TÜRKİYE’DE SİVİL HAVACILIKTA PİLOT KARİYER EVRELERİNİN BELİRLENMESİ: GÖRGÜL BİR NİTEL ARAŞTIRMA

Öz

Kariyer, bireylerin mevcut pozisyonlarından hedefledikleri mesleki noktalara ulaşmak amacıyla gerçekleştirdikleri tüm planlama ve gelişim süreçlerinin toplamıdır. Bu süreç; kariyer farkındalığı, kariyer keşfi ve kariyer yönelimi gibi aşamalarla analiz edilmekte, bireyin mesleki karar alma süreçlerine yön vermektedir. Özellikle genç bireyler açısından bu aşamaların doğru anlaşılması, stratejik ve bilinçli kariyer adımlarının atılmasını mümkün kılmaktadır. Son yıllarda havacılık sektörü, sadece bir ilgi alanı olmanın ötesine geçerek saygın, yüksek sorumluluk gerektiren ve profesyonel gelişim imkânı sunan bir kariyer yolu olarak ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada, pilotların kariyer yolculuklarını şekillendiren ortak deneyimler, kırılma noktaları ve yükseliş evreleri ortaya konulmakta; bu süreçlerin kariyer yönetimi bağlamında nasıl yapılandığı analiz edilmektedir. Araştırma kapsamında, farklı havayolu şirketlerinde görev yapan 150 pilot ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler ve anket uygulamaları aracılığıyla elde edilen veriler doğrultusunda, sektöre özgü ortak bir kariyer haritası oluşturulmuştur. Bulgular, kaptan pilotların kariyerlerinde belirli evrelerin tekrar eden biçimde yaşandığını ve bazı kırılma noktalarının mesleki gelişimde belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, havacılıkta kariyer planlaması, insan kaynakları politikaları ve mesleki yönlendirme süreçlerine katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• HAVACILIK YÖNETİMİ
• KARİYER
• KARİYER EVRELERİ

DETERMINATION OF PILOT CAREER STAGES IN CIVIL AVIATION IN TURKEY: AN EMPIRICAL QUALITATIVE STUDY

Öz

A career is defined as the total process through which individuals progress from their current positions toward their professional goals. This process is typically analyzed through phases such as career awareness, career exploration, and career orientation, all of which influence individuals' ability to make informed and strategic career decisions. Particularly for young professionals, a clear understanding of these phases is crucial for successful career planning. In recent years, the aviation sector has gained prominence not only as a field of interest but also as a prestigious and structured career path offering significant responsibility and opportunities for advancement. This study aims to identify and analyze the common turning points, career phases, and shared experiences that shape the career journeys of airline captains. Based on qualitative and quantitative data collected through semi-structured interviews and surveys with 150 pilots from various airline companies, the research constructs a sector-specific career map. The findings reveal that certain patterns and critical transition points are consistently experienced throughout captain pilots’ career progressions. Accordingly, the study contributes to the literature on career planning in aviation by offering insights that may support human resources strategies, professional development initiatives, and guidance mechanisms within the sector.

Anahtar Kelimeler

• AVIATION MANAGEMENT
• CAREER
• CAREER STAGES

Kaynakça

1. Abeyratne, R. (2010). Aviation security law. Springer.
2. AeroGuard Flight Training. (2025). Pilot career paths.
3. Antoniu, E. (2010). Career planning process and its role in human resource development. Annals of the university of petroşani, economics, 10(2), 13-22.
4. Akdemir, A., Konakay, G., & Demirkaya, H. (2013). Y kuşağının kariyer algısı, kariyer değişimi ve liderlik tarzı beklentilerinin araştırılması. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 11-42.
5. Aktaş, K. (2015). Genel anlamda kariyer ve kariyer sorunları. Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri, 1(1), 26-36.
6. Ata, N. (2006). Bilgi çağında kariyer ve liderlik.
7. Aydın Balta, E. (2007). Örgütlerde kariyer yönetimi, kariyer planlaması, kariyer geliştirmesi ve bir kariyer geliştirme programı olarak koçluk uygulamaları (Master's thesis).
8. Baruch, Y., & Bozionelos, N. (2011). Career issues.

