Mustafa Lutfî el-Menfelûtî’nin “el-Abarât” İsimli Eserindeki Hikâyelerin Teknik ve Tematik İncelemesi

Öz

Bu çalışmada, Mustafa Lutfî el-Menfelûtî (öl.1924)’nin el-Abarât adlı eserinde yer alan telif ve tercüme hikâyelerin teknik ve tematik yönden incelemesi yapılmıştır. Mustafa Lutfî el-Menfelûtî, Modern Arap edebiyatının önemli yazarlarından birisi olup birçok önemli isme de ışık tutmuştur. el-Menfelûtî, Fransızca’dan yaptığı tercümeler ve kendi telif ettiği hikâyelerle el-Abarât adlı eserini ortaya koymuştur. Eserde toplam sekiz hikâye yer almaktadır. Döneminde büyük bir etkiye sahip olan yazar, eserlerinde adalet, yoksulluk, ayrılık, ölüm, üstün ahlak vb. birçok temaya değinmiştir. Hikâyelerde yer alan olay örgüleri, kahramanların fiziki ve ruhsal çevrelerinin tanıtıldığı giriş, olayların karıştığı ve sosyal eleştirilerin yoğunlaştığı gelişme ve çoğunlukla üzücü bir şekilde biten sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Mustafa Lufti el-Menfelûtî’nin el-Abarât isimli eserine odaklanan bu çalışma, yazarın hayatı, edebî kişiliği, eserin adlandırılması ve olay örgüsü vb. konuların yanı sıra temelde teknik ve tematik olarak iki ana başlık altında ele alınmıştır. el-Abarât adlı eserde geçen hikâyeler, üç farklı zaman diliminde gerçekleşmektedir. Bunlar zaman kavramına yer verilmeden geçmiş zaman kipiyle yazılmış hikâyeler, içerisinde nesnel zaman kavramlarının bulunduğu hikâyeler, bir de kronolojik olarak takip edilebilen hikâyelerdir. Mekân unsuru da yazarın kahramanların sosyal çevresini ve bazen de ruhsal durumunu tasvir etmek için kullandığı araçlar olarak gözükmektedir. Modern dönem Arap edebiyatının önemli isimlerinden olan Mustafa Luftî el-Menfelûtî’nin el-Abarât adlı eserinin teknik ve tematik açıdan incelemesi, Arap edebiyatında bu türde kaleme alınan eserlerin geçirdiği gelişimi daha açık bir biçimde ortaya koyması bakımından önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Arap dili ve edebiyatı
• el-Menfelûtî
• el-Abarât
• Hikâye
• Teknik ve tematik inceleme.

A Technical and Thematic Analysis of Mustafa Lutfî al-Manfaluti's Work Entitled al-Abarât

Öz

This study examines the original and translated stories included in al-Abarāt by Muṣṭafā Luṭfī al-Manfalūṭī (d. 1924) from both technical and thematic perspectives. Muṣṭafā Luṭfī al-Manfalūṭī was one of the leading figures in modern Arabic literature and served as an inspiration to many prominent writers. Al-Manfalūṭī compiled his work al-Abarāt using stories he translated from French as well as those he authored himself. The work contains a total of eight stories. A writer who exerted a significant influence during his time, he addressed numerous themes in his works, including justice, poverty, separation, death, and high moral standards. The plot structures of the stories consist of an introduction that presents the physical and psychological environments of the characters, a development section in which events unfold and social criticism intensifies, and a conclusion that typically ends in a tragic manner. This study, which focuses on al-Manfalūṭī’s work al-Abarāt, examines the author’s life, literary persona, the naming of the work, and its plot structure, among other topics, and is primarily organized under two main headings: technical and thematic. The stories in al-Abarāt take place across three distinct temporal frameworks: narratives told in the past without explicit temporal markers, those incorporating objective concepts of time, and those that follow a chronological sequence. The element of setting is also employed as a tool through which the author reflects both the social environment and, at times, the psychological states of the characters. A technical and thematic analysis of al-Abarāt, a work by Muṣṭafā Luṭfī al-Manfalūṭī -one of the prominent figures in modern Arabic literature- is significant in that it more clearly illustrates the development of this literary genre in Arabic literature.

