EVALUATIONS ON THE TRIAL OF DR. JACK KEVORKIAN

Öz

Dr. Jack Kevorkian, a pathologist in the state of Michigan in the United States (US), advocated euthanasia by arguing that death is not a crime, that people suffering from a terminal or incurable illness may choose the right to die through physician-assisted suicide, and that people should have the right to determine their own future; he went down in history as the physician who performed the first euthanasia practices in America with devices of his own design. Although he believed he was doing good for sick people, he was repeatedly arrested and brought before courts and juries. Tried separately for three euthanasia practices in which he left the final decision and the trigger to the patients, he was acquitted each time. Encouraged by the dismissal of the fourth case, in the fifth he did not leave the device to the patient but personally injected the lethal substance, and was tried for second-degree murder and assisting suicide and imprisoned. This study briefly addresses Kevorkian’s life and the concept of euthanasia, then presents evaluations of some patients whose cases reached the judiciary, of whether these acts constitute a crime in the US and Michigan, and of his trial process in light of his defenses and the decisions of the court and jury.

Anahtar Kelimeler

• Euthanasia
• Human Rights
• Right to Die
• Crime
• Dr. Kevorkian

DR. JACK KEVORKIAN'IN YARGILANMASINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER

Öz

Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Michigan eyaletinde patolog olan Dr. Jack Kevorkian; ölümün bir suç olmadığını, ölümcül ya da tedavisi olmayan hastalıktan muzdarip olup acı çeken kişilerin doktor yardımlı intiharla ölme hakkını seçebileceğini ve insanların kendi geleceklerini belirleyebilme haklarının olması gerektiğini söyleyerek ötanaziyi savunmuş, kendi geliştirdiği düzeneklerle Amerika’daki ilk ötanazi uygulamalarını yapan hekim olarak tarihe geçmiştir. Hasta kişilere iyilik yaptığını düşünmesine karşın defalarca tutuklanarak mahkeme ve jüri karşısına çıkmıştır. Son kararı ve tetikleyiciyi hastalara bırakarak gerçekleştirdiği üç ötanazi uygulaması nedeniyle ayrı ayrı yargılanmış, her seferinde beraat etmiştir. Dördüncü davanın düşmesinden cesaret alarak beşinci uygulamada düzeneği hastaya bırakmayıp ölümcül maddeyi bizzat enjekte etmiş; ikinci derece cinayet ve intihara yardımdan yargılanarak cezaevine girmiştir. Çalışmada, Kevorkian’ın hayatı ve ötanazi kavramı kısaca ele alındıktan sonra yargıya intikal eden bazı hastalarına, ABD ve Michigan’da bu eylemlerin suç teşkil edip etmediğine, savunmaları ile mahkeme ve jüri kararları doğrultusunda yargılanma sürecine ilişkin değerlendirmelere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ötanazi
• İnsan Hakları
• Ölme Hakkı
• Suç
• Dr. Kevorkian

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma, bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışma kapsamında insan veya hayvan katılımcılardan veri toplanmadığından etik kurul izni gerekmemektedir.

Kaynakça

1. Aktaş Belek H, ‘Türkiye’de ve Dünyada Ötanaziye Yasal Yaklaşım’ (Doktora Tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 2022).
2. Aktaş Belek H, Ötanaziye Türkiye’de ve Dünyada Yasal Yaklaşım (Astana Yayınları 2023).
3. Aktepe Artık S, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları Işığında Medeni Usul Hukukunda Adil Yargılanma Hakkı (Seçkin Yayıncılık 2014).
4. Alan Akcan E, ‘Ötanazi’ (2013) 71 (1) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 3-26.
5. Aldemir H, Hakimlik ve Savcılık Mesleğinin Temel Esasları (Adalet Yayınevi 2019).
6. Aristoteles, Retorik, Doğan MH (çev) (Yapı Kredi Yayıncılık 2008).
7. Aşkın U ve Yeğrim K, ‘Ötanazi ve Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı Arasındaki İlişki’ (2022) (52) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 1-24.
8. Beauchamp TL ve Childress JF, Principles of Biomedical Ethics (Oxford University Press 2001).

