell, C. (2022). The stealth erosion of dollar dominance and the rise of nontraditional reserve currencies. Journal of International Economics, 138, Article 103656. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2022.103656
  3. Arslanalp, S., Eichengreen, B., & Simpson-Bell, C. (2023). Gold as international reserves: A barbarous relic no more? Journal of International Economics, 145, Article 103822. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2023.103822
  4. Avgouleas, E., & Blair, W. (2024). A critical evaluation of central bank digital currencies (CBDCs): Payments’ final frontier? Capital Markets Law Journal, 19(2), 103–112. https://doi.org/10.1093/cmlj/kmae002
  5. Bagchi, K. (2024). Depoliticizing money: How the International Monetary Fund transformed central banking. Journal of International Economic Law, 27(1), 166–185. https://doi.org/10.1093/jiel/jgae009
  6. Bahaj, S., & Reis, R. (2026). Jumpstarting an international currency. The Review of Economic Studies, Article rdag011. Erken online görünüm. https://doi.org/10.1093/restud/rdag011
  7. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368–388.
  8. Bank for International Settlements [BIS]. (2025). Triennial central bank survey [Veri seti]. https://www.bis.org/statistics/rpfx25.htm

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İlişkilerde Siyaset

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

30 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

21 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Arslan, S. (2026). Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2). https://doi.org/10.59113/niibfd.2007003
AMA
1.Arslan S. Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi. NİİBFD. 2026;7(2). doi:10.59113/niibfd.2007003
Chicago
Arslan, Sıddık. 2026. “Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi”. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 7 (2). https://doi.org/10.59113/niibfd.2007003.
EndNote
Arslan S (30 Ekim 2026) Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 7 2
IEEE
[1]S. Arslan, “Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi”, NİİBFD, c. 7, sy 2, Eki. 2026, doi: 10.59113/niibfd.2007003.
ISNAD
Arslan, Sıddık. “Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi”. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 7/2 (30 Ekim 2026). https://doi.org/10.59113/niibfd.2007003.
JAMA
1.Arslan S. Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi. NİİBFD. 2026;7. doi:10.59113/niibfd.2007003.
MLA
Arslan, Sıddık. “Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi”. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 7, sy 2, Ekim 2026, doi:10.59113/niibfd.2007003.
Vancouver
1.Sıddık Arslan. Parasal Gücün Dönüşümü: Altın, Dolar ve Küresel Rezerv Para Düzeninin Uluslararası Politik Ekonomi Perspektifinden Teorik Analizi. NİİBFD. 30 Ekim 2026;7(2). doi:10.59113/niibfd.2007003

Şablon için tıklayınız..