Arapça ve İngilizce Sıfat Tamlamalarının Karşıtsal Çözümlemesi

Öz

Bu çalışma, kökenleri farklı dil ailelerine dayanan Arapça ve İngilizce sıfat tamlamalarının karşıtsal analizini konu edinmektedir. Arapça, Sami dil ailesine mensup olup sıfatların isimden sonra geldiği ve mevsûf ile tam uyum sağladığı bir yapıya sahiptir. İngilizce ise Hint-Avrupa dil ailesine bağlıdır ve sıfatların isimden önce geldiği, morfolojik olarak değişmeyen bir sistem kullanır. Makalede, Arapça sıfatların hakikî ve sebebî olmak üzere iki temel türü incelenmiştir. Hakikî sıfatlar doğrudan mevsûfu niteleyip belirlilik, sayı, cinsiyet ve i‘râb bakımından uyum gösterirken; sebebî sıfatlar kendisinden sonra gelen bir ismi niteleyerek daha karmaşık yapılar oluşturur. Bu tür, çoğu zaman İngilizcede relatif cümleciklerle karşılanmaktadır.İngilizce sıfat tamlamaları ise sıfatların isimden önce gelmesiyle oluşur. Sıfatlar çekimlenmez, ancak belirli bir sıralama hiyerarşisine uyarlar. Derivasyon yoluyla -able, -ful, -ous gibi eklerle yeni sıfatlar türetilir; ayrıca -ing ve -ed ekli sıfatlar aktif ve pasif anlam ayrımı sağlar.Çalışmada, her iki dilde sıfatların anlam bilimsel işlevleri örneklerle gösterilmiş; Arapçanın morfolojik zenginliği ile İngilizcenin belirli sıralanış düzeni arasındaki farklar vurgulanmıştır. Çeviri açısından, Arapçadaki ikil ve çoğul sıfatların İngilizceye aktarımında yapısal uyarlamalar gerekebilirken, İngilizcedeki sıfat tamlamaları Arapçaya çevrilirken i‘râb ve uyum kurallarına dikkat edilmelidir. Sonuç olarak, sıfat tamlamaları yalnızca dilbilgisel bir unsur değil, aynı zamanda kültürel ve bilişsel bir yansıma olarak ele alınmıştır. Bu karşıtsal analiz, dil öğrenenlere ve çevirmenlere hem yapısal hem de anlamsal düzeyde önemli pedagojik katkılar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Arapça sıfat tamlaması
• İngilizce sıfat tamlaması
• Sıfat
• Na‘t
• Mevsûf
• Karşıtsal analiz.

Comparative Analysis of Adjective Phrases in Arabic and English

Öz

This study deals with the contrastive analysis of adjective phrases in Arabic and English, which originate from different language families. Arabic belongs to the Semitic language family and has a structure in which adjectives come after the noun and show full agreement with the mawsūf. English, on the other hand, belongs to the Indo‑European language family and uses a system in which adjectives come before the noun and remain morphologically invariable. In the study, Arabic adjectives are examined in two main types: ḥaqīqī and sababī. Ḥaqīqī adjectives directly qualify the mawsūf and show agreement in definiteness, number, gender, and case; whereas sababī adjectives qualify a noun that comes after them, forming more complex structures. This type is often rendered in English with relative clauses. English adjective phrases, on the other hand, are formed by adjectives coming before the noun. Adjectives are not inflected, but they follow a certain ordering hierarchy. Through derivation, new adjectives are formed with suffixes such as ‑able, ‑ful, ‑ous; in addition, adjectives with ‑ing and ‑ed provide an active and passive semantic distinction. In the study, the semantic functions of adjectives in both languages are shown with examples; the morphological richness of Arabic and the fixed ordering system of English are emphasized. From the perspective of translation, structural adaptations may be required when transferring Arabic dual and plural adjectives into English, while in translating English adjective phrases into Arabic, attention must be paid to agreement and iʿrāb rules. In conclusion, adjective phrases are considered not only grammatical elements but also cultural and cognitive reflections. This contrastive analysis provides important pedagogical contributions to learners and translators at both structural and semantic levels.

