Araştırma Makalesi

Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri

Cilt: 5 Sayı: 2 26 Aralık 2022
PDF İndir
TR EN

Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri

Öz

M.S. V. yüzyılda bağımsızlaşan Doğu Kilisesi önce Pers coğrafyası ardından ise Asya coğrafyasının tamamında etkinlik ve faaliyet göstermeye başladı. Onların misyonları sonucunda M.S. VI. yüzyılda Hıristiyanlık daha spesifik bir ifade ile Nesturîlik ve kolları, Asya’nın Zerdüştçülük, Budizm gibi yerel dinleri, temel inanç sistemleri arasına girdi. Doğu Kilisesi’nin Asya’daki faaliyetinin başladığı dönem, Soğd coğrafyasının siyasi bakımdan oldukça istikrarsız, buna karşın ekonomik faaliyet açısından hareketli ve Soğdların Asya ticaret güzergahları boyunca kolonileşmeye başladığı zamana tekabül etti. Tek bir siyasi otoritenin hâkim olmadığı Soğd topraklarında tek bir dinin de ideolojik ve inanç bakımından hakimiyeti söz konusu değildi. Dinî hayat konusunda Soğd toplumsal yapısının esnek karakterini kullanan Doğu Kilisesi, Pers ve Baktriya coğrafyasında teşkilatlandıktan sonra etkisini Soğdya’ya ve Soğdya’nın başkenti Semerkant’a kadar genişletti ve M.S. VI-VII. yüzyıllarda Soğd kültür çevresine dahil oldu. Bu çalışmada Doğu Hıristiyanlığının Soğdya’da teşekkülü, Soğd toplum dokusuna uyumu ve Hıristiyanlığın Asya çapında yayılmasında Soğdların rolü, esas olarak mimarî ve Soğdlar tarafından üretilen Hıristiyan dinî metinleri çerçevesinde irdelenecektir. Bu çalışmanın hedeflerinden bir diğeri ise Soğd Hıristiyanlığının temel karakteristiklerini ortaya çıkarmaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abu Bakr Muhammad ibn Ja’far Narshakhi, “The history of Bukhara”, çev. Richard N. Frye, The Mediaeval Academy Of America, Cambridge, Massachusetts 1954.
  2. Albaum, L., “Христиаский храм в старом Термезе”, ed. Zhukova, L., From the History of Ancient Cults in Central Asia Christianity, Glavnaja Redakcija Enciklopedii, Taşkent, 1994, s. 34-41.
  3. Barbati, Chiara, “Christian Sogdian Manuscript C5 as an Example of Translation Literature”, ed. Macuch, M, Ancient and Middle Iranian Studies: Proceedings of the 6th European Conference of Iranian Studies, Held in Vienna, 18-22 September 2007 (Iranica 19), Harrassowitz Verlag, Wiesbaden, s. 1-10.
  4. Barthold, V.V., “По поводу христианского селения Вазкерд”, Works, C. 4, 1966, Moscow, s.110.
  5. Benveniste, Emile, “Le vocabulaire chrétien dans les langues d‘Asie centrale”, Problemi attuali di scienza e di cultura 62, Accademia Nazionale dei Lincei, Roma, 1964, s. 85-92.
  6. Boqin Jiang, Dunhuang-Turfan Documents and the Silk Road, Wenwu chubanshe, Beijing, 1994.
  7. Brock, Sabestian & Sims-Williams, Nicholas, An early fragment form the East Syriac baptismal service from. Turfan”, Orientalia Christiana Periodica, 77/1, 2011, s.81-92.
  8. Brock, Sebastian, “Christians in the Sasanian Empire: A Case of Divided Loyalties”, Studies in Church History, S. 18, 1982, s. 1-19.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

31 Ekim 2022

Kabul Tarihi

28 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kuzakçı, B. (2022). Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 5(2), 448-460. https://doi.org/10.48120/oad.1197488
AMA
1.Kuzakçı B. Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri. OAD. 2022;5(2):448-460. doi:10.48120/oad.1197488
Chicago
Kuzakçı, Başak. 2022. “Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 5 (2): 448-60. https://doi.org/10.48120/oad.1197488.
EndNote
Kuzakçı B (01 Aralık 2022) Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 5 2 448–460.
IEEE
[1]B. Kuzakçı, “Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri”, OAD, c. 5, sy 2, ss. 448–460, Ara. 2022, doi: 10.48120/oad.1197488.
ISNAD
Kuzakçı, Başak. “Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 5/2 (01 Aralık 2022): 448-460. https://doi.org/10.48120/oad.1197488.
JAMA
1.Kuzakçı B. Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri. OAD. 2022;5:448–460.
MLA
Kuzakçı, Başak. “Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, c. 5, sy 2, Aralık 2022, ss. 448-60, doi:10.48120/oad.1197488.
Vancouver
1.Başak Kuzakçı. Orta Asya’da Doğu Kilisesi’nin Yükselişi: Soğd Hıristiyanlığı ve İzleri. OAD. 01 Aralık 2022;5(2):448-60. doi:10.48120/oad.1197488

Cited By

       COPE.jpg  open-access-logo.png 32977

Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nde yayınlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu sadece yazarlarına ait olup Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nin görüşlerini yansıtmazlar.  Kullanım Şartları ve Gizlilik Politikası