Consumer Protection and Market Surveillance in Late Medieval Genoa

Öz

This study examines the market surveillance system carried out through public authority and craft guilds in the Republic of Genoa during the Late Middle Ages. Based on the provisions contained in the Leges Genuenses, the research focuses on regulations concerning occupational groups engaged in the production and sale of essential goods, such as butchers, fishmongers, bakers, millers, tavern keepers, chandlers, and apothecaries. A qualitative method based on document analysis and content analysis was adopted in the study. Hygiene and public health, product safety, price and access regimes, standards of weights and measures, consumer information, rights of return and compensation, and inspection mechanisms were addressed as the main areas of examination. The findings demonstrate that market order in Late Medieval Genoa was closely associated with the understanding of public order and social trust. Practices such as the prohibition of the sale of spoiled products, the compulsory use of standardized measures, the supervision of prices, and the control of production processes reveal the scope of legal regulations aimed at consumer protection. Furthermore, the inspection system conducted through officials known as conservatores ministrariae, guild administrators, and inspectors, together with complaint and denunciation mechanisms, demonstrates the institutional structure of market surveillance. All these regulations indicate that the provisions contained in the Leges Genuenses aimed to regulate the production and sale of essential foodstuffs and necessities under specific rules in Late Medieval Genoa.

Anahtar Kelimeler

• Late Middle Ages
• Republic of Genoa
• Leges Genuenses
• Consumer Protection
• Market Surveillance.

Geç Orta Çağ Cenova’sında Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi

Öz

Bu çalışma, Geç Orta Çağ döneminde Cenova Cumhuriyeti’nde kamu otoritesi ve meslek loncaları aracılığıyla yürütülen piyasa gözetimi sistemini incelemektedir. Araştırma, Leges Genuenses’te yer alan hükümler temelinde kasaplar, balıkçılar, fırıncılar, değirmenciler, meyhaneciler, mumcular ve eczacılar gibi temel ihtiyaç ürünlerinin üretim ve satışıyla uğraşan meslek gruplarına ilişkin düzenlemelere odaklanmaktadır. Çalışmada doküman ve içerik analizine dayalı nitel bir yöntem benimsenmiştir. Hijyen ve kamu sağlığı, ürün güvenliği, fiyat ve erişim rejimleri, ölçü ve tartı standartları, tüketici bilgilendirmesi, iade ve tazmin hakları ile denetim mekanizmaları temel inceleme alanları olarak ele alınmıştır. Bulgular, Geç Orta Çağ Cenova’sında piyasa düzeninin kamu düzeni ve toplumsal güven anlayışıyla yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Bozulmuş ürünlerin satışının yasaklanması, standart ölçü kullanımının zorunlu tutulması, fiyatların denetlenmesi ve üretim süreçlerinin kontrol altında tutulması gibi uygulamalar, tüketicilerin korunmasına dönük hukuki düzenlemelerin kapsamını ortaya koymaktadır. Ayrıca conservatores ministrariae adı verilen görevliler, lonca yöneticileri ve müfettişler aracılığıyla yürütülen denetim sistemi ile şikâyet ve ihbar mekanizmaları, piyasa gözetiminin kurumsal yapısını göstermektedir. Tüm bu düzenlemeler, Leges Genuenses’te yer alan hükümlerin Geç Orta Çağ Cenova’sında temel gıda ve ihtiyaç ürünlerinin üretim ve satışını belirli kurallar altında düzenlemeyi amaçladığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Geç Orta Çağ
• Cenova Cumhuriyeti
• Leges Genuenses
• Tüketicinin Korunması
• Piyasa Gözetimi.

Kaynakça

1. Adamson, Melitta Weiss. Food in Medieval Times. Westport, CT: Greenwood Press, 2004.
2. Alanka, Deniz. “Nitel Bir Araştırma Yöntemi Olarak İçerik Analizi: Teorik Bir Çerçeve.” Kronotop İletişim Dergisi 1, sy. 1 (2024): 64–84.
3. Alharthi, Saud Hamoud. “The Historical Development of Consumer Protection.” International Journal of Computer Science and Network Security 22, sy. 8 (2022): 392–98. https://doi.org/10.22937/IJCSNS.2022.22.8.49.
4. Altunkaya, Mehmet. “Sözleşmenin Kuruluşundan Önce Tüketicinin Korunması.” Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8, sy. 2 (Haziran 2004): 95–118.
5. Approsio, Sergio. Vocabolario Ligure: Storico – Bibliografico sec. X–XX. Parte seconda – Volgare e Dialetto, Volume primo A–L. Savona: Marco Sabatelli Editore, Società Savonese di Storia Patria, 2002.
6. Bezzina, Denise. Artigiani a Genova nei Secoli XII-XIII. Firenze: Firenze University Press, 2015.
7. Broglio d’Ajano, Romolo. “Sulle corporazioni medioevali delle arti in Italia e loro statuti.” Rivista Internazionale di Scienze Sociali e Discipline Ausiliarie 57, fask. 226 (31 Ekim 1911): 157–73.
8. Cengiz Kallek. “Hisbe.” İçinde Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 18, 133–43. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.

