Femicide in Türkiye: A Sociological Analysis Of Gender-Based Violence Between 2014 And 2024

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 992 - 1004, 31.12.2025

Barış Çağırkan

https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1756981

Öz

This study examines femicides and deaths in Turkey between 2014 and 2024 from a sociological perspective. This study examines the annual numerical distribution of femicides, the demographic characteristics of the victims, the profiles of the perpetrators, the manner in which they were killed, and the social background of the incidents using qualitative document analysis. Data from monthly reports published by the Federation of Turkish Women's Associations and the We Will Stop Femicide Platform were analysed. The findings reveal that femicides are a persistent structural social problem in Turkey. The high rate of married women’s victimisation and the fact that firearms are the most common murder weapon are particularly noteworthy. Furthermore, femicide is closely linked to gender inequality, patriarchal social structures, modernisation processes, and media representations. Consequently, this study emphasises that punitive and legal measures alone are insufficient; holistic, multi-actor policies and interventions based on gender equality are needed. However, the use of publicly available reports in this study creates a limitation in terms of data diversity and depth.

Anahtar Kelimeler

Femicides , Gender , Türkiye , Violence.

Türkiye’de Kadın Cinayetleri: 2014–2024 Yılları Arasında Cinsiyet Temelli Şiddetin Sosyolojik Analizi

Öz

Bu çalışma, 2014–2024 yılları arasında Türkiye’de gerçekleşen kadın cinayetlerini sosyolojik bir perspektiften incelemektedir. Kadın cinayetleri, yalnızca bireysel şiddet eylemleri ya da münferit suçlar olarak değil; cinsiyet eşitsizliği, ataerkil normlar ve modernleşme süreçlerinde ortaya çıkan toplumsal gerilimlerle ilişkili yapısal bir sorun olarak ele alınmıştır. Araştırmada Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu ile Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu tarafından yayımlanan on yıllık raporlar veri kaynağı olarak kullanılmış; nitel doküman analizi ve ikincil veri incelemesi birlikte uygulanmıştır. Bulgular, kadın cinayetlerinin ilgili dönemde yüksek düzeyde seyrettiğini, özellikle 2018 sonrasında belirgin bir artış eğiliminin ortaya çıktığını ve 2022 yılında en yüksek seviyeye ulaştığını göstermektedir. Verilere göre öldürülen kadınların büyük çoğunluğu evlidir ve vakaların önemli bir kısmı eş veya partner tarafından gerçekleştirilmiştir. Öldürülme biçimleri incelendiğinde ateşli silahların baskın olduğu; kesici alet kullanımı ve fiziksel şiddetin de yüksek oranlarda görüldüğü belirlenmiştir. Bulgular, kadın cinayetlerinin çoğunlukla özel alan içerisinde, özellikle ev içi ilişkiler bağlamında meydana geldiğini ve ataerkil denetim pratiklerinin aile yapıları üzerinden sürdüğünü göstermektedir. Sonuç olarak, kadın cinayetleriyle mücadelede cinsiyet eşitliğini merkezine alan ve medya, eğitim, hukuk ve sivil toplum alanlarında eşgüdümlü biçimde yürütülecek çok aktörlü politikaların geliştirilmesi gerekliliği öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kadın Cinayetleri , Toplumsal Cinsiyet , Türkiye , Şiddet