9. Biton Serdaroğlu E, ‘Ötanazi Ölme Hakkı’ (2016) 22 (3) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 463-491.
10. Charatan F, ‘Dr Kevorkian found guilty of second degree murder’ (1999) 318 (7189) British Medical Journal 962.
11. Demir DAİ, Türk Ceza Hukukunda İntihara Yönlendirme Suçu (TCK m.84) (Seçkin Yayıncılık 2024).
12. Demirörs Ö ve Arslan Hızal S, ‘Türk Ceza Hukuku Açısından Ötanazi’ (2016) 65 (4) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1481-1516.
13. Dündar Sezer T, ‘Yaşam Hakkının Vazgeçilmezliği ve Ötanazi’ (2022) 87 (2) İzmir Barosu Dergisi 235-312.
14. Emanuel EJ ve diğerleri, ‘Attitudes and Practices of Euthanasia and Physician-Assisted Suicide in the United States, Canada, and Europe’ (2016) 316 (1) JAMA 79-90.
15. Erdoğan O, Rızanın Ceza Hukuku Sorumluluğu Üzerindeki Etkisi (Seçkin Yayıncılık 2021).
16. Fino SP ve diğerleri, ‘Paging Dr. Death: The Political Theater of Assisted Suicide in Michigan’ (1997) 16 (1) Politics and the Life Sciences 87-103.
17. Grace J, ‘Curtains for Dr. Death’ Time (05.04.1999) 153 (13) 48.
18. Günay E, Hakimin Yasaklılığı Reddi ve Hukuki Sorumluluğu (Seçkin Yayıncılık 2018).
19. Gürcan EC, ‘Ötanazi: Yaşama Hakkı Açısından Bir Değerlendirme’ (2011) 60 (2) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 255-280.
20. Güven K, Kişilik Hakları ve Ötanazi (Nobel Yayınevi 2000).
21. Hakeri H, Tıp Hukuku (16. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2019).
22. İçer Z, ‘İntihara Yönlendirme Suçu (TCK m.84)’ (2020) 28 (1) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 295-347.
23. İnceoğlu S, Ölme Hakkı (Ayrıntı Yayınları 1999).
24. Kevorkian J, ‘The fundus oculi and the determination of death’ (1956) 32 (6) American Journal of Pathology 1253-1269.
25. Materstvedt LJ ve diğerleri, ‘Euthanasia and physician-assisted suicide: a view from an EAPC Ethics Task Force’ (2003) 17 (2) Palliative Medicine 97-101.
26. Özen M ve Ekici Şahin M, ‘Ötanazi’ (2010) 68 (4) Ankara Barosu Dergisi 15-36.
27. Özkara E, Ötanazide Temel Kavramlar ve Güncel Tartışmalar (Seçkin Yayıncılık 2001).
28. Özkara E, ‘Ötanaziye Farklı Bir Bakış: Belçika’da Ötanazi Uygulaması ve Ülkemizdeki Durum’ (2008) (78) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 105-122.
29. Polat V, Politik Konuşma ve Politik Söylenme (Derin Yayınları 2008).
30. Rosenfeld B, Assisted Suicide and the Right to Die: The interface of social science, public policy, and medical ethics (American Psychological Association 2004).
31. Russell B, Batı Felsefesi Tarihi, İlk Çağ/ Orta Çağ/Yeni Çağ, Sencer M (çev) (3. Baskı, Say Yayınları 1983).
32. Sırakaya Taşkıran H, Türk Ceza Hukukunda Ötanazi (Adalet Yayınevi 2025).
33. Sulu M, ‘Ötanazi Üzerine’ (2016) 22 (1) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 551-574.
34. Şirin T, ‘Türkiye’de Ötanazi Hakkı Vardır (Karşılaştırmalı Hukuktaki Gelişmeler ve Türkiye Üzerine Tezler)’ (2026) 4 (1) Periodicum Iuris 1-57.
35. Tepebaşılı F, Retorik Konuşma Sanatı Söz Bilimi (Çizgi Kitabevi 2016).
36. Tokaç M, ‘Ötanazi’ (2010) (14) SD Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi 74-79.
37. Tokdemir S, ‘Türk Ceza Kanunu’nda İntihara Yönlendirme Suçunun Tipikliği Kapsamında Ortaya Çıkan Hukuki Sorunlar ve Bu Sorunlara İlişkin Bazı Öneriler’ (2025) 12 (1) İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 319-393.
38. Tulay ME, ‘Türk Ceza Hukukunda İntihara Yönlendirme Suçu’ (2020) 26 (2) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 814-837.
39. Ünver Y, ‘Türk Ceza Hukuku Açısından Ötanazi’ iç Centel N (ed), Hukuk ve Etik Boyutu ile Ötanazi (On İki Levha Yayıncılık 2012).
40. Verges J, Savunma Saldırıyor, Kanetti V (çev) (4. Bası, Metis Yayıncılık 2020).