9. Baruch, Y. (2004). Managing careers: Theory and practice. Pearson Education.
10. Brown, D. (2003). Career information, career counseling, and career development. Allyn & Bacon.
11. Çakmak, K. Ö. (2011). Çalışma yaşamındaki güncel gelişmeler doğrultusunda değişen kariyer yaklaşımları ve örgüte bağlılığa etkisine ilişkin bir araştırma.
12. Campbell, C. M. (2024). A Narrative Study of Women Engineering Students' Career Development through Work-Integrated Learning (Master's thesis, University of Toronto (Canada)).
13. Çetin, E. (2019). Spor yöneticilerinin baskın kariyer çapalarının belirlenmesi (Master's thesis, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
14. Davidson, M. J., & Burke, R. J. (Eds.). (2000). Women in management: Current research issues (Vol. 2). SAGE Publications.
15. Donner, G. J., & Wheeler, M. M. (2001). Career planning and development for nurses: the time has come. International Nursing Review, 48(2), 79-85.
16. Eryiğit, N. (2007). Örgütsel kariyer planlama sürecinde insan kaynakları yönetiminin etkinliği.
17. Epic Flight Academy. (2025). How to become a commercial pilot in 2025: The 16-step guide.
18. Giboney, J. S., Anderson, B. B., Wright, G. A., Oh, S., Taylor, Q., Warren, M., & Johnson, K. (2023). Barriers to a cybersecurity career: Analysis across career stage and gender. Computers & Security, 132, 103316.
19. Göktaş, P. (2017). KUŞAKLARIN KARİYER YAKLAŞIMLARI İLE İLİŞKİLENDİRİLMESİNE YÖNELİK BİR ÇALIŞMA. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(16), 373-393.
20. Greenhaus, J. H., Callanan, G. A., & Godshalk, V. M. (2009). Career management. Sage.
21. Güllü, S. (2018). Lider üye etkileşiminin çalışma yaşam kalitesi ile üretkenlik karşıtı iş davranışları üzerine etkisinde örgüt sağlığının aracılık rolü: Spor işletmeleri örneği.
22. Güldü, Ö., & Kart, M. E. (2017). Kariyer planlama sürecinde kariyer engelleri ve kariyer geleceği algılarının rolü. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 72(2), 377-400.
23. Hekimoğlu, İ. (2017). Lise ve üniversite evresindeki öğrencilerin kariyer çapaları ve sosyal ihtiyaçlarının değişimi ve ilişkisinin incelenmesi (Master's thesis, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı).
24. Herr, E. L. (2001). Career development and its practice: A historical perspective. The Career Development Quarterly, 49(3), 196-211.
25. International Air Transport Association (IATA). (2021). Industry statistics.
26. International Civil Aviation Organization (ICAO). (2022). Safety report 2022.
27. İrmiş, A., & Bayrak, S. (2001). İnsan kaynaklari yönetimi açisindan kariyer yönetimi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 1(1-2), 177-186.
28. Karakulle, İ., & Aydın, E. (2021). Kariyer Yönetimi ve Kariyer Planlama. EĞİTİM YAYINEVİ.
29. Karalinç, T. (2022). Sağlık kurumlarında personel seçme yöntemlerinin önemi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (18), 1100-1118.
30. Kastler, L. (2021). Intervention Strategies for Guiding Intercollegiate Student Athletes to a Greater Sense of Career Maturity
31. Kaygın, E., & Zengin, Y. (2019). Kariyer Temel Kavramlar Yönetimi Güncel Konular. Eğitim Yayınevi.
32. Kovalenko, M., & Mortelmans, D. (2014). Does career type matter? Outcomes in traditional and transitional career patterns. Journal of vocational behavior, 85(2), 238-249.
33. Lawrence, B. S. (1988). New wrinkles in the theory of age: Demography, norms, and performance ratings. Academy of management journal, 31(2), 309-337.
34. Liu, Y., Zhang, L., Nie, L., Yan, Y., & Rosenblum, D. (2016, February). Fortune teller: predicting your career path. In Proceedings of the AAAI conference on artificial intelligence (Vol. 30, No. 1).
35. Marangoz, M., & Biber, L. (2007). İŞLETMELERİN PAZAR PERFORMANSI İLE İNSAN KAYNAKLARI UYGULAMALARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASINA YÖNELİK BİR ÇALIŞMA. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8(2), 202-217.
36. Mikacic, M. T. (2015). The effects of career planning education. RUO. Revija za Univerzalno Odlicnost, 4(3), 92.
37. Müftüoğlu, Y. V., & Erol, İ. (2013). KARİYER KAVRAMI VE MADEN MÜHENDİSLERİ İÇİN KARİYER SEÇENEKLERİ.
38. ÖZÇELİK, M., & AKÇAY, V. H. (2024). BANKACILIK SEKTÖRÜNDE DİJİTALLEŞMENİN KARİYER PLATOSU İLE İLİŞKİSİ. The Journal of Turk-Islam World Social Studies, (22), 150-163.
39. Poulsen, K. M. (2006). Implementing successful mentoring programs: career definition vs mentoring approach. Industrial and Commercial Training, 38(5), 251-258.
40. Schein, E. H. (1985). Career anchors. San Diego: University Associates.
41. Seçer, B., & Çınar, E. (2011). Bireycilik ve yeni kariyer yönelimleri. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 18(2), 49-62.
42. Taşlıyan, M., Ozyasar, K., & Gökyar, A. (2022). Pandemi (Covid-19) döneminde, kariyer tatmini, kariyer platosu, örgütsel bağlılık ve işe yabancılaşma değişkenlerinin etkileşimi: Akademisyenler üzerine bir alan araştırması. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 7(17), 141-158.
43. Taşlıyan, M., Arı, N. Ü., & Duzman, B. (2011). İnsan kaynakları yönetiminde kariyer planlama ve kariyer yönetimi: İİBF öğrencileri üzerinde bir alan araştırması. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 231-241.
44. Tunçer, P. (2012). Değişen insan kaynaklari yönetimi anlayişinda kariyer yönetimi. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 31(1).
45. Türkkahraman, M., & Şahin, K. (2010). Kadin ve kariyer. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 2(1), 75-88.
46. Tüz, M. V. (2003). Kariyer planlamasında yeni yaklaşımlar. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(4), 169-176.
47. Yang, W. N., Niven, K., & Johnson, S. (2019). Career plateau: A review of 40 years of research. Journal of vocational behavior, 110, 286-302.
48. Yılmaz, K., & Caz, Ç. (2022). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin kariyer planlamaları ile iş bulma kaygıları arasındaki ilişki (Doctoral dissertation, Çanakkale Onsekiz Mart University).