Kaynakça

• Aghtaie, N. ve Gangoli, G. (2014). National and international perspectives on gender-based violence. Oxon: Routledge.
• Aslan, A. ve Kırışkan, I. (2022). Türkiye’de kadın cinayeti haberlerinin içerik analizi (2008-2021). International Journal of Social Inquiry, 15(1), 85-104. https://doi.org/10.37093/ijsi.1034519
• Bilgili, N. ve Vural, G. (2011). Kadına yönelik şiddetin en ağır biçimi: Namus cinayetleri. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(1), 66-72.
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. http://dx.doi.org/10.3316/QRJ0902027
• Butler, J. (2004). Undoing gender. New York: Routledge.
• Connell, R. W. (2005). Masculinities (2nd ed.). London: Routledge.
• Crenshaw, K. (1991). Mapping the margins: Intersectionality, identity politics, and violence against women of color. Stanford Law Review, 43(6), 1241-1299. https://www.jstor.org/stable/1229039
• Çetin, İ. (2014). Gelenek ve modernite arasında Türkiye’de son dönem kadın cinayetleri. Sosyoloji Dergisi, 30, 41-63.
• Çetin, I. (2015). Defining recent femicide in modern Turkey: Revolt killing. Journal of International Women's Studies, 16(2), 346-360.
• Dayan, H., Kugel, C. ve Enosh, G. (2024). Exploring homicide diversity: Femicide across sociocultural groups. Crime & Delinquency, 70(1), 234-256. https://doi.org/10.1177/00111287221086273
• Devries, K. M., Mak, J. Y., Garcia-Moreno, C., Petzold, M., Child, J. C., Falder, G., ... ve Watts, C. H. (2013). The global prevalence of intimate partner violence against women. Science, 340(6140), 1527-1528. https://doi.org/10.1126/science.1240937
• Dobash, R. E. ve Dobash, R. P. (2015). When men murder women. Oxford: Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199914784.001.0001
• Doğan, R. (2016). " Namus"," töre" ve eril şiddet: Yargıtay kararları, toplumsal cinsiyet kuramları. Ankara: Ütopya Yayınevi.
• Dünya Sağlık Örgütü. (2022). Violence against women prevalence estimates, 2018. Erişim adresi: https://www.who.int/ Erişim tarihi: 21 Haziran 2025
• Erden, G., & Akdur, S. (2018). Türkiye’de kadına yönelik aile içi şiddet ve kadın cinayetleri. Journal of Clinical Psychology Research, 2(3), 128-139. https://doi.org/10.31828/kpd2602443808092018m000003
• Eurostat. (2023). Women victims of homicide in the EU. Erişim adresi: https://ec.europa.eu/eurostat/ Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• Gazioğlu, E. (2013). Kadın cinayetleri: Kavramsallaştırma ve sorunlu yaklaşımlar. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 13(7), 89-112.
• Gök, M. (2016). Kadina yöneli̇k şi̇ddeti̇n kuramsal temelleri̇ ve çözüm öneri̇leri̇. Electronic Turkish Studies, 11(2), 451-472. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.9468
• Griffin, G. (2017). A dictionary of gender studies. Oxford: Oxford University Press.
• Güneş, G. ve Yıldırım, B. (2019). Cinsiyet Temelli bir savaş: Kadın cinayetlerinin medyada temsili üzerine bir değerlendirme. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(3), 936-964. https://doi.org/10.33417/tsh.622587
• İnam, Ö. ve Şahin, N. (2020). Kadına yönelik şiddetin Türk medyasındaki temsil şekli sistematik derleme araştırması. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-15. https://doi.org/10.35333/mukatcad.2020.212
• Johnson, M. P. ve Ferraro, K. J. (2000). Research on domestic violence in the 1990s: Making distinctions. Journal of Marriage and Family, 62(4), 948-963. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2000.00948.x
• Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu. (2024). Veriler. Erişim adresi: https://kadincinayetlerinidurduracagiz.net/kategori/veriler Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• Kandiyoti, D. (1988). Bargaining with patriarchy. Gender & Society, 2(3), 274-290. https://www.jstor.org/stable/190357
• Koç, G. (2022). A study of femicide in Turkey from 2010 to 2017. Sage Open, 12(3), 21582440221119831. https://doi.org/10.1177/21582440221119831
• Kolburan, Ş. G. (2017). Kadın cinayetleri konusunda nedensel bir değerlendirme: Sahip olma güdüsü. Adli Tıp Bülteni, 22(3), 194-199. https://doi.org/10.17986/blm.2017228672
• Kurtuldu, Ö. R. (2018). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve kadina karşi aile içi şiddetle mücadele kampanyalari; sabanci vakfi “iş dünyasi aile içi şiddete karşi” projesi analizi. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 2(2), 97-110. 10.26695/mukatcad.2018.20
• Mohammadi Ghanbarlou, R. (2020). Kadına yönelik şiddeti etkileyen toplumsal faktörler üzerine sosyolojik bir inceleme. Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 58-68.
• Özer, E., Aydoğdu, H. İ., Kırcı, G. S. ve Önal, G. (2016). Kadın cinayetleri – Femisid kavramı. Adli Tıp Bülteni, 21(2), 14-15. https://doi.org/10.17986/blm.2016220388
