Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası

Selçuk Akşin Somel

doi:10.18589/oa.862790

Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası

Öz

Bu makale 1831 İstanbul nüfus tahririnin hulasa pusulasını ele almaktadır. Söz konusu belge henüz arşivde tespit edilememiş olan 1831 İstanbul nüfus def- terlerinin kısa bir özetidir. Bazı araştırmalar bu vesikaya atıfta bulunmasına karşın içeriğinin derinlemesine bir tahlili şimdiye değin yapılmamıştır. Bu hulasa pusulası İstanbul ve Bilâd-ı Selâse Kadılıkları İslam ve Reaya erkek nüfusuna ilişkin veriler sunuyor. İslamlar şehri kapsayan on iki semt (kol ) ve semtlerdeki mahalleler çerçe- vesinde gösterilirken evli (müte’ehhil) erkekler bekârlardan tefrik edilmekte ve oğ- lan çocukları da bildirilmektedir. Aynı veri tasnifi medreseler, değirmen ve fırınlar, hanlar, Saray-ı Hümayun ve Babıâli kompleksi kategorilerinde de uygulanmıştır. Öte yandan Rum, Ermeni, Yahudi ve Katolik cemaatlerine dair demografik bilgiler farklı cizye vergisi kategorileri bağlamında sergilenmektedir. Bu veriler bize her bir cemaat dahilindeki gelir dağılımı yapısını istidlâl etmemizi mümkün kılıyor. Tüm bu verilerin ışığında 1831 yılının İstanbul nüfusuna ilişkin bir tahmin denemesine girişilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

BOA, İE.DH 35/3087_1246. Ayvansarayî, Hüseyin: Hadikatü’l-Cevâmî‘, İstanbul: Matba‘a-i Âmire, 1281. Bab-ı ‘Âli Nezâret-i Umûr-ı Dâhiliyye Sicill-i Nüfûs İdâre-i ‘Umûmiyyesi: Dersa‘âdet ve Bilâd-ı Selâse Nüfûs-ı ‘Umûmiyyesine Mahsûs İstatistik Cedvelidir. Sene-i Rûmî 1301 Gâye-i Mart, [İstanbul]: Matba‘a-i ‘Osmâniyye.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Selçuk Akşin Somel Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

4 Haziran 2019

Kabul Tarihi

11 Haziran 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 56 Sayı: 56

DOI

https://doi.org/10.18589/oa.862790

IZ

https://izlik.org/JA74UX96DF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Somel, S. A. (2020). Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası. Osmanlı Araştırmaları, 56(56), 143-224. https://doi.org/10.18589/oa.862790

AMA

1.Somel SA. Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası. OA. 2020;56(56):143-224. doi:10.18589/oa.862790

Chicago

Somel, Selçuk Akşin. 2020. “Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası”. Osmanlı Araştırmaları 56 (56): 143-224. https://doi.org/10.18589/oa.862790.

EndNote

Somel SA (01 Aralık 2020) Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası. Osmanlı Araştırmaları 56 56 143–224.

IEEE

[1]S. A. Somel, “Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası”, OA, c. 56, sy 56, ss. 143–224, Ara. 2020, doi: 10.18589/oa.862790.

ISNAD

Somel, Selçuk Akşin. “Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası”. Osmanlı Araştırmaları 56/56 (01 Aralık 2020): 143-224. https://doi.org/10.18589/oa.862790.

JAMA

1.Somel SA. Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası. OA. 2020;56:143–224.

MLA

Somel, Selçuk Akşin. “Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası”. Osmanlı Araştırmaları, c. 56, sy 56, Aralık 2020, ss. 143-24, doi:10.18589/oa.862790.

Vancouver

1.Selçuk Akşin Somel. Vak‘a-i Hayriyye Sonrasında İstanbul’un Sosyal Yapısının Ana Hatlarına Dair Yeni Bazı Veriler: 1830-31 Devresine Ait İstanbul Nüfus Sayımı Hulasa Pusulası. OA. 01 Aralık 2020;56(56):143-224. doi:10.18589/oa.862790

Cited By

1830’LARIN NÜFUS DEFTERLERİNDEN HAREKETLE OSMANLI’DA ASKERE ALINACAKLARIN TESPİTİ

Belgi Dergisi

https://doi.org/10.33431/belgi.886297

Tarihi Nüfus Coğrafyası: 19. Yüzyıl İlk Yarısında Hamid Sancağı Yalvaç Kazasında Nüfusun Yaş Yapısı ve Yaşlanma Düzeyi

Ege Coğrafya Dergisi

https://doi.org/10.51800/ecd.1159042