SÜRDÜRÜLEBILIR BIR KAYNAK OLARAK BAYAT EKMEĞIN KULLANIMINDA MEVCUT DURUM VE ALTERNATIF YAKLAŞIMLAR

Öz

Son zamanlarda iklim değişimi, salgınlar, uluslararası çatışmalar ve iç savaşlar gibi nedenlerden dolayı dünya çapında ekonomik problemler ve gıda güvenliği krizleri ortaya çıkmıştır. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) 2022 yılında dünya genelinde tahminen 691 ile 783 milyon insanın açlık çektiğini bildirmiştir. Buna rağmen yılda yaklaşık 1,3 milyar ton olan yenilebilir gıdanın tahmini olarak üçte biri israf edilmektedir. Bu ürünler arasında ise ekmek, küresel gıda israfının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Niğde şehrinde 2012 ve 2018’de olmak üzere iki kez 'Bayat Ekmek Toplama Kutusu' projesi yürütülmüştür. Bu çalışmada, projenin uygulanmasının ardından kent sakinlerinin ekmek tüketme ve atma alışkanlıklarının nasıl değiştiğini anlamak ve 'Bayat Ekmek Toplama Kutusu' kullanımını-etkinliğini değerlendirmek amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında toplam 1.000 katılımcı ile yarı yapılandırılmış, yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Bayat ekmek projesi, iki kez uygulanmasına rağmen beklenen başarı elde edilememiştir. Bu tür uygulamaların sürdürülebilir hale gelmesi için bölge sakinlerinin projenin gerekliliğini ve haklı sebeplerini anlamaları büyük önem taşımaktadır. Ayrıca sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için ilgili kuruluşlar, araştırma kurumları ve yerel endüstriler arasındaki iş birliğiyle çevre dostu sonuçların yaratılması ve bunların yerel halka geri dönüşü gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Gıda güvenliği
• Bayat ekmek toplama kutusu
• Niğde
• Sürdürülebilirlik
• Ekmek israfı

THE CURRENT STATUS AND ALTERNATİVE APPROACHES OF INİTİATİVES UTİLİZİNG STALE BREAD AS A SUSTAİNABLE RESOURCE

Öz

Recent global economic and food security crises have arisen worldwide due to various factors, including widespread climate change, outbreaks of infectious diseases, interstate conflicts, and civil wars. However, approximately one-third of edible foods, amounting to approximately 1.3 billion tons annually, are lost or wasted globally. Among these wasted edible items, bread constitutes a significant portion of global food waste. Niğde city, located in the central Anatolia region of Türkiye, initiated the 'Stale Bread Collection Bin' project twice, in 2012 and 2018. This study aimed to assess how residents' bread consumption and waste patterns changed following the implementation of this project and to evaluate the utilization and effectiveness of the ‘Stale Bread Collection Bin.’ The study employed semi-structured, face-to-face, in-depth interviews with a total of 1,000 participants. To ensure the transition of such projects into sustainable and environmentally friendly initiatives, it is crucial to ensure that residents comprehend the necessity and justification of the project. Additionally, collaboration among specifically designated agencies, research institutions, and local industries is essential for achieving sustainable development goals, including the creation of eco-friendly outcomes and their recycling back into local communities.

Anahtar Kelimeler

• Food security
• Stale bread collection bin
• Niğde
• Sustainability
• Bread waste

Teşekkür

We would like to express our gratitude to the referees for their valuable contributions to the article through their opinions and suggestions, as well as to the editor for managing the review process.

