ترک قوم کی اجتماعی یاد میں ترکیہ کی جنگ آزادی اور ہندوستانی مسلمانوں کی مالی امداد

Öz

اس مضمون میں، اجتماعی یادداشت کا تصور 1877-1924 کے درمیان ترک قومی جدوجہد کے لیے برصغیر کے مسلمانوں کی حمایت کی تحقیقات کے لیے استعمال کیا گیا ہے۔ جمہوریہ ترکیہ کے قیام کے ساتھ ہی صنعتی اور مالیاتی ترقی کے لیے ایک بینک کی اشد ضرورت تھی۔ اس مجوزہ بینک کے بنیادی مقاصد میں قومی سرمائے کا موثر استعمال، صنعت کاری میں تعاون کو فروغ دینا اور قومی بینکاری کے شعبے کی قیادت کرنا شامل تھے۔ بینک کے قیام کے لیے ابتدائی سرمائے کی ضرورت کو ترک قومی جدوجہد کے لیے ہندوستانی مسلمانوں کی طرف سے اتاترک کو بھیجی گئی رقم سے بچ جانے والے پانچ سے چھ ملین ترک لیرا سے پورا کیا گیا۔ اس طرح نئے جمہوریہ ترکیہ کی بنیادی صنعتی اور تجارتی ضروریات کو پورا کرنے کے لیے 26 اگست 1926 کو "IS Bank" کے نام سے ایک تجارتی بینک قائم کیا گیا۔ قومی شناخت، اجتماعی یادداشت کا ایک اہم حصہ، ماضی اور حال کے درمیان ایک فعال پل کا کام کرتی ہے۔ اجتماعی یاد میں ہونے والے واقعات، جو کہ قومی تشخص میں بنیادی کردار ادا کرتے ہیں، سماجی، سیاسی اور معاشی واقعات کا بھی پروجیکشن ہیں۔ اس تناظر میں، مطالعہ اس بات کا جائزہ لیتا ہے کہ ہندوستانی مسلمانوں نے ترکی کی جدوجہد آزادی کی حمایت کیوں کی، ترکوں کے ساتھ اپنے تعلقات میں خلافت کا کردار، اور مالی امداد اناطولیہ تک کیسے پہنچی اور اس کا استعمال کہاں کیا گیا، یہ سب اجتماعی یادداشت کے عینک سے کیا گیا ہے۔ ہندوستان میں جمع کیے گئے امدادی رقوم کی منتقلی میں ہلال احمر سوسائٹی کا کردار ترکی کو بھی نمایاں کیا گیا ہے

Anahtar Kelimeler

• برصغیر پاک و ہند
• ہندوستانی مسلمان
• سلطنت عثمانیہ
• ترکی کی قومی جدوجہد
• ہلال احمر

TÜRK MİLLETİNİN KOLEKTİF HAFIZASINDA, TÜRK KURTULUŞ SAVAŞI VE HİNT MÜSLÜMANLARINDAN GELEN MADDİ YARDIMLAR

Öz

Bu çalışmada, öncelikle kolektif hafıza kavramı üzerinden hareket edilerek, 1877-1924 yılları arasında Alt-Kıta Müslümanlarının Türk Millî Mücadelesine verdiği destek araştırılmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte, endüstriyel ve mali kalkınmayı desteklemek için acil bir bankaya ihtiyaç duyulmuştur. Önerilen bu bankanın başlıca amaçları arasında ulusal sermayenin verimli bir şekilde kullanılması, sanayileşmede iş birliğinin teşvik edilmesi ve ulusal bankacılık sektörüne öncülük edilmesi yer alıyordu. Bankanın kuruluşu için gerekli ilk sermaye ihtiyacı, Hintli Müslümanların Türk milli mücadelesi için Atatürk'e gönderdikleri paradan arta kalan beş-altı milyon Türk lirası ile karşılandı. Bu şekilde 26 Ağustos 1926 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti'nin temel ticari ihtiyaçlarını karşılamak üzere “İş Bankası” adıyla bir ticaret bankası kurulmuştur. Kolektif hafızanın önemli bir parçası olan ulus kimliği, geçmiş ile bugün arasında işlevsel bir köprü görevi görmektedir. Ulusal kimlikte kurucu bir rol oynayan kolektif hafızadaki olaylar, aynı zamanda sosyo-politik ve ekonomik olayların da izdüşümüdür. Bu bağlamda Hint Müslümanlarının Türkiye'nin bağımsızlık mücadelesine neden destek verdikleri ve Türklerle ilişkilerinde Halifelik kurumunun rolünün ne olduğu, gönderilen maddi yardımların Anadolu'ya nasıl ulaştığı ve nerelerde kullanıldığı sorularının

Anahtar Kelimeler

• Hint Alt Kıtası,
• Hint Müslümanları,
• Osmanlı İmparatorluğu,
• Türk Milli Mücadelesi,
• Kızılay.