Anahtar Kelimeler

• Arabic language and literature
• al-Manfalūtī
• al-ʿAbarāt
• Story
• Technique and thematic analysis.

Kaynakça

1. Abbûd, M. (2014). Edebu’l-ʻArab. Kahire: Muessesetu Hindâvî.
2. Ahmed, N. U. A. ve Khatun, H. (2025). Tears And Tales: A Thematic Exploration of Al-‘Abarât and Surabhi in Comparative Perspective. International Journal of Multidiscilinary Research and Analysis, 08(04). doi:10.47191/ijmra/v8-i04-61
3. Ahmed, N. U., Siddique, A. B. ve Amin, R. (2024). Echoes of Society: Exploring Social Realities in Al-Manfalûṭî’s Al-‘Abarât. Educational Administration: Theory and Practice. doi:10.53555/kuey.v30i11.8832
4. Akalın, Ş. H. ve diğerleri. (2011). Türkçe Sözlük (11. bs.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
5. Aktaş, Ş. (1991). Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
6. Aktaş, Ş. (2005). Anlatma Esasına Bağlı Edebî Metinlerin Tahlili/ Teori ve Uygulama. Ankara: Kurgan Yayınları.
7. Arslan, A. (2019). Mustafa Lutfî el-Menfâlûtî’de ‘Koyu Karamsarlık’. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, (51), 353-367.
8. Ayan, A. (2025). Olay ve Durum Hikâyelerinde Karşıtlığın Görünümü. Dil Araştırmaları, 19(37), 151-170. doi:10.54316/dilarastirmalari.1539291.