Kaynakça

1. Akdemir, Ş., Keskin, F., Ünal, H., & Mıassı, Y. E. (2020). Analysis of behaviors and attitudes of bread consumption in Turkey: Case of the province of Adana. European Journal of Science and Technology, (19), 659–667. https://doi.org/10.31590/ejosat.733594
2. Aktaç, Ş., Cebeci, A., Öztekin, Y., Yaman, M., Ağırbaşlı, M., & Güneş, F. E., (2023). Differences in the salt amount of the bread sold in different regions of Turkey: A descriptive study. Human Nutrition and Metabolism, 33(August), 1–5. https://doi.org/10.1016/j.hnm.2023.200211
3. Ali, M. A., & Kamraju, M. (2023). Theories and Frameworks for Understanding Resource Management. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-46720-2_3
4. Arslan, N., & Aydın, H. (2019). Ekmek İsrafını Etmeme Niyetinin Değerlendirilmesi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 17(4), 165–179. https://doi.org/10.11611/yead.566247
5. Aygün, İ., Başargan, B., & Aktaş, E. (2020). Ekmek Tüketim Davranışını Etkileyen Faktörler: Mersin İli Örneği. Journal of Applied and Theoretical Social Sciences, 2(1), 15–32. https://doi.org/10.37241/jatss.2020.6
6. BECOTEPS. (2011). The European Bioeconomy in 2030: Delivering Sustainable Growth by addressing the Grand Societal Challenges. In Bio-Economy Technology Platforms. https://www.fabretp.eu/uploads/2/3/1/3/23133976/white-paper-final.pdf Blankenborg, S., (2016). Baking bread on its own biogas. https://www.enki-energy.info/en/broodvergister-koken-buurtkeuken/
7. Bor Haber (2012). Niğde Belediyesi Bayat Ekmek Toplama Kutusu Dağıtıyor. Bor Haber. https://www.borhaber.net/nigde-belediyesi-bayat-ekmek-toplama-kutusu-dagitiyor., 24.02.2023.
8. Boztas, S., (2017). Dutch companies set up giant bread bins to help cities tackle rat scourge. The Guardian. https://www.theguardian.com/sustainable-business/2017/jun/27/dutch-companies-bread-bins-biogas-fertiliser-amsterdam-hague-rotterdam

9. Choi, I. S., Lee, Y. G., Khanal, S. K., Park, B. J., & Bae, H. J., (2015). A low-energy, cost-effective approach to fruit and citrus peel waste processing for bioethanol production. Applied Energy, 140, 65–74. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2014.11.070
10. Dahiya, S., Kumar, A. N., Shanthi Sravan, J., Chatterjee, S., Sarkar, O., & Mohan, S. V., (2018). Food waste biorefinery: Sustainable strategy for circular bioeconomy. Bioresource Technology, 248(July 2017), 2–12. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2017.07.176
11. Debrah, J. K., Teye, G. K., & Dinis, M. A. P., (2022). Barriers and Challenges to Waste Management Hindering the Circular Economy in Sub-Saharan Africa. Urban Science, 6(3). https://doi.org/10.3390/urbansci6030057
12. Demirbaş, N., & Atiş, E., (2005). Türkiye Tarımında Gıda Güvencesi Sorununun Buğday Örneğinde İrdelenmesi. Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg, 42(1), 179–190.
13. Demirtaş, B., Kaya, A., & Dağıstan, E., (2018). Consumers‘ Bread Consumption Habits and Waste Status: Hatay/Turkey Example. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology, 6(11), 1653–1661. https://doi.org/10.24925/turjaf.v6i11.1653-1661.2181
14. Dinansyah Wiradimadja, D., Mori, H., & Rizkiah, R., (2023). Changes on Recycling Behaviors Based on Governmental Programs (Study Case in Bendungan Village, Indonesia). Sainteks: Jurnal Sains Dan Teknik, 5(1), 1–10. https://doi.org/10.37577/sainteks.v5i1.510
15. Directorate-General for Research and Innovation, & European Commission., (2012). Innovating for sustainable growth A bioeconomy for Europe. European Union. https://doi.org/10.2777/6462
16. Dölekoğlu, C. Ö., Giray, F. H., & Şahin, A., (2014). Mutfaktan Çöpe Ekmek: Tüketim Ve Değerlendirme. Akademik Bakış Dergisi, 44. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/382869
17. Dymchenko, A., Geršl, M., & Gregor, T., (2023). Trends in bread waste utilisation. Trends in Food Science and Technology, 132(October 2022), 93–102. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2023.01.004
18. Ertürk, A., Arslantaş, N., Sarıca, D., & Demircan, V. (2012). İsparta İli Kentsel Alanda Ailelerin Ekmek Tüketimi ve İsrafı. Akademik Gıda, 13(4), 291–298. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1186378
19. FAO (2022). Hunger and food insecurity. FAO. https://www.fao.org/hunger/en/#:~:text=Between 691 and 783 million people faced hunger in 2022&text=It estimates the adequacy of a population’s https://www.fao.org/hunger/en/%23:~:text=Between 691 and 783 million people faced hunger in 2022&text=It estimate., 23.01.2024.