KARADENİZ BÖLGESİNDEKİ ÇATIŞMA RİSKLERİNİN, “GREY RHINO” RİSK YÖNETİMİ KONSEPTİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

Öz

Tarihsel ve jeopolitik açılardan önemli bir coğrafya olan Karadeniz Bölgesi, günümüzde küresel güçlerin stratejik çıkarlarının kesiştiği bir alan olarak dikkat çekmektedir. Bölge, Rusya, Türkiye, Ukrayna, Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan gibi ülkelerin yanı sıra NATO ve Avrupa Birliği gibi uluslararası aktörlerin de ilgi odağıdır. Karadeniz’deki enerji kaynakları, deniz yolları ve güvenlik meseleleri, bölgedeki ülkeler arasında siyasi gerilimleri artırmakta, aynı zamanda küresel istikrara etkide bulunabilecek potansiyel taşımaktadır. Özellikle Ukrayna-Rusya savaşı gibi gelişmeler, bölgedeki çatışma risklerini daha görünür hale getirmiştir. Bu çalışmada, Karadeniz Bölgesi’ndeki çatışma riskleri, büyük olasılıkla gerçekleşmesi beklenen ancak genellikle göz ardı edilen riskleri tanımlayan “Grey Rhino” konsepti çerçevesinde ele alınmaktadır. Çalışma, bölgedeki risklerin daha etkin bir şekilde yönetilmesi için stratejik öneriler sunmayı amaçlamakta, bu bağlamda, Karadeniz’in gelecekteki jeopolitik dengelerini ve çatışma olasılıklarını dikkate alarak, bölgedeki aktörlerin iş birliği ve çatışma yönetimi stratejilerine dair önemli çıkarımlara ulaşmayı hedef almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Karadeniz
• Grey Rhino
• Çatışma Riskleri
• Enerji Güvenliği
• Jeopolitik
• Strateji.

AN ANALYSIS OF CONFLICT RISKS IN THE BLACK SEA REGION IN THE CONTEXT OF THE “GREY RHINO” RISK MANAGEMENT CONCEPT.

Öz

The Black Sea Region, a region of significant historical and geopolitical importance, is drawing attention today as an area where the strategic interests of global powers intersect. The region is the focus of attention for countries such as Russia, Turkey, Ukraine, Romania, Bulgaria, and Georgia, as well as international actors including NATO and the European Union. Energy resources, sea routes, and security issues in the Black Sea are increasing political tensions among countries in the region and also have the potential to affect global stability. Developments such as the Ukraine-Russia war, in particular, have made conflict risks in the area more visible. In this study, conflict risks in the Black Sea Region are addressed within the framework of the “Grey Rhino” concept, which defines risks that are expected to occur most likely but are generally overlooked. The study aims to provide strategic recommendations for more effective risk management in the region. In this context, it seeks to draw meaningful conclusions regarding the cooperation and conflict management strategies of regional actors, taking into account future geopolitical balances and potential conflict scenarios in the Black Sea.

Anahtar Kelimeler

• Black Sea
• Grey Rhino
• Conflict Risks
• Energy Security
• Geopolitics
• Strategy.

Kaynakça

1. Akıncı, A., & Kaba, S. G., (2023). Kafkasya’nın Jeopolitik Önemi: Dağlık Karabağ ve Zengezur Koridoru Örneği. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi , vol.9, no.1, 88-106.
2. Aşık, A. (2012) Karadeniz Bölgesi’ndeki Değişimin Analizi, Güvenlik Stratejileri Dergisi, 33-57, Erişim adresi: https://gsd.msu.edu.tr/Content/sayilar/dokuman/GSD_12/GSD_12_Art_2_122010.pdf , Erişim tarihi 11 March 2025
3. Aydın, M. (2005). Europe’s new region: The Black Sea in the wider Europe neighbourhood. Southeast European and Black Sea Studies, 5(2), 257–283. Erişim adresi: https://doi.org/10.1080/14683850500122943. Erişim tarihi 10 Ağustos 2024
4. Boaru, G. (2019). NATO-Russia relations: Evolutions and controversies. Academia Edu, 50-67, Erişim adresi: https://www.academia.edu/120925970/Nato_Russia_Relations_Evolutions_and_Controversies. Erişim tarihi 23 December 2024
5. Charter of the Organization of the Black Sea Economic Cooperation (BSEC), Chapter II, article 4, Erişim adresi: https://www.bsec-organization.org/UploadedDocuments/StatutoryDocumentsAgreements/CHARTERFourthEdition.pdf. Erişim tarihi 21 October 2024
6. Çakır, M. F.&Ataman, O. (2020). Post-Sovyet Dönemde Güney Kafkasya’da Güvenlik: Başlıca Gelişmeler ve Çatışma Ortamının Dönüşümü, Güvenlik Çalışmaları Dergisi, Yıl: 22, Cilt: 22, Sayı: 2, 182-200, Erişim adresi: https://guvenlikcalismalari.pa.edu.tr/Upload/DergiDosya/post-sovyet-donemde-guney-kafkasyae28099da-guvenlik-baslica-gelismeler-ve-catisma-ortaminin-donusumu-dergidosya75ad67d4-9c83-4991-98c4-14bb5591a449.pdf. Erişim tarihi: 14 Haziran 2025
7. Demir, S. (2015). Is End of a Dream? Reassessing the NATO Enlargement Policy Toward the Black Sea and Caucasus Regions, Karadeniz Araştırmaları, No: 46, 2015, 53-68
8. Demir, S. (2022). The Russia-Ukraine War: Reasons and Impacts, Bölgesel Araştırmalar Dergisi, 6/1, 2022, 13-40. Erbaş Doğan G. (2018) Karadeniz Bölgesinde Boru Hatlari Jeopolitiği, Karadeniz Araştırmaları XV/57, Bahar 2018, s.17-31