Anahtar Kelimeler

• Arabic Adjective Phrase
• English Adjective Phrase
• Adjective
• Modifier
• Noun
• Contrastive Analysis

Kaynakça

1. Akdağ, H. (2016). Arap dili dilbilgisi. Konya: Tekin Kitabevi.
2. Al-Jarf, R. (1994). A contrastive analysis of English and Arabic morphology for translation students. Riyad: Al-Obeikkan Printing Press.
3. Bayırlı, İ. K. (2022). Sıfat tamlamaları üzerine yeni bir kısıtlama. Dil Dergisi, 173(2), 43-67.
4. Bin Abdu’l-Azîz, H. (2019). en-naḥvu’l-tatbikî. Mısır: Dâru’l-Lulu.
5. Buz, Y. (2006). English grammar (11th ed.). İstanbul: D Publishing.
6. Celce-Murcia, M., & Larsen-Freeman, D. (1983). The grammar book: An ESL/EFL teacher’s course. Rowley: Newbury House Publishers.
7. Çiftçi, M. H. (2019). Arapça dilbilgisi. İstanbul: Nizamiye Akademi Yayınları.
8. Eastwood, J. (1994). Oxford guide to English grammar. New York: Oxford University Press.

9. Ebu Muhammed, A. b. Y. İbn Hişâm, C. (2009). Şerḥu Şuẕûri’ẕ- ẕeheb fî ma‘rifeti kelâmi’l-Arab. Beyrut: Dâru’l-İḥyâi’t-Turâsi’l-Arabî.
10. Edip Çağmar, M. (2017). Alıştırmalarla nahiv. İstanbul: Ensar Yayınları.
11. el-Cârim, A., & Emin, M. (1983). en-naḥvu’l-vâdıḥ fî kavâ‘idi’l-lugâti’l-Arabiyye li medârisi’l-merḥaleti’l-ûlâ. Kahire: Dâru’l-Maârif.
12. el-Cevherî, İ. b. H. (2009). es-sıḥâḥ. Kahire: Dâru’l-Hadîs.
13. el-Ensârî, İ. H. (2009). Şerḥu katri’n-nedâ ve bellü’s-sadâ. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
14. el-Galâyînî, M. (2010). Câmi‘u’d-durûsi’l-Arabiyye. Dımaşk: Mevsû‘atu’r-Risâle Nâşirûn.
15. el-Hâşimî, A. (n.d.). el-kavâ‘idu’l-esâsiyye li’l-lugâti’l-Arabiyye. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
16. Foley, M., & Hall, D. (2003). Advanced learners’ grammar. China: Longman Press.
17. Günday, H., & Şahin, Ş. (2019). Arapça dilbilgisi: Nahiv bilgisi. İstanbul: Alfa Yayınları.
18. Işık, C. (2015). Arapça sıfat tamlamalarının Türkçe ile karşılaştırılması. Ekev Akademi Dergisi, 19(64), 263-282.
19. Kuiper, K., & Allan, W. S. (1996). An introduction to English language. London: The Bath Press.
20. Lester, M. (2009). English grammar drills. New York: McGraw-Hill Press.
21. Maksudoğlu, M. (1999). Arapça dilbilgisi. İstanbul: M.Ü. İlâhiyat Fakültesi Vakfı Yayınları.
22. Öndeş, N. S. (2012). English grammar inside and out. İstanbul: ELS Yayınları.
23. Penston, T. (2005). A concise grammar for English language teachers. Ireland: TP Press.
24. Quirk, R., Greenbaum, S., Leech, G., & Svartvik, J. (1985). A comprehensive grammar of the English language. New York: Longman Press.
25. Sanford, S. V., & Brown, P. F. (1914). The modern course in English: English grammar. New York: D. C. Heath & Co. Publishers.
26. Sevinç, R. (2013). Arapçanın temel gramer kuralları. İstanbul: Ensar Yayınları.
27. Smalley, R. L., & Ruetten, M. K. (1995). Refining composition skills: Rhetoric and grammar. Boston: Heinle & Heinle Publishers.
28. Todd, L. (1987). An introduction to linguistics. Singapore: York Press. https://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/صفة/, Erişim tarihi: 14.01.2026.