Türkiye’de Siyasal Düşünce Tarihinin ve Eleştirel Tarihçiliğin Öncüsü Mete Tunçay (1936-2025)

Öz

Türkiye akademisinin en özgün ve aktif isimlerinden biri olan Prof. Dr. Mete Tunçay, 18 Ağustos 2025’te, 89 yaşında hayata veda etti. Onun kaybı, yalnızca bir akademisyenin değil; aynı zamanda eleştirel aklın, özgürlükçü bir tarih anlayışının ve kuşaklara yön vermiş bir bilge hocalığın kaybı olarak değerlendirilmeli. Bugün Türkiye’de siyasal düşünce tarihi, sol hareketlerin gelişimi ve Erken Cumhuriyet Dönemi üzerine yapılan çalışmaların hemen hepsinde onun tarihyazımına çığır açıcı katkısının ve metodolojik müdahalesinin izleri açıkça görülür. Telif eserleri dışında, Tunçay’ın çevirileri, kurumsal katkıları ve yetiştirdiği öğrenciler, Cumhuriyet sonrası toplumsal ve kültürel tarih ile genel olarak eleştirel tarihçiliğin temel taşlarını oluşturur.

Anahtar Kelimeler

• Mete Tunçay
• Siyasal Düşünce Tarihi
• Tarih Yazımı

Kaynakça

1. Mete Tunçay, Türkiye'de Sol Akımlar (1908-1925) (Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Yayınları, 1967).
2. Mete Tunçay, Batı’da Siyasal Düşünceler Tarihi I-II-III (Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Yayınları, 1969).
3. Mete Tunçay, Türkiye’de Sol Akımlar II, 1925-1936 (İstanbul: BDS (Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm) Yayınları, 1991).
4. Mete Tunçay, Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek Parti Yönetiminin Kurulması (1923-1931) (Ankara: Yurt Yayınları, 1981).
5. Mete Tunçay, Eski Sol Üzerine Yeni Bilgiler (İstanbul: Belge Yayınları 1982).
6. Mete Tunçay, Bilineceği Bilmek (İstanbul: Alan Yayınları, 1983).
7. Mete Tunçay, 1923 Amele Birliği (İstanbul: BDS Yayınları, 1989).
8. Mete Tunçay, Cihat ve Tehcir: 1915-1916 Yazıları (İstanbul: Afa Yayınları, 1991).

9. Mete Tunçay, Mustafa Suphi’nin Yeni Dünya’sı (İstanbul: BDS Yayınları, 1995).
10. Mete Tunçay, Batı'da Siyasal Düşünceler Tarihi Seçilmiş Yazılar (İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları 2004).
11. Mete Tunçay, Eleştirel Tarih Yazıları (Ankara: Liberte Yayınları, 2005).
12. Mete Tunçay, BKP’nin Türkçe Yayın Organı Ziya Gazetesi (1920-1923) ve Türkiye (İstanbul: Sosyal Tarih Yayınları, 2009).
13. Mete Tunçay, Türkiye Sol Tarihine Notlar: Tarih ve Toplum Yazıları (İstanbul: İletişim Yayınları, 2017).
14. Mete Tunçay, Bilineceği Bilmek: Türkiye’de Siyasal Gelişmenin Evreleri ve Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Sol Akımlar (İstanbul: İletişim Yayınları, 2019).