9. Gündoğdu, E. (2016). Uluslararası İlişkilerde Caydırma Teorisi, Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, Eylül 2016, ISSN 2147-6934, 1-22, Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/222974. Erişim tarihi: 03 mayıs 2025
10. Kıllıoğlu, M. E. (2024). Rusya Federasyonu’nun Kırım’ı Ilhakı ve Sonrasında Ortaya Çıkan Jeopolitik Durum, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(4), 1663-1680. Erişim adresi: https://doi.org/10.48146/odusobiad.1286946. Erişim tarihi: 30 Temmuz 2024
11. Lough, J. (2011). Russia’s energy diplomacy. Chatham House Briefing Paper.Erişim adresi: https://www.chathamhouse.org/. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2024 Menon, R., & Ruger, W. (2020). NATO enlargement and US grand strategy: A net assessment. International
12. Politics, 57(3), 371–400. Erişim adresi: https://doi.org/10.1057/s41311-020-00235-7. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2025
13. Milli İstihbarat Akademisi, Dönüşen Çok Kutuplu Sistemde Rusya’nın Statü Arayışı, Rapor Mart 2025, Erişim adresi: https://mia.edu.tr/uploads/f/25032025_1.pdf. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2025
14. NATO. (2022). NATO 2022 Strategic Concept. NATO Official Website. Erişim adresi: https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_196951.htm. Erişim tarihi: 10 January 2025
15. Özdemir, G. (2022). Enerji Güvenliği Bağlamında Rusya’nın Hazar Enerji Politikası. Journal of Diplomatic Research, 4(2), 85-99.
16. Proedrou, F. (2012). EU energy security in the gas sector: Evolving dynamics, policy dilemmas and prospects. Ashgate Publishing.
17. Ramsbotham, O., Woodhouse, T., & Miall, H. (2016). Contemporary conflict resolution (4th ed.). Polity Press. Petrov, A., & Clarke, S. (2022). "Rivalry and escalation: NATO and Russia in the 21st century." Journal of European Security Studies, 29(1), 50–70.
18. Ratti, L. (2009). Back to the future? International relations theory and NATO-Russia relations since the end of the Cold War. International Journal, 64(2), 399–422. Erişim adresi: https://doi.org/10.1177/002070200906400206. Erişim tarihi: 07 Faebruary 2025
19. Smith Stegen, K. (2011). Deconstructing the “energy weapon”: Russia’s threat to Europe as case study. Energy Policy, 39(10), 6505–6513. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.enpol.2011.07.051. Erişim tarihi: 11 April 2025
20. Taylor, L. (2021). The roots of mistrust: NATO, Russia, and the post-Cold War order. Global Affairs Quarterly, 15(3), 130–145.
21. Umbach, F. (2010). Global energy security and the implications for the EU. Energy Policy, 38(3), 1229–1240. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.enpol.2009.01.010. Erişim tarihi: 26 November 2024
22. Winrow, G. M. (2007). Geopolitics and energy security in the wider Black Sea region. Southeast European and Black Sea Studies, 7(2), 217–235. Erişim adresi: https://doi.org/10.1080/14683850701402019. Erişim tarihi: 01 December 2024
23. Wucker, M. (2016). The Gray Rhino: How to Recognize and Act on the Obvious Dangers We Ignore. St. Martin's Press.