İnfant yerine Homunculus; Orta Çağ Batı Sanatında Çocuk İsa'nın Yetişkin Temsili

Öz

Bu çalışma, Orta Çağ Batı sanatında Çocuk İsa temsillerinde çocuk formu yerine yetişkin bedeninin tercih edilmesinin kavramsal temellerini ve biçimsel gelişim sürecini ele almaktadır. Geleneksel çocuk imgesinden olgunlaşmış bir figüre doğru yaşanan bu geçişin teolojik temeli, İsa'nın İlahi ve insanî birleşimi üzerine kurulu olan ikili doğasının karmaşık anlayışında yatar. Bu doğa, Çocuk İsa'nın olgun özelliklerle tasvir edilmesi yoluyla görselleştirilir. Görsel bir metafor olarak Homunculus (Küçük Yetişkin İnsan) modelini işaret eden bu tasarımın temeli öncelikle ruhun cenine ne zaman nüfuz ettiği hakkındaki felsefi ve teolojik görüşlerle şekillenir. Bu bağlamda, mükemmel ruhun yalnızca mükemmelliğe yaklaşmış bir bedende bulunabileceği savı şekillenir ve böylece İsa’nın tamamlanmış bir bedenle doğduğu fikri ortaya çıkar. Bunun yanında, Logos/Söz'ün bedenlenmiş hali olan İsa'nın konuşma eylemi ile olan organik bağı, onu infant yani konuşma yetisi olmayan dolayısıyla rasyonel olmayan bir insan olarak ele alınmasını imkânsız kılar. Doğum ve Eucharist gizemlerinin 13. yüzyıl teolojisi içinde bir arada ele alındığı benzer bir perspektif, İsa'nın bedenini yetişkin görünümlü bir çocuk olarak kurbanlık sınıfına yerleştirir. Çocuk İsa'nın yetişkin bedeni ile tasvir edilmesinin diğer bir temeli ise Orta Çağ sosyal yapısının içinde, infant kavramının zayıflık, hastalık ve ölümle ilişkilendirilmesidir. Temsil, 14.yüzyıl’ın sosyolojik, teolojik ve estetik çocuk algısı ile değişime uğrar. Böylece, Kutsal Çocukluk kavramı dahilinde Çocuk İsa’nın betimlerindeki yetişkin öğeler dışlanır.

Anahtar Kelimeler

• Homunculus
• Çocuk İsa
• İkonografi
• Hristiyan Sanatı
• Teoloji

Homunculus Instead of Infant; The Representation of Child Christ as an Adult in Western Medieval Art

Öz

This study explores the inclination in Western Medieval art to depict the Child Christ with adult attributes rather than in an infantile form. This shift finds its roots in the complex theological understanding of Jesus' dual nature, combining both the divine and human aspects. The portrayal conveys this idea through the depiction of the Child Christ with mature characteristics. The Homunculus metaphor provides artists with a means to emphasize the interaction between the human and the divine. It stems from philosophical and theological perspectives on when the soul enters the fetus, asserting that Jesus was born with a fully developed physique. Furthermore, in the 13th-century theological framework, Jesus' body is positioned within the domain of sacrificial offerings, appearing akin to an adult-like child. The intrinsic link between speech and the embodiment of the Logos makes it implausible to perceive him as an infant, devoid of speech and consequently, rationality. Another aspect of depicting the Child Christ with an adult body lies in the medieval social structure, where infancy is associated with fragility, maladies, and mortality. The representation transforms in line with the sociological, theological, and aesthetic perceptions of children in the 14th century. Consequently, elements of maturity in depictions of the Child Christ within the framework of Sacred Childhood are excluded.

Anahtar Kelimeler

• Homunculus
• Child Christ
• Iconography
• Christian Art
• Theology.

Kaynakça

1. Aquinas, Thomas. Compendium Theologiae. Çev. Cyril Vollert, S.J. London: B. Herder Book Co., 1947. https://isidore.co/aquinas/english/Compendium.htm (Erişim Tarihi:27.09.2023).
2. Aquinas. Thomas. The Summa Theologica. Çev. Tim Perrine, Christian Classics Ethereal Library, Ayrıca Bkz: Aquinas Thomas, Summa Theologiae, Aquinas Institute, Inc.© , 2020. https://aquinas.cc/la/en/~ST.III.Q33.A1.C.2 (Erişim Tarihi:27.09.2023).
3. Ariès, Philippe. Centuries of Childhood; A Social History Of Family Life. Çev. Robert Baldick, New York: Alfred A. Knopf, 1962.
4. Aristotales. Generation of Animals. Çev. A.I. Peck. ed. T.E. Page. Cambridge: Harvard University Press, 1943.
5. Aristoteles. Politics. Çev. Benjamin Jowett. London: Oxford University Press, 1916. https://ia800209.us.archive.org/25/items/aristotlespoliti00aris/aristotlespoliti00aris_bw.pdf] (Erişim Tarihi:27.09.2023).
6. Augustinus, Confessions. Ed. Betty Radice. Çev. R.S. Pine-Coffin. London: Penguin Books, 1961.
7. Augustinus. “Questiones Exodi”, Corpus Christianorum Series Latina, 33. Turnholt Belgium: Brepols, 1953.
8. Averett, Matthew Knox. The Early Modern Child in Art and History. Ed. Matthew Knox Averett. Oxford: Routledge, 2015. 1-20.

