Araştırma Makalesi

Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ

Cilt: 20 Sayı: 50 30 Haziran 2020
PDF İndir
TR EN

Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ

Öz

Kasîde-i Tantarâniyye; Mu‘înuddîn Ebû Nasr b. Abdurrezzâk et-Tantarânî el-Merâğî’nin, Büyük Selçuklu sultanları Alparslan ile oğlu Melikşah döneminde vezirlik yapan ve eğitimin öncüsü olarak addedilen Nizâmiye medreselerinin kurucusu olan Nizâmülmülk’ü methetmek amacıyla kaleme aldığı meşhur bir kasidedir. Otuz beş beyitten müteşekkil, Kasîde-i terci‘iyye, Kasîde-i mücennese, Kasîde-i tarsi‘iyye gibi birçok isimle de anılan Kasîde-i Tantarâniyye, edebî sanatlarla müzeyyen yapısı itibariyle diğer kasideler arasından temayüz etmiş; üzerine yazılan şerh, nazîre ve tesdislerle farklı bağlamlarda dikkate değer bir edebî ilgiye mazhar olmuştur.
Kasideye şerh yazan isimler arasında Ebu’l-Alâ Alâeddin Muhammed b. Muhammed el-Bihiştî el-İsferâyînî, Muhammed Hâcî Nebî el-Humeydî el-Kevsec, Ni‘metullah b. Rûhullah el-Hüseynî el-Kerbelâî, Ebu’l-Leyl Abdurrabbih Muhammed İbnu’l-Hâc el-Arabî el-Unnâbî, Mustafa İsâmuddin Üsküdârî, Derviş Muhammed b. Hâc Velî b. Hac Resûl Tarsûsî Bezârî Hanefî Kâdirî, Muhammed b. Murâd el-Bosnevî, Mustafa b. Ebû Bekir es-Sivâsî, Şerîf Abdulkâdir el-Mevsılî, Müderris-Müftü Mehmed Kemâleddin Harpûtî bulunmaktadır. Kasidenin Türkçe, Farsça ve Fransızcaya tercümeleri de yapılmıştır. Beyazıt Devlet Kütüphanesi’nde Farsça tercümesi bulunan kasidenin, Silvestre de Sacy tarafından yapılmış Fransızca bir tercümesi de mevcuttur. Kemalpaşazâde ile İbrâhim b. Mehmed el-Yalvâcî’nin tercümeleri de kasidenin Türkçeye yapılan tercümelerinden en fazla ön plana çıkanlardır.
Kasidenin bazı Türkçe tercüme ve şerhleri üzerine birkaç akademik çalışma yapılmış olmasına rağmen Arapça şerhleri üzerine herhangi bir neşre rastlanamamıştır. Bu çalışmada da Kasîde-i Tantarâniyye hakkında çeşitli bilgiler verilmekle birlikte Ni‘metullah b. Rûhullah el-Hüseynî el-Kerbelâî’nin kasideye yazmış olduğu Arapça şerh ele alınmıştır.  

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. el-Bağdâdî, İ.P. (1955). Hediyetu’l-‘Ârifîn, (c. I, s. 80) Beyrut: Dâru ihyâi’t-turâsi’l-Arabî.
  2. Çelebi, K. (1941). Keşfu’z-zunûn, (c.2., s.1340) İstanbul: Maarif Matbaası.
  3. Devletşah, (2011). Şair Tezkireleri, (Necati Lugal, Çev.), (Haziran, s.60) İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  4. Derviş Muhammed b. Hâc Velî b. Hac Resûl Tarsûsî Bezârî Hanefî Kâdirî, Şerhu kasîdeti’t-Tantarâniyye, (Kamerî 12. Asır, s. b/175-b/191, demirbaş: 8872/10) Kitâbhâne-i Meclis-i Şûrâ-yı Millî.
  5. Durmuş, İ. (2010). "et-Tantarâniyye", Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, (XXXIX, s. 576-577) İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  6. Ebû'l-Alâ' Muhammed b. Ahmed el-Bihişti el-Esferâyînî, Şerhu’l-kasîdeti’t-Tantarâniyye, (Yer numarası: 06 Mil Yz A 1324, Milli kütüphane Yazmalar koleksiyonu) Ankara: Milli Kütüphane.
  7. Elmalı, H. (2001). "Kaside", Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, (XXIV, s.562-563) İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  8. Güleç, İ. (2010). "Klasik Türk Edebiyatı Metinleri Nasıl Şerh Edilmeli?", İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, (c.42, sy.42, s.83-111), İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Edebi Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

12 Şubat 2020

Kabul Tarihi

5 Mayıs 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 20 Sayı: 50

Kaynak Göster

APA
Yakupoğlu Boran, L. (2020). Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ. Nüsha, 20(50), 63-88. https://doi.org/10.32330/nusha.688631
AMA
1.Yakupoğlu Boran L. Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ. Yer Aldığı İndeksler ve Veritabanları. 2020;20(50):63-88. doi:10.32330/nusha.688631
Chicago
Yakupoğlu Boran, Leyla. 2020. “Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ”. Nüsha 20 (50): 63-88. https://doi.org/10.32330/nusha.688631.
EndNote
Yakupoğlu Boran L (01 Haziran 2020) Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ. Nüsha 20 50 63–88.
IEEE
[1]L. Yakupoğlu Boran, “Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ”, Yer Aldığı İndeksler ve Veritabanları, c. 20, sy 50, ss. 63–88, Haz. 2020, doi: 10.32330/nusha.688631.
ISNAD
Yakupoğlu Boran, Leyla. “Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ”. Nüsha 20/50 (01 Haziran 2020): 63-88. https://doi.org/10.32330/nusha.688631.
JAMA
1.Yakupoğlu Boran L. Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ. Yer Aldığı İndeksler ve Veritabanları. 2020;20:63–88.
MLA
Yakupoğlu Boran, Leyla. “Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ”. Nüsha, c. 20, sy 50, Haziran 2020, ss. 63-88, doi:10.32330/nusha.688631.
Vancouver
1.Leyla Yakupoğlu Boran. Nİ‘METULLAH B. RÛHULLAH el-HÜSEYNÎ el-KERBELÂÎ’NİN ŞERHU’L-KASÎDETİ’T-TANTARÂNİYYE METNİ. Yer Aldığı İndeksler ve Veritabanları. 01 Haziran 2020;20(50):63-88. doi:10.32330/nusha.688631

Tüm makaleler Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY-NC 4.0) lisansı altında yayınlanmaktadır.