9. Behrâvî, H. (1990). Bunyetu’ş-şekli’r-rivâî (el-Fezâ’-ez-Zemeneş-Şahsiyye). Beyrut: el-Merkezu’s-sekâfiyyu’l-Arabî.
10. Bildik, Y. (2019). Hasib Keyyâli’nin Hikâyelerinde Sosyal Problemler. Billur Yayınevi.
11. Bozkurt, K. ve Tekin, N. (2023). Mekân, İnsan ve Edebiyat. Batman Akademi Dergisi, 7(2), 238-259.
12. Çetin, N. (2003). Roman Çözümleme Yöntemi. Ankara: Öncü Basımevi.
13. Çetişli, İ. (2014). Metin Tahlillerine Giriş 2. Ankara: Akçağ Yayınları.
14. ed-Dâğir, Y. E. (1983). Masâdiru’d-dirâsâti’l-edebîyye (C. 2). Beyrut: Menşûrâtu’l-câmiâti’l-Lübnâniyye.
15. Dayf, Ş. (t.y.). el-Edebu’l-ʻarabiyyî’l-muʻâsır fî Mısr. Kahire: Dâru’l-Meʻârif.
16. Demir, Ş. (2020). “Sevincini Bulmak” Adlı Hikâyedeki Anlatım Teknikleri. Türük Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, (21), 290-314.
17. Demirci, G. (2018). Mısır’da Öykücülük. Bayburt Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Dergisi, (1), 17-31.
18. Demiryürek, M. (2013). Kurgusal Metinlerde İkinci Kişili Anlatıcı ve Bakış Açısı. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Dergisi, (2), 119-139.
19. Durmuş, İ. (2004). Menfelûtî, Mustafa Lutfî. TDV İslâm Ansiklopedisi. Ankara: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
20. Emekli, İ. (2017). Mısırlı Öykü Yazarı Fuâd Kandîl ve Ercû Ellâ Yedûme’zzalâm Öyküsü. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(12).
21. el-Fâhûrî, H. (1986). el-Câmi’ Târîhu’l-edebi’l-ʻarabî el-Edebu’l-hadîs. Beyrut: Dâru’l-Cîl.
22. Gördebil, M. (2023). Modern Suriye Edebiyatının Öncülerinden Marûf el-Arnâut ve Tarihî Romanları. Konya: Palet Yayınları.
23. Güler, G. (2020). Mustafa Lutfî el-Menfelûtî’nin el-Lakîta Adlı Kısa Öyküsü ve Tahlili. Toplum Bilimleri Dergisi, (29), 223-238.
24. Gürbüz, Ö. (2001). Düşünce ile Tema ve Konu. Kurgu Dergisi, (18), 101-108.
25. Hâfız, S. (2003). Modern Arap Kısa Öyküsü I. Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi, 3(9).
26. Harmancı, H. (2013). Abdurrahman Munîf’in el-Eşcâr ve İğtiyâlu Merzûk Adlı Romanının Teknik Yönden İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (30), 67-96.
27. İbn Manzûr, E.-F. C. M. b. M. b. A. b. A. (t.y.). Lisânu’l-ʻArab. Beyrut: Dâru sâdr.
28. İşler, E. (2001). Modern Arap Edebiyatında Bir Öncü: Mustafa Lutfî el-Menfelûtî. Nüsha: Şarkiyat Araştırmaları Dergisi, 1(3), 71-88.
29. Kaplan, M. (2019). Hikâye Tahlilleri (25. bs.). İstanbul: Dergâh Yayınları.
30. Kaplan, M. (1992). Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar-I. İstanbul: Dergâh Yayınları.
31. Köksoy, M. (2020). Necîb Mahfûz’un “Midak Sokağı” (Zuḳâḳu’l-Midaḳḳ) İle Halide Edip Adıvar’ın “Âkile Hanım Sokağı” Romanlarının Tematik Açıdan Karşılaştırılması. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(39), 1155-1213. doi:10.21550/sosbilder.663412
32. el-Menfelûtî, M. (2021). Gözyaşları. (Y. Bildik ve A. Halil, Çev.) (1. bs.). Muarrib Arapça Eğitim Yayın Medya.
33. el-Menfelûtî, M. L. (2014). el-Abarât. Kahire: Müessesetu Hindâvî.
34. el-Menfelûtî, M. L. (2015). en-Nazarât. Kahire: Müessesetü Hindâvî.
35. Narlı, M. (t.y.). Romanda Zaman ve Mekân Kavramları. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(7), 91-106.
36. Önal, M. (2008). Edebî Dil ve Üslup. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 14(36), 23-47.
37. Sağlam, M. H. (2026). Olay Hikâyelerinde Çözüm Türleri. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, (33), 347-368. doi:10.30767/diledeara.1820995.
38. Samsuddin, S. K. A. (2012). A Study on Mustafa Lutfi al-Manfaluti to Modern Arabic Prose With Special Reference to al-Abarat. (Doktora Tezi). http://hdl.handle.net/10603/115202 adresinden erişildi.
39. Savran, A. (1991). 19. Yy. Osmanlı Döneminde Yeni Arap Edebiyatı. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yayını.
40. es-Sehhar, S. C. (t.y.). Musavveru ʻAlemi’l-fikri’l-ʻarabi (C. 2). Mısır: Mektebetu Mısr.
41. Stevick, P. (2017). Roman Teorisi. (S. Kantarcıoğlu, Çev.). Ankara: Akçağ Yayınları.
42. Tekin, M. (2003). Roman Sanatı. İstanbul: Ötüken Yayınları.
43. Tepebaşlı, F. (2019). Roman İncelemesi. İstanbul: Çizgi Kitabevi.
44. Ürün, A. K. (2002). El-Menfalûtî ve Zengin-Fakir Çatışmasını İçeren Bir Makalesi. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (14).
45. Yazıcı, H. (1998). Hikâye. TDV İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.
46. Yıldız, A. (2021). Abdulvehhâb ‘Îsâvî’nin ed-Dîvânu’l-Isbartî İsimli Romanının Teknik ve Tematik İncelemesi. Akif, 51(1), 66-95.
47. Yıldız, A. (2022). Mansûra İzzuddîn’in Besâtînu’l-Basra İsimli Romanının Teknik ve Tematik İncelemesi. Arap Edebiyatının Gelişim Serüveni 1 içinde. Konya: Palet Yayınları.
48. Yıldız, A. (2023). Zehrân el-Kāsımî’nin Teğrîbetu’l-Kāfir İsimli Romanının Teknik ve Tematik İncelemesi. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 23(2), 401-428.
49. ez-Zeyyât, A. H. (1993). Târîhu’l-edebi’l-ʻarabî. Beyrut: Dâru’l-maʻrife.