In the Collective Memory of the Turkish Nation, Financial Aid of Indian Muslims in the Turkish War of Independence

Abstract

In this study, the concept of collective memory is used to investigate the support of the Muslims of the Subcontinent for the Turkish National Struggle between 1877-1924. With the establishment of the Republic of Türkiye, there was an urgent need for a bank to support industrial and financial development. Among the prime objectives of this proposed bank were the efficient utilization of national capital, the promotion of cooperation in industrialization, and leading the national banking sector. The initial capital requirement for the establishment of the bank was met with five to six million Turkish Liras left over from the money sent to Atatürk by the Indian Muslims for the Turkish national struggle. In this way, a commercial bank named "IS Bank" was established on 26 August 1926 to meet the basic industrial and commercial needs of the new Republic of Türkiye. Nation identity, an important part of collective memory, serves as a functional bridge between the past and the present. The events in collective memory, which play a constitutive role in national identity, are also the projection of socio-political and economic events. In this context, the study examines why Indian Muslims supported Türkiye's struggle for independence, the role of the Caliphate in their relations with the Turks, and how financial aid reached Anatolia and where it was utilized, all through the lens of collective memory. The role of the Red Crescent Society in transferring aid funds collected in India toTürkiye has also been highlighted.

Keywords

• Indian Subcontinent
• Indian Muslims
• Ottoman Empire
• Turkish National Struggle
• Red Crescent.

Kaynakça

1. Akgün, S. K.-Uluğtekin M. (2000). Hilâl-i Ahmer’den Kızılay’a, Ankara: Beyda Basımevi.
2. Bayur, Y. H. (1987). Hindistan Tarihi, c.3, Ankara: TTK.
3. Fauk, H. (1979). Atatürk (Urduca Yayınlarda) Ankara: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları.
4. Gençoğlu, A. (2015). Türk Ulusal Kimliğinin Kurucu Bir Ögesi Olarak Kolektif Bellek: Okul Ders Kitaplarında Çanakkale Savaşı Anlatıları, İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi- Sayı 41 / Güz, s. 331-351.
5. Gültekin, A. (2009). Millî Mücadele Döneminde Hindistan Müslümanları ile Ankara Hükümetleri Arasındaki Münasebetler (1918-1924). Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı.
6. İzgöer, A. Z. (2015). 1911-1913 (1329-1331) Tarihli Osmanlı Hilâl-i Ahmer Sâlnâmesine Göre Balkan Savaşları Sırasında Hint Müslüman Halkının Osmanlı'ya Yardımları. Journal of History and Future Cilt: 1, Sayı: 1, Aralık 2015. s. 99-171.
7. Keskin, M. (1991). Hindistan Müslümanlarının Millî Mücadele’de Türkiye’ye Yardımları (1919–1923), Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları.
8. Khan, A. A. (1993). Hint Müslümanlarının Türk Kurtulus Hareketine Mali Yardımı (1919–1923). (A. Özgiray, Çev.) Tarih İncelemeleri Dergisi 8, İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.

9. Kişmir, G. (2017). Uwe Timm’in “Kardeşimin Örneğinde” (Am Bespiel meines Bruders) Bellek Yansımaları, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, sayı 57.1, s. 257-273.
10. Kişmir, G. (2019). Almanya’da II. Dünya Savaşı Sonrası Yaşanan Bellek Patlamasına Tarihi Bakış. SEFAD, sayı 41, s. 49-62.
11. Kişmir, G. (2022). Bernhard Schlink’in “Okuyucu” (Der Vorleser) Romanında Kolektif Suç, Anımsama ve Sorgulama. Rumeli DE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. Sayı 30, s. 814-824.
12. Kişmir, G. (2023). Fictionalizing the Unwitnessed History in German Literature: A Case of Marcel Beyer. TOBİDER International Journal of Social Sciences Sayı 7/2.
13. Kişmir, G. (2023). Valediction of 68ers' generation to Berlin in Uwe Timm's novel "Rot". Rumeli DE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi. Sayı 34, s. 985-993.
14. Öke, M. K. (1988). Güney Asya Müslümanlarının İstiklâl Davası ve Türk Millî Mücadelesi. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
15. Özcan, A. (1997). Panislamizm Osmanlı Devleti Hindistan Müslümanları ve İngiltere (1877–1924). Ankara: İsam Yayınları.
16. Polat, M. (2007). Hilal-i Ahmer Teşkilatı’nın Kuruluşu ve Teşkilatlanması. Yüksek Lisans Tezi. Elâzığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı.
17. Yeniaras, O. (2000). Türkiye Kızılay Tarihine Giriş. İstanbul: Kızılay Bayrampaşa Şubesi Yayınları.
18. http://arsiv.kizilay.org.tr/index.php?sf=cntnt&id=3 adresinden erişilmiştir. (Erişim tarihi: 01.05.2024).