• Petrosky, E., Blair, J. M., Betz, C. J., Fowler, K. A., Jack, S. P. D. ve Lyons, B. H. (2017). Racial and ethnic differences in homicides of adult women and the role of intimate partner violence - United States, 2003-2014. Morbidity And Mortality Weekly Report, 66(28), 741-746. http://dx.doi.org/10.15585/mmwr.mm6628a1
• Russell, D. E. H. ve Radford, J. (1992). Femicide: The politics of woman killing. New York: Twayne Publishers.
• Sallan Gül, S. ve Altındal, Y. (2017). Medyada kadın cinayeti haberlerindeki cinsiyetçi izler: Radikal gazetesi. Akdeniz İletişim Dergisi, 27, 168-182. https://doi.org/10.31123/akil.437465
• Sev’er, A. ve Yurdakul, G. (2001). Culture of honor, violence, and patriarchy in the Turkish context. Violence Against Women, 7(9), 964-998. https://doi.org/10.1177/10778010122182866
• Siegel, M., Ross, C. S. ve King III, C. (2013). The relationship between gun ownership and firearm homicide rates in the United States, 1981–2010. American Journal Of Public Health, 103(11), 2098-2105. https://doi.org/10.2105/AJPH.2013.301409
• Sosa, L. (2022). Intersectionality in Latin American feminist theory and politics. Feminist Theory, 23(2), 145-164. 10.1177/1350506813484723
• Stark, E. ve Hester, M. (2019). Coercive control: Update and review. Violence Against Women, 25(1), 81-104. 10.1177/1077801218816191
• Tepecik, F. (2018). Uluslararasi adalet istatistiklerinde kasten öldürme. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 36, 107-142.
• Toprak, S. ve Ersoy, G. (2017). Femicide in Turkey between 2000 and 2010. PloS One, 12(8), e0182409. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0182409
• Türkiye Kadın Dernekleri Fedarasyonu. (TKDF). Faaliyetler. Erişim adresi: https://tkdf.org.tr/bizden-haberler/? Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• UN Women & United Nations Office on Drugs and Crime. (2024). Behind closed doors: The deadly reality of femicide. UN Regional Information Centre. Erişim adresi: https://unric.org/en/behind-closed-doors-the-deadly-reality-of-femicide/ Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• UN Women. (2022). Gender-related killings of women and girls (femicide/feminicide). Erişim adresi: https://www.unwomen.org/sites/default/files/2023-11/gender-related-killings-of-women-and-girls-femicide-feminicide-global-estimates-2022-en.pdf Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• UN Women. (2022). Mapping the Nexus between Media Reporting of Violence Against Girls and Women and the Prevalence and Severity of Violence. Executive Summary. Erişim adresi : https://www.unwomen.org/sites/default/files/2022-08/Executive-summary-Mapping-the-nexus-between-media-reporting-of-violence-against-girls-en.pdf?utm_ Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• UN Women. (2023). UNODC-UN Women Global Study on Homicide: Gender-related killing of women and girls (Femicide/Feminicide). Erişim adresi: https://www.unwomen.org/ Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) & UN Women. (2024). Femicides in 2023: Global estimates of intimate partner/family member femicides. United Nations. Erişim adresi: https://www.unodc.org Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• UNODC. (2023). Global study on homicide: Gender-related killing of women and girls (Femicide/Feminicide). Erişim adresi: https://www.unodc.org Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• Walby, S., Towers, J. ve Francis, B. (2014). Mainstreaming domestic and gender-based violence into sociology and the criminology of violence. Sociological Review, 62(S2), 187-214. https://doi.org/10.1111/1467-954X.12198
• Walby, S., Towers, J., Balderston, S., Corr, P., Francis, B., Heighes, D., ... ve Wykes, M. (2017). The concept and measurement of violence against women and men. Policy Press. http://library.oapen.org/handle/20.500.12657/31892
• Walklate, S., Fitz-Gibbon, K., McCulloch, J. ve Maher, J. (2022). The concept and conundrums of femicide. Current Issues in Criminal Justice, 34(1), 1-17. 10.1080/13576275.2022.2155509
• Womankind Worldwide. (2022). Facts and statistics: Violence against women and girls. Erişim adresi: https://www.womankind.org.uk/ Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• World Health Organization. (2012). Understanding and addressing violence against women: femicide (Information note). Erişim adresi: https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/d08c9852-6313-4351-8429-e9b3bfde8368/content Erişim tarihi: 25 Haziran 2025
• Yasuntimur, A. ve Öğünç, G. İ. (2022). Bireysel silahlanma ve şiddet: Ateşli silah şiddetinin güncel durumu. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 11(1), 167-200. https://doi.org/10.28956/gbd.1068063
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yılmaz, E. ve Ören, B. (2021). Kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetlerinin medyada yansıması. Atatürk Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 3(1), 46-53. https://doi.org/10.51621/atakad.817828