9. Corradi, Marco Claudio. “Notes on Competition and Justum Pretium Theory and Practice in Medieval Italy: Lessons for Modern EU Competition Price Theory.” The Antitrust Bulletin 63, sy. 3 (2018): 330–49. https://doi.org/10.1177/0003603X18780558
10. Creswell, John W. Nitel Araştırma Yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni. Mesut Bütün ve Selçuk Beşir Demir (ed.). Ankara: Siyasal Kitabevi, 2013.
11. Desimoni, Cornelius, Aloisius Thomas Belgrano ve Victorius Poggi (ed.). Leges Genuenses. Historiae Patriae Monumenta. C. XVIII. Torino: Regia Deputazione sopra gli Studi di Storia Patria, Typis Regiae Officinae, 1901.
12. European Commission. “Consumer Rights Directive.” Erişim tarihi 11 Ekim 2025. https://commission.europa.eu/law/law-topic/consumer-protection-law/consumer-contract-law/consumer-rights-directive_en.
13. European Commission. “Product Safety and Market Surveillance Package.” Erişim tarihi 11 Ekim 2025. https://ec.europa.eu/growth/single-market/goods/free-movement-sectors/safety-market-surveillance_en.
14. Franceschi, Franco. “Intervento del potere centrale e ruolo delle Arti nel governo dell’economia fiorentina del Trecento e del primo Quattrocento. Linee generali.” Archivio Storico Italiano 151, sy. 4 (558) (Ekim–Aralık 1993): 863–909.
15. Hizmetli, Mustafa. Tarihte Şehir ve Pazar. Ankara: Araştırma Yayınları, 2012.
16. İznik, Erkan. “İmparator Diocletianus’un ‘Tavan (En Yüksek) Fiyatlar Fermanı’ Edictum de pretiis Rerum Venalium.” Tarih Araştırmaları Dergisi 30, sy. 49 (Mayıs 2011): 97–130. https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000485.
17. Kara Kılıçarslan, Seda. “Tüketici Sözleşmelerinde Bilgilendirme Yükümlülüğü.” Hacettepe HFD 5, sy. 2 (2015): 183–222.
18. Karaimamoğlu, Tolgahan. “Ortaçağ Avrupa Mutfak Kültüründe Tahıl, Balık ve Sütün Yeri.” Turkish Studies – Historical Analysis 14, sy. 2 (2019): 607-625. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.23306
19. Kıral, Bilgen. “Nitel Bir Veri Analizi Yöntemi Olarak Doküman Analizi.” Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8, sy. 15 (2020): 170–189.
20. Kıryk, Alla. “The Development of Consumer Protection Policy from Roman Law to Modern European Union Law.” University Scientific Notes 80, sy. 2 (2021): 165–174. https://doi.org/10.37491/UNZ.80.15
21. Lane, Frederic C. Venice: A Maritime Republic. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1973.
22. Pinto, Giuliano. “Beneficium civitatis. Considerazioni sulla funzione economica e sociale dell’arte della lana in Italia (secoli XIII–XV).” Archivio Storico Italiano 177, sy. 2 (660) (Nisan–Haziran 2019): 213-34.
23. Reyerson, Kathryn L. “Commercial Fraud in the Middle Ages: The Case of the Dissembling Pepperer.” Journal of Medieval History 8 (1982): 63–72. https://doi.org/10.1016/0304-4181(82)90007-0
24. Ross, Alan S. C. “The Assize of Bread.” The Economic History Review, n.s. 9, sy. 2 (1956): 332–42.
25. Sears, Elizabeth. “Craft Ethics and the Critical Eye in Medieval Paris.” Gesta 45, sy. 2 (2006): 221–38.
26. Serracino-Inglott, Imelda “Theriac: A Selected Annotated Bibliography of the History of Theriac.” The Pharmacist 13 (1986): 31–35.
27. Sukacic, M. “Consumer Protection in Ancient Rome — Lex Iulia de Annona and Edictum de Pretiis Rerum Venalium as Prohibitions of Abuse of Dominant Position?” İçinde Economic and Social Development: 22nd International Scientific Conference on Economic and Social Development ‘The Legal Challenges of Modern World’. Editörler Z. Radic, A. Roncevic, ve L. Yongqiang, 107–117. Split: Varazdin Development and Entrepreneurship Agency, 2017.
28. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (Kanun No. 6502). Kabul Tarihi: 7 Kasım 2013. Resmi Gazete, 28 Kasım 2013, Sayı 28835. Erişim tarihi 11 Ekim 2025. https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5.
29. U.S. Consumer Product Safety Commission. “About CPSC.” Erişim tarihi 11 Ekim 2025. https://www.cpsc.gov/About-CPSC.
30. Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (Kanun No. 7223). Kabul Tarihi: 5 Mart 2020. Resmi Gazete, 12 Mart 2020, Sayı 31066. Erişim tarihi 11 Ekim 2025. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7223&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5.
31. Vec, Miloš. “Consumer Protection: Medieval and Post-Medieval Roman Law.” İçinde The Oxford International Encyclopedia of Legal History, ed. Stanley N. Katz, c. 2, 169–73. New York: Oxford University Press, 2009.