C. Verlinden’in Araştırmasının Ardından Altın Orda’nın Kalbinde (14.Yüzyıl) Köle Ticareti Üzerine Bazı Açıklamalar

Öz

Yüzlerce yıl sürdürülmüş olan köle ticareti Doğu’ya seyahat eden İtalyan tüccarlar için oldukça kârlı olmuştur. Moğol İmparatorluğu’nun kuruluşu ile Avrupa’daki ekonomik ve demografik büyüme hem kölelere olan talebin hem de köle ticaretine olan arzın artışına katkıda bulunmuştur. Batılı tüccarların Doğu’ya olan yolcuklarının sayısı arttıkça ticaret de eşzamanlı olarak artmıştır. Karadeniz sahillerinde geliştirilmiş ticaret sistemi, Cenova ve Venedik’in bölgede güçlü ticaret merkezlerine sahip olan Moğolların Altın Orda’sı ve Mısır’daki Memlûklerle ticari ilişkilerinin gelişmesini meydana getirmiştir. Bu makale üzerinde çalıştığım büyük bir projenin eleştirel haritasını oluşturmaktadır. İtalyan ticari göçmenler ile Don Nehri’nin ağzında bulunan ve 13-14. yüzyıllarda Latin ticaret sisteminin en doğudaki merkezini temsil eden Venedik yerleşimi Tana’daki köle ticareti arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamaktadır. Gelişmiş tarih yazımı geleneği ile Venedik belgelerine dayalı olarak Batı’daki kentsel ticaret ile Doğu’daki göçebe faktörlerin etkileşime girdiği Altın Orda çerçevesinde kölelik algısını yeniden oluşturmayı hedeflemekteyiz. Araştırmanın birden fazla sonucu henüz kesinleşmemiş olmakla birlikte, ön incelemeler göstermektedir ki köleler yalnızca İtalyan tüccarlar için başlıca en kârlı kaynak olmamıştır. Aynı zamanda etnik ve kültürel açıdan yabancı bir bağlama nüfuz etmenin ve onu anlamanın doğrudan en etkili yolu olmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Karadeniz
• Köle
• Venedik
• Cenova
• Ortaçağ Akdenizi

Observations on the Slave Trade in the Heart of the Golden Horde (14th Century) in Light of C. Verlinden’s Research

Öz

For centuries, the slave trade was highly lucrative for Italian merchants who travelled to the East. The formation of the Mongol Empire, together with economic and demographic growth in Europe, contributed to an increase in both the demand for slaves and the supply of human commodities. Trade expanded in parallel with the growing number of journeys undertaken by Western merchants to the East. The development of a structured trading system along the Black Sea coast enabled Genoa and Venice to strengthen their commercial relations with major regional powers, namely the Golden Horde and the Mamluks of Egypt. This article constitutes a preliminary critical mapping of a larger research project and aims to explore the relationship between Italian commercial migration and the slave trade in the Venetian settlement of Tana, located at the mouth of the Don River, which represented the easternmost outpost of the Latin trading system in the 13th and 14th centuries. Drawing on a well-established historiographical tradition and Venetian documentary sources, this study aims to reