TR
EN
Kaydır, beğen, güven?: Instagram’daki #minddiyeti etiketiyle paylaşılan içeriklerin bilgi kalitesinin değerlendirilmesi
Öz
Özet
Sosyal medya, sağlıkla ilgili bilgilere erişimde önemli bir araç haline gelmiştir ancak içeriklerin bilgi kalitesi ve güvenilirliği çoğu zaman belirsizdir. MIND diyeti, Akdeniz ve DASH diyetlerinin sağlıklı yönlerini birleştirerek bilişsel gerilemeyi önlemeyi amaçlayan bir beslenme modelidir. Bu çalışmanın amacı, MIND diyetine yönelik Instagram’da yapılan paylaşımların içerik kalitesi ve güvenilirliğinin incelenmesidir. Çalışmada #minddiyeti, #mınddiyeti ve #mindditetinedir etiketlerinde yer alan 90 içerik incelenmiştir. İçeriklerin güvenilirliği modifiye DISCERN (m-DISCERN); kalitesi Global Kalite Skoru (GKS) ve İşitsel-Görsel Kalite (İGK) Skoru kullanılarak üç uzman diyetisyen tarafından değerlendirilmiştir. Gönderi sahiplerinin %68,9’u diyetisyen, %13,3’ü diğer sağlık profesyonelleridir; %53,3’ü nano-influencer olarak sınıflandırılmıştır. Ortalama GKS skoru 2,63 (±1,13); m-DISCERN puanı 2,27 (±1,51) ve İGK puanı 2,22 (±0,73)’dir. İçeriklerin genel olarak düşük kaliteli, bilgi açısından yetersiz ve görsel-işitsel açıdan orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. GKS ile m-DISCERN arasında pozitif yönlü ve güçlü; GKS ile İGK arasında ve m-DISCERN ile İGK arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon olduğu saptanmıştır (sırasıyla, r=0,762, r=0,449, r=0,432; p<0,001). Kalite puanları ile takipçi sayısı ve meslek grupları açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. GKS’ye göre içeriklerin %31,1’i orta kalitededir; yalnızca %4,4’ü mükemmel kalitededir. m-DISCERN puanlarına göre içeriklerin %62,2’si kötü kalitededir. İçeriklerin %70,0’ında bilgi kaynakları güvenilir değildir; %84,4’ü ek bilgi kaynaklarına yer vermemiştir ve %71,1’i tartışmalı ya da belirsiz konuları ele almamaktadır. Bu çalışmanın bulguları, Instagram’da MIND diyetiyle ilgili paylaşımların bilgi kalitesi ve güvenilirliğinin genel olarak yetersiz olduğunu ortaya koymuştur. İçerik üreticilerinin, paylaşımlarında bilginin doğruluğunu ve açıklığını önceliklendirmeleri ve daha güvenilir, nitelikli içerikler üretmeleri, yanlış yönlendirmelerin önlenmesi açısından önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Destekleyen kuruluş yoktur.
Etik Beyan
Bu çalışma kapsamında etik ilkelere uyulmuştur. Araştırmada yer alan Instagram paylaşımları herkese açık olarak erişilebilen gönderilerden seçilmiş olup, herhangi bir özel veya kişisel bilgiye yer verilmemiştir. İçerik sahiplerinin kimlikleri ifşa edilmemiş, veriler yalnızca bilimsel amaçla ve anonim şekilde kullanılmıştır. Bu nedenle etik kurul iznine gerek duyulmamıştır. Araştırma sürecinde Helsinki Bildirgesi ve ilgili etik kurallar dikkate alınmıştır.
Kaynakça
- 1- Mohammadpour S, Ghorbaninejad P, Janbozorgi N, Shab-Bidar S. Associations between adherence to MIND diet and metabolic syndrome and general and abdominal obesity: a cross-sectional study. Diabetology and Metabolic Syndrome. 2020;12(1).
- 2- Li J, Capuano AW, Agarwal P, Arvanitakis Z, Wang Y, De Jager PL, Schneider JA, Tasaki S, de Paiva Lopes K, Hu FB, Bennett DA, Liang L, Grodstein F. The MIND diet, brain transcriptomic alterations, and dementia. Alzheimers Dement. 2023;13(6):1230–1242. doi:10.1002/alz.14062
- 3- Razmpoosh E, Moslehi N, Abdollahi S, Soltani S, Mirmiran P, Azizi F. The Mediterranean, DASH, and MIND diets and the incident of hypertension over a median follow-up of 7.4 years in the Tehran Lipid and Glucose Study. BMC Public Health. 2022;22(1).
- 4- Akbar Z, Fituri S, Ouagueni A, Alalwani J, Sukik A, AlJayyousi GF, et al. Associations of the MIND Diet with Cardiometabolic Diseases and Their Risk Factors: A Systematic Review. Vol. 16, Diabetes, Metabolic Syndrome and Obesity. 2023.
- 5- Tasnim S, Hossain M, Mazumder H. Impact of rumors and misinformation on COVID-19 in Social Media. Vol. 53, Journal of Preventive Medicine and Public Health. 2020.
- 6- Abu-Ghazaleh S, Hassona Y, Hattar S. Dental trauma in social media—Analysis of Facebook content and public engagement. Dental Traumatology. 2018;34(6).
- 7- Ruppert L, Køster B, Siegert AM, Cop C, Boyers L, Karimkhani C, et al. YouTube as a source of health information: Analysis of sun protection and skin cancer prevention related issues. Dermatology online journal. 2017;23(1). 8- Türkmenoğlu H. Teknoloji ile sanat ilişkisi ve bir dijital sanat örneği olarak Instagram. Ulakbilge Dergisi. 2014;2(4).
- 9- Cool CT, Claravall MC, Hall JL, Taketani K, Zepeda JP, Gehner M, et al. Social media as a risk communication tool following Typhoon Haiyan. Western Pacific surveillance and response journal : WPSAR. 2015;6.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beslenme ve Diyetetik (Diğer)
Bölüm
Klinik Araştırma
Erken Görünüm Tarihi
17 Temmuz 2025
Yayımlanma Tarihi
17 Temmuz 2025
Gönderilme Tarihi
12 Haziran 2025
Kabul Tarihi
8 Temmuz 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 1 Sayı: 1
Vancouver
1.Gaye Saban Bozan, Aslıhan Beşparmak, Elmas Kübra Küçüksüllü. Kaydır, beğen, güven?: Instagram’daki #minddiyeti etiketiyle paylaşılan içeriklerin bilgi kalitesinin değerlendirilmesi. Sağlık Araştırmaları Dergisi [Internet]. 01 Temmuz 2025;1(1):56-65. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56PM48HF