CELÂL ÂL-İ AHMED’İN HİKÂYELERİNDE KADIN
Öz
Meşrutiyetle birlikte İran’da kadının edebiyattaki yeri de genişlemiş, çağdaş İranlı yazarlar hikâyelerinde kadın başkarakterlere yer vermiştir. Celâl Âl-i Ahmed’in de hikâyelerinde değindiği en önemli konulardan biri toplum, kültür ve gelenek içinde kadının yeri, eğitimi ve aile yaşantısıdır. Celal Âl-i Ahmed, hikâyesine konu ettiği kadınlar üzerinden, toplumsal eleştiri yapar. Bu vurguyu güçlendirmek için karakterlerini toplumun uç kesimlerinden seçer. Kadınların hakir görülmesini, eğitimsiz ve cahil bırakılmasını eleştirir. Bu çalışmada Celâl Âl-i Ahmed’in, başkarakteri kadın olan hikâyeleri üzerine tahliller yapılmış, bu kadınların aile ve toplum içindeki yerleri incelenmiştir. Tahlil edilen hikâyelerden de anlaşılacağı üzere Âl-i Ahmed, hikâyelerinde kadın başkarakterlere sıkça yer vermiş ve bu kadınları genellikle toplumun alt tabakalarından seçmiştir. İster modern ister geleneksel olsun, Âl-i Ahmed’in kadın karakterlerinde bulunan ortak özellik, cehalettir ve kadın karakterlerin çoğu, Âl-i Ahmed’in hikâyelerindeki erkek karakterlerde de görülebileceği gibi ağzı bozuk ve geçimsiz karakterlerdir. Elbette karakterlerin oluşumunda Âl-i Ahmed’in yaşadığı dönemin şartları ve konu edindiği kesimin özellikleri yadsınamaz. Buradan hareketle yazarın yaşadığı topluma ne derece aşina olduğu gözlemlenebilir. Hikâyelerinin bazısı derin tahliller gerektiren metaforlar içerir. Bunların yanı sıra, kadınların toplum içindeki konumunu önemseyen bir yazar olan Âl-i Ahmed’in hikâyelerinde başarılı, eğitimli ve sosyal hayatta itibar sahibi bir kadın karakterin eksikliği de hissedilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Âl-i Ahmed, C. (1349 h.ş.). Setâr. Tahran: Çaphâne-i Sipihr.
- ———, (1356 h.ş.). Penc Dâstan. Tahran: Revak Yayınları.
- ———, (1385 h.ş.). Garbzedegî. İsfahan: Neşr-i Hurrem.
- ———, (1386 h.ş.). Zen-i Ziyadî. Tahran: İntişârât-ı Firdevs.
- Alipur Goskerî, B. (1389 h.ş., Azer). Endîşehâ-yı Celâl Âl-i Ahmed der âyine-i destanhâyeş. Kitab-ı Mâh-ı Edebiyat (44), 35-38.
- İzanlu, O. (1393 h.ş.). Tahlîl ü nakd-i câmia şenahtî-i destanhâ-yı Celâl Âl-i Ahmed ve Necip Mahfûz (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Firdevsî Üniversitesi, Meşhed.
- Mete, B. (2006). Celâl Âl-i Ahmed’in eserleri ve edebî üslûbu (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara Üniversitesi, Ankara.
- Tenha, M. ve Nûşinfer, V. (1389 h.ş.). Berresî-yi şahsiyethâ-yı zen der dâstanhâ-yı Celâl Âl-i Ahmed. Nohostin Humâyiş-i Millî-yi Edebiyât-ı Farsî ve Pejûheşhâ-yı Miyân Rişteî, 1395-1403.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Elif Aydınbaş
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
29 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
6 Haziran 2018
Kabul Tarihi
30 Nisan 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 19 Sayı: 48