-

Abstract

Social studies teachers are expected to have high level selfefficacy in the field of geography for effective teaching. In this study 54 social studies teachers’ perception about their self-efficacy in the field of geography were analyzed in the context of some variables. To collect data, Karadeniz’s (2005) “self-efficacy beliefs concerning the field of geography scale” was used. The scale includes 19 items in 3 sub-categories. According to the results, social studies teachers’ self-efficacy level in the field of geography is at a moderate level. Seniority and gender have no statistically meaningful effect on the teachers’ perception about the field of geography, but the teachers with undergraduate education in the field of geography enjoy a higher level of ability to use the knowledge of geography in daily life compared to the teachers with educational background in social study and history.

Keywords

• Geography, Self-Efficacy, Social Studies, Education, Social Studies Teachers

SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENLERİNİN COĞRAFYA ALANINA YÖNELİK ÖZ-YETERLİK SEVİYELERİNİN FARKLI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ (RİZE İLİ ÖRNEĞİ)

Öz

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin etkin bir öğretim gerçekleştirebilmeleri için coğrafya alanında da kendilerini yeterli görmeleri yani bu alana yönelik öz-yeterlik inançlarının yüksek olması gerekmektedir. Bu çalışmada Rize il merkezinde görev yapan 54 sosyal bilgiler öğretmeninin coğrafya dersine yönelik öz-yeterlik algıları çeşitli değişkenler açısından analiz edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Karadeniz (2005) tarafından geliştirilen “coğrafya alanına ilişkin öz yeterlik inancı ölçeği” kullanılmıştır. Ölçek üç alt boyuttan ve 19 maddeden oluşmaktadır. Elde edilen sonuçlara göre, sosyal bilgiler öğretmenlerinin coğrafya alanına yönelik öz-yeterlik puanlarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin cinsiyet ve mesleki kıdemlerinin coğrafya alanına ilişkin öz-yeterlik seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşmaya yol açmadığı ancak coğrafya bölümü mezunlarının sosyal bilgiler ve tarih bölümü mezunlarına göre coğrafyayı yaşam becerilerine dönüştürebilme alt boyutunda daha yüksek bir öz-yeterlik seviyesine sahip oldukları istatistiksel olarak ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Coğrafya, Öz-Yeterlik, Sosyal Bilgiler, Eğitim, Sosyal Bilgiler Öğretmenleri

Kaynakça

1. Akengin, H., Tunç-Şahin, C., Kaya, B., Bengiç, G. ve Sargın, S., (2010). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bazı genel coğrafya konuları ve bunların öğretimi ile ilgili öz-yeterlik algıları. Marmara Coğrafya Dergisi, 21, 78-97.
2. Ashton, P.T., (1984). Teacher efficacy: A motivational paradigm for effective teacher education. Journal of Teacher Education, 35, 38-32.
3. Bahtıyar Karadeniz, C. ve Sarı, S., (2011). Coğrafya öğretimi öz-yeterlik ölçeğinin geliştirilmesi. http://www.egitimbilimtoplum.com. tr/index.php/ebt/article/view/411/pdf adresinden 19.07.2014 tarihinde edinilmiştir.
4. Bahtıyar Karadeniz, C., (2011). Öğretmenlerin coğrafya öz-yeterlik inançları (Ordu ili örneği). Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 9(35), 28-47.
5. Bandura, A., (1986). Social foundation of thought and action: A social congnitive theory, Englewood Cliffs. New Jersey: Prentice Hall.
6. Büyüköztürk, Ş., (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. (11. Baskı). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
7. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F., (2010). Bilimsel araştırma yöntemleri. (7. Baskı). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
8. Durmuş, B., Yurtkoru, E.S. ve Çinko, M., (2008). Sosyal bilimlerde SPSS’le veri analizi. (2. Baskı). İstanbul: Beta Yayınları.

9. Gençtürk, E., Akbaş, Y. ve Kaymakçı, S., (2012). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bakış açısıyla ideal öğretmenin özellikleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 1559-1572.
10. Guskey, T. ve Passaro, P., (1994). Teacher efficacy: A study of construct dimensions, American Educational Research Journal, 31, 627–643.
11. Karadeniz, C., (2005). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafya alanına ilişkin öz yeterlik inancı ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 63-69.
12. Karadeniz, C. ve Özdemir, N., (2006). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafya alanına ilişkin öz yeterlik inançları (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Örneği). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22, 23-30.
13. Karasar, N., (2011). Bilimsel araştırma yöntemi. (22. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
14. Ogün, C., (2007). Erzurum'daki sosyal bilgiler öğretmen adaylarının coğrafya alanına yönelik öz yeterlik seviyeleri üzerine bir inceleme. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 201-221.
15. Pajares, F., (1996). Self-efficacy beliefs in academic settings. Review of Educational Research, 66(4), 543-578.
16. Tschannen-Moran, M. ve Hoy, A.W., (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17, 783-805.
17. Uslu, S., (2014). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının özel alan yeterliliğine ilişkin öz-yeterlik inançlarının incelenmesi. Doktora tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
18. Yeşil, R., (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Remzi Y. Kıncal. (Ed.). Nicel ve nitel araştırma yöntemleri (İkinci Baskı) içinde (s. 52-80). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.