9. Belting, Hans. Likeness and Presence; A History of the Image Before the Era of Art. Çev. Edmund Jebhcott. Chicago&London: The University of Chicago Press, 1994.
10. Benvenuti, Anna. “Eğitim ve Yeni Kültür Merkezleri”, Orta Çağ: Barbarlar, Hristiyanlar, Müslümanlar. Ed. Umberto Eco. Çev. Leyla Tonguç Basmacı, İstanbul: Alfa Yayınları, 2012. 165-172.
11. Burton, Thomas. Chronica Monasterii De Melsa. Ed.: Edward A. Bond. London: Longmans Green Reader and Dyer, 1868. (3). https://books.google.com.tr/books?redir_esc=y&hl=tr&id=bCcJAAAAIAAJ&q=Anglia%2C#v=onepage&q=1361&f=false (Erişim Tarihi:27.09.2023).
12. Caulibus, Iohannis (de). Meditaciones Vitae Christi, Olim S. Bonauenturo Attributae. Ed. M. Stallings-Taney, Corpus Christianorum Series Latina, 153. Turnhout, 1997.
13. Clairvaux, Bernard (de). Les 12 Prérogatives de la Bienheureuse Vierge Marie. Çev. Michel Perrin, 2002. http://eucharistiemisericor.free.fr/saint_bernard.php (Erişim Tarihi:27.09.2023).
14. Damascene, Jean. Expose Exacte De La Foi Orthodoxe. Çev. Emmanuel Ponsoye, Paris, 1966. https://www.scribd.com/document/446814882/John-Damascene-De-Fide-orthodoxa-French-pdf (Erişim Tarihi:27.09.2023).
15. Damianos (Archbishop). “The Icon as Ladder of Divine Ascent in Form and Color” Ed. Helen C. Evans, Byzantium; Faith and Power (1261-1557). New Haven Yale University Press, 2004. 335-389. https://archive.org/details/byzantiumfaithpo0000unse/page/348/mode/2up (Erişim Tarihi:27.09.2023).
16. Goff, Jacques (le). Orta Çağ Batı Uygarlığı. Çev. Hanife Güven, Uğur Güven. Ankara: Doğu Batı Yayınları, 2021.
17. Isidore, Etymologies. Ed. Stephen A. Barney; W. J. Lewis; J. A. Beach; Oliver Berghof, New York Cambridge University Press, 2006. https://sfponline.org/Uploads/2002/st%20isidore%20in%20english.pdf (Erişim Tarihi:27.09.2023).
18. James, Montague Rhodes. “Book of James or Prolevangelium”, The Apocryphal New Testament. Oxford Clarendon Press, 1984.
19. Lasareff, Victor. “Studies in the Iconography of the Virgin.” The Art Bulletin 20, (1). 1938. 26–65. https://doi.org/10.2307/3046561. (Erişim Tarihi:27.09.2023) .
20. Marcus, Leah S. “The Christ Child as Sacrifice: A Medieval Tradition and the English Cycle Plays”. The Christ Child in Medieval Culture: Alpha es et O. Ed. Mary Dzon ve Theresa M. Kenney. Canada: University of Toronto Press, 2012. 3-29.
21. Onions C.T. The Oxford Dictionary of English Etymology, “Infant”, Ed. C.T. Onions, (London: Oxford University Press, 1966. https://archive.org/details/onions-ed.-the-oxford-dictionary-of-english-etymology-1966/page/472/mode/2up?q=infant (Erişim Tarihi:27.09.2023).
22. Oxford Latin Dictionary. Ed. N. Bryan-Brown, London: Oxford University Press, 1968. “homo” 800; “culus” 467, “homunculus” 801. https://archive.org/details/aa.-vv.-oxford-latin-dictionary-1968/mode/2up?q=homunculus (Erişim Tarihi:27.09.2023).
23. Panofsky, Erwin. Meaning In The Visual Arts. New York: Doubleday Anchor Books, 1955.
24. Ruether, R.R. “Immaculate Conception of the Blessed Virgin Mary”. A New Dictionary of Christian Theology. Ed. Alan Richardson, John Bowden. London: SCM Press, 1983. 286-287.
25. Schiller, Gertrud. Iconography of Christian Art. (1). Çev. Janet Seligman. New York: Graphic Society, 1971.
26. Tasioulas, Jacqueline, “Heaven And Earth In Little Space; The Foetal Existence Of Christ In Medieval Literature And Thought”. Medium Ævum, 76(1), 2007. 24–48. https://doi.org/10.2307/43632295 (Erişim Tarihi:27.09.2023).
27. Damianos (Archbishop). “The Icon as Ladder of Divine Ascent in Form and Color” Ed. Helen C. Evans, Byzantium; Faith and Power (1261-1557). New Haven Yale University Press, 2004. 335-389. https://archive.org/details/byzantiumfaithpo0000unse/page/348/mode/2up (Erişim Tarihi:27.09.2023).
28. Verheyen, Egon. “An Iconographic Note on Altdorfer’s Visitation in the Cleveland Museum of Art”. The Art Bulletin, 46(4), 1964. 536–539. https://doi.org/10.2307/3048215 (Erişim Tarihi:27.09.2023).
29. Voragine, Jacob (de). Legenda Aurea. (1). Ed. Th. Gresse, Liepzig: Librariae Arnoldinae, ,1850. https://archive.org/details/legendaaureavulg00jacouoft/page/158/mode/2up?view=theater(Erişim Tarihi:27.09.2023).
30. Ziolkowski, Jan M. “Images of the Virgin.” The Juggler of Notre Dame and the Medievalizing of Modernity. Picture That: Making a Show of the Jongleur, (4), Open Book Publishers, 2018. 159–92. http://www.jstor.org/stable/j.ctv8d5t5s.6. (Erişim Tarihi:27.09.2023).