DUYGUSAL EMEK VE İŞ TATMİNİ: SERAMİK SEKTÖRÜNDE AMPİRİK BİR ARAŞTIRMA

Öz

Bu çalışma, İstanbul ilindeki seramik sektörü çalışanlarının duygusal emek ve iş tatmini algıları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüz rekabetçi iş ortamında, çalışanların duygusal ifadelerini işin gerekliliklerine göre düzenlemesi anlamına gelen duygusal emek, hem çalışanların psikolojik iyi oluşları hem de iş tatminleri üzerinde önemli etkilere sahiptir. İş tatmini ise, örgütsel performans ve çalışan bağlılığı açısından kritik bir faktördür. Bu araştırmada, 358 seramik sektörü çalışanından elde edilen veriler kullanılarak korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Bulgular, duygusal emek ile iş tatmini arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir (r = 0.254, p < 0.001). Ayrıca, demografik değişkenlerin (cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum ve iş pozisyonu) iş tatmini üzerinde anlamlı etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir. Moderasyon analizi sonuçları, iş tecrübesinin duygusal emek ve iş tatmini arasındaki ilişkide düzenleyici rol oynadığını ortaya koymuştur. Bu çalışma, seramik sektöründeki insan kaynakları yönetimi uygulamalarına ve çalışan refahına yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Araştırma bulguları, sektör yöneticilerinin çalışanların duygusal emek süreçlerini destekleyici politikalar geliştirmesi gerektiğini göstermektedir. Gelecekte yapılacak araştırmaların, duygusal emek ve iş tatmini ilişkisini etkileyebilecek diğer potansiyel değişkenlerin de modele dahil edilerek daha kapsamlı yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Duygusal emek
• iş tatmini
• seramik sektörü
• örgütsel davranış

Etik Beyan

Bu araştırmanın yürütülmesi için gerekli etik kurul onayı, İstanbul Gedik Üniversitesi Etik Kurulundan alınmıştır. Araştırma protokolü, katılımcıların gönüllü katılımı, kişisel verilerin korunması, araştırma verilerinin gizliliği ve bilimsel etik ilkelerine uygunluk açısından değerlendirilmiş ve İstanbul Gedik Üniversitesi Etik Kurulunun 30.05.2025 tarih ve 173337.20 sayılı kararıyla onaylanmıştır.

EMOTIONAL LABOR AND JOB SATISFACTION: AN EMPIRICAL RESEARCH IN THE CERAMIC INDUSTRY

Öz

This study aims to examine the relationship between emotional labor and job satisfaction perceptions of employees in the ceramic sector in Istanbul. In today's competitive business environment, emotional labor, which means employees regulate their emotional expressions according to job requirements, has significant effects on both their psychological well-being and job satisfaction. Job satisfaction, on the other hand, is a critical factor for organizational performance and employee commitment. In this research, correlation and regression analyses were conducted using data obtained from 358 ceramic sector employees. The findings show a positive and significant relationship between emotional labor and job satisfaction (r = 0.254, p < 0.001). Furthermore, it was determined that demographic variables (gender, education level, marital status, and job position) have significant effects on job satisfaction. The results of the moderation analysis revealed that work experience plays a moderating role in the relationship between emotional labor and job satisfaction. This study aims to contribute to the development of strategies for human resources management practices and employee well-being in the ceramics industry. The research findings indicate that sector managers should develop policies that support employees' emotional labor processes. It is recommended that future research be conducted more comprehensively by including other potential variables that may affect the relationship between emotional labor and job satisfaction in the model.

Anahtar Kelimeler

• Emotional labor
• job satisfaction
• ceramic sector
• organizational behavior.

Etik Beyan

The necessary ethics committee approval for this research was obtained from the Istanbul Gedik University Ethics Committee. The research protocol was evaluated for voluntary participation of participants, protection of personal data, confidentiality of research data, and compliance with scientific ethical principles. It was approved by the Istanbul Gedik University Ethics Committee with decision number 173337.20 dated 30.05.2025.

Kaynakça

1. Ashforth, B. E. ve Humphrey, R. H. (1993). Emotional labor in service roles: The influence of identity and emotion management. Academy of Management Review, 18(1), 88-115. https://doi.org/10.5465/amr.1993.3997508
2. Ashkanasy, N. M. ve Daus, C. S. (2002). Emotion in the workplace: The new challenge for managers. Academy of Management Perspectives, 16(1), 76-86. https://doi.org/10.5465/ame.2002.6640191
3. Basım, H. N. ve Beğenirbaş, M. (2012). Çalışma yaşamında duygusal emek: Bir ölçek uyarlama çalışması. Yönetim ve Ekonomi, 19(1), 77-90.
4. Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. Transaction Publishers.
5. Brotheridge, C. M. ve Grandey, A. A. (2002). Emotional labor and burnout: Comparing two perspectives of people work. Journal of Vocational Behavior, 60(1), 17-39. https://doi.org/10.1006/jvbe.2001.1815
6. Büyüköztürk, Ş. Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (29. baskı). Pegem Akademi.
7. Chen, Y. C., Huang, Z. L. ve Chu, H. C. (2024). Relationships between emotional labor, job burnout, and emotional intelligence: an analysis combining meta-analysis and structural equation modeling. BMC Psychology, 12(1), 672. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02167-w
8. Clark, A. E. ve Oswald, A. J. (1996). Satisfaction and comparison income. Journal of Public Economics, 61(3), 359-381. https://doi.org/10.1016/0047-2727(95)01564-7

9. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
10. Cortina, J. M. (1993). What is coefficient alpha? An examination of theory and applications. Journal of Applied Psychology, 78(1), 98-104. https://doi.org/10.1037/0021-9010.78.1.98
11. Creswell, J. W. ve Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). Sage Publications.
12. Grandey, A. A. (2000). Emotion regulation in the workplace: A new way to conceptualize emotional labor. Journal of Occupational Health Psychology, 5(1), 95-110. https://doi.org/10.1037/1076-8998.5.1.95
13. George, D. ve Mallery, P. (2019). IBM SPSS Statistics 26 step by step: A simple guide and reference (16th ed.). Routledge.
14. Gündüz Çekmecelioğlu, H., Balkaş, J., Sevinç Altaş, S. ve Sevimli Güler, D. (2025). The effect of health professionals' perceptions of organizational impediments on emotional labor and job satisfaction. Frontiers in Psychology, 16, 1537830. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1537830
15. Hackman, J. R. ve Oldham, G. R. (1976). Motivation through the design of work: Test of a theory. Organizational Behavior and Human Performance, 16(2), 250-279. https://doi.org/10.1016/0030-5073(76)90016-7
16. Hao, D. (2024). An empirical study on the relationship between emotional labor and work performance among university teachers. Frontiers in Psychology, 15, 1470436. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1470436
17. Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (2nd ed.). Guilford Press.
18. Herzberg, F., Mausner, B. ve Snyderman, B. B. (1959). The motivation to work. John Wiley & Sons.
19. Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress.American Psychologist, 44(3), 513-524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513
20. Hochschild, A. R. (1983). The managed heart: Commercialization of human feeling. University of California Press.
21. Hogg, R. V., McKean, J. Ve Craig, A. T. (2019). Introduction to mathematical statistics (8th ed.). Pearson.
22. Judge, T. A., Bono, J. E., Thoresen, C. J. ve Patton, G. K. (2001). The job satisfaction‒job performance relationship: A qualitative and quantitative review. Psychological Bulletin, 127(3), 376-407. https://doi.org/10.1037/0033-2909.127.3.376
23. Judge, T. A., Piccolo, R. F., Podsakoff, N. P., Shaw, J. C. ve Rich, B. L. (2010). The relationship between pay and job satisfaction: A meta-analysis of the literature. Journal of Vocational Behavior, 77(2), 157-167. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2010.04.002
24. Judge, T. A., Thoresen, C. J., Bono, J. E. ve Patton, G. K. (2001). The job satisfaction‒job performance relationship: A qualitative and quantitative review. Psychological Bulletin, 127(3), 376-407. https://doi.org/10.1037/0033-2909.127.3.376
25. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler (35. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
26. Kuo, T. S., Chu, L. C., Shih, C. L., Li, Y. C. ve Kao, P. L. (2025). Emotional labor, job satisfaction, and retention among home care workers in Taiwan: a comprehensive analysis. Frontiers in Psychology, 16, 1545955. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1545955
27. Locke, E. A. (1976). The nature and causes of job satisfaction. In M. D. Dunnette (Ed.),Handbook of industrial and organizational psychology (pp. 1297-1349). Rand McNally.
28. Locke, E. A. ve Latham, G. P. (2002). Building a practically useful theory of goal setting and task motivation: A 35-year odyssey. American Psychologist, 57(9), 705-717. https://doi.org/10.1037/0003-066X.57.9.705
29. Morris, J. A. Ve Feldman, D. C. (1996). The dimensions, antecedents, and consequences of emotional labor. Academy of Management Review, 21(4), 986-1010. https://doi.org/10.5465/amr.1996.9704071861
30. Özsoy, E. ve Tınmaz Karaçay, G. (2025). Duygusal emek türlerinin sonuçları üzerine bir literatür taraması. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (83), 15-33. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1477178
31. Razali, N. M. ve Wah, Y. B. (2011). Power comparisons of Shapiro-Wilk, Kolmogorov-Smirnov, Lilliefors and Anderson-Darling tests. Journal of Statistical Modeling and Analytics, 2(1), 21-33.
32. Spector, P. E. (1985). Measurement of human service staff satisfaction: Development of the job satisfaction survey. American Journal of Community Psychology, 13(6), 693-713. https://doi.org/10.1007/BF00929796
33. Super, D. E. (1980). A life-span, life-space approach to career development. Journal of Vocational Behavior, 16(3), 282-298. https://doi.org/10.1016/0001-8791(80)90056-1
34. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson.
35. Tukey, J. W. (1977). Exploratory data analysis. Addison-Wesley.
36. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). İmalat sanayi istatistikleri. TÜİK. https://www.tuik.gov.tr Türkiye Seramik Derneği. (2023). Seramik sektörü raporu 2023. TSD Yayınları.
37. Wharton, A. S. (2009). The sociology of emotional labor. Annual Review of Sociology, 35, 147-165. https://doi.org/10.1146/annurev-soc-070308-115944
38. Yamane, T. (1967). Statistics: An introductory analysis (2nd ed.). Harper and Row.
39. Yelboğa, A. (2009). Validity and reliability of the Turkish version of the job satisfaction survey (JSS). World Applied Sciences Journal, 6(8), 1066-1072.
40. Yıldırım, İ. ve Eraslan, H. (2020). İşletmelerde iş tatmini: Seramik sektöründe bir uygulama. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(74), 531-548. DOI:10.17755/esosder.512775