CAHİLİYE DEVRİ ARAPLARINDA DİN ANLAYIŞI
Öz
Cahiliye Döneminde Araplar bir yaratıcının olduğunun farkındaydılar. Bu bağlamda Allah’ı inkâr etmiyorlardı, Cahiliye Arapları diğer tanrı ve put adlarından ayrı olarak en yüce mâbud ve yaratıcıyı ifade etmek için Allah kelimesini kullanıyorlardı. Bu kullanım bize Cahiliye Dönemi Araplarında Allah inancının var olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte Cahiliye Döneminde kendilerine Hanif denilen sayıca az olan insanlar bulunmaktaydı. Hanifler; Hz. İbrahim’in dinine bağlı olup, Allah’a inanan, puta tapmayı reddeden kişilerdi; ayrıca bu kişilerin ortak bir ibadetleri de yoktu. Bu bağlamda Cahiliye Döneminde Araplar arasında en yaygın inanç puta tapmaktı. Putların dünyada kendilerine yardımcı olduklarına inanıyorlardı. Taptıkları putları genellikle taş, ağaç ve bazı madenlerden imal ediyorlardı. Bazen de yiyeceklerine put şekli verip tapıyorlardı. Cahiliye Döneminde putların bulunduğu mabetlerin sayısı oldukça fazlaydı. En önemli mabetlerden biriside Kâbe’ydi. Kâbe’nin içinde ve çevresinde tapınmak için yüzlerce put bulunmaktaydı. Bununla birlikte, Cahiliye Dönemi Arapları; ahirete inanmıyor ve bir kısmı da cinleri ilah kabul edip tapıyorlardı. Ayrıca Cahiliye Döneminde meleklerin, Allah’ın kızı olduğuna inanan bir kısım insanlar mevcuttu. Arap Yarımadası’nda Yahudiler ve az da olsa Hıristiyanlar yaşamaktaydı. Yahudiler genellikle Medine’de hayatlarını sürdürmekteydiler. Hıristiyanlık ise Arap Yarımadası’nın kuzeyinde, Gassânîler ve Hîreliler arasında yaygın bir inanış olarak varlığını sürdürmekteydi. Bu bağlamda bu çalışmada Cahiliye Dönemi Araplarında din anlayışı ele alınmış ve ayrıca ‘din’in’ İbranice ve Kuran-ı Kerim’de geçen tanımları ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İslâm’dan önceki Arapların din kelimesinin kullanımı ve dinî anlayışları üzerinde durulmuştur. Ayrıca Cahiliye Dönemi Araplarında Allah kelimesinin kullanımına değinilmiştir. Bu bağlamda Cahiliye Döneminde Araplardaki çok tanrıcılığın ve putperestliğin esasları ile tapınılan belli başlı putlar hakkında genel bir bilgi verilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed eş-Şeybânî el-Mervezî, (1995). Müsned. (nşr. Şuayb el-Arnaût) Beyrut: Dârul-fikr.Cevâd, A.(1968-1973). el-Mufassal fî târîhi’l-ʿArab kable’l-İslâm, I-X, Beyrut: Dâru Ṣâdır.Cevad A. (1993). Mufassal Tarihu’l-Arab Kable’l-İslam. c.VI, Mısır: Demombynes, M. G.(1957). Mahomet. Paris.Ebu'l-Kasım Hüseyin b. Muhammed b.Mufaddal Râgıb el-İsfahânî, (2010). el-Müfredat fi garibi'l-Kur'an, (thk. Muhammed Halil İtani) I. Beyrut : Daru'l-Ma'rife.el-İsfahânî, Ebu’l-Ferec Alî b. el-Hüseyn b. Muhammed b. Ahmed el-Kureşî, (1905) el-Egānî, (nşr. el-Hâc Mahmûd es-Sâsî) IV, Kahire: Mektebe Vehbe. el-Cevherî, İsmâil b. Hammâd, (1956-1957). eṣ-Ṣıḥâḥ, “dyn” md. I-VII, Kahire: Dâru’l-Maarif. et-Taberî, Ebu Cafer Muhammed b. Cerir, (2013). Taberî Tefsiri. İstanbul: Hisar Yayınevi.el-Ya‘kūbî, Ebu’l-Abbâs Ahmed b. Ebî Ya‘kūb İshâk b. Ca‘fer b. Vehb b. Vâzıh, (2010). Tarihu'l-Ya'kubi. Beyrut: Muessesetu'l-A'lemi li'l-Matbuat.I-II.ez-Zevzenî, Ebû Abdillâh Hüseyn b. Ahmed (1853). Şerhu’l-muallakāt. Beyrut: Mektebetü Dâri’l-Beyân.el-Âlûsî, Mahmûd Şükrî, (1923). Bulûġu’l-ereb fî maʿrifeti aḥvâli’l-ʿArab. (nşr. M. Behcet el-Eserî) Kahire: El-Matbaʿatu′l-Emiriyye. I-IIIFahreddin er-Râzî. (1999). Mefâtîḥu’l-ġayb. Beyrut: Dâru İhyâi’t-turâsi’l-Arabî.Gardet,L. (2015). İslam Teolojisine Giriş. (trc. Ahmet Arslan) İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Haddad,Y.Y. (1974). The Conception of the Term Din in the Qur’ân, Paris.Hommel, F. (1985).Arabistan. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.c.I.İbnu’n-Nedîm, Ebu’l-Ferec Muhammed b. Ebî Ya‘kūb İshâk b. Muhammed b. İshâk, (1978) el-Fihrist, (nşr. G. Flügel) Leipzig.İbnu’l-Kelbî, Hişâm b.Muhammed,(1969). Kitâbu’l-Esnâm, (trc. Beyza Düşüngen) Ankara.İbn Manzûr, Cemâluddîn Muhammed b. Mukerrem, (1996). Lisânu’l-‘Arab. Beyrut: Dâru Ṣâdır. I-XV.İbn Kesîr, İsmail b. Ömer, (1980). Tefsîru’l-Kur’ani’l-Azîm. Kahire: Mektebetu dâru’t-turâs. IV- VIIİbn’ul-Kayyım el-Cevziyye. (2006). Zâdu’l-meâd. İstanbul: Polen Yayınları III.İbn Hişâm, Ebû Muhammed Abdulmelik, (1955). es-Sîre en-nebeviyye (Thk).Mustafâ es-Sekkâ Beyrut: Dâr İhyâ’ et-turâs el‘arabî. I-IV.Mes‘ûdî, Ali b. Hüseyin, (1948). Murûcu’ẕ-ẕeheb ve meʿâdinu’l-cevher. (nşr. M. Muhyiddin Abdulhamîd) Kahire: Dâru’l-Maarif. I-IV.Müller, M. (1873). Introduction to the Science of Religion. London: Longmans Green and Co. CollectionMüslim, el-İmam el-Hâfız Huccetu'l-İslam İbnu'l-Haccac el-Kuşeyri en-Nişaburi (1955) Sahîḥ. (nşr. Muhammed Fuâd Abdülbâkī) Kahire: Mektebe Vehbe.Renan, E. (1955). Histoire Générale et Systéme Comparé des Langues Sémitiques, Paris. Sâlim, S. A. (1975). Târîhu’l-Arab kable’l-İslâm. İskenderiye: Dâru Lübnan.Şemseddin M.G.(2013). İslam Öncesi Araplar ve Dinleri. Ankara: Ankara Okulu Yayınları. Şeyh İnayetullah. (1990). İslam Öncesi Arap Düşüncesi. (Çev.) Kürşat Demirci, Editör: M. M. Şerif, İslam Düşüncesi Tarihi içerisinde, İstanbul: İnsan Yayınları.Watt, W.M. (1986). Hz. Muhammed Mekke’de. (Çev.) M.Rami Ayas, Azmi Yüksel, Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları.Winnett, F.V. (1941). Pre Islamic Arabic Referances.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mehmet Bölükbaşı
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
29 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
14 Ağustos 2019
Kabul Tarihi
10 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 19 Sayı: 49
Cited By
Ebû Sâlim el-Ayyâşî’nin ve Abdulganî en-Nâblusî’nin Seyahatnamelerinde Atalar Kültüne Dair Tespitler
ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD)
https://doi.org/10.48146/odusobiad.1079189Câhiliye Şiirinde Din Kavramının Semantik Tahlili
Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.35415/sirnakifd.1227726Vecdî'nin Şiir Dünyası
Medeniyet Kültürel Araştırmalar Belleteni
https://doi.org/10.60051/medbel.1319516İslâm Öncesi Câhiliye Şiirinde Din Olgusu
Trabzon İlahiyat Dergisi
https://doi.org/10.33718/tid.1432120Evaluation of the Claim that Islam Frightens People with Eternal Pain
Millah: Journal of Religious Studies
https://doi.org/10.20885/millah.vol23.iss2.art9İslam Öncesi Dönemde Bir Medeniyet Unsuru Olarak Çöl
Din ve Bilim - Muş Alparslan Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.47145/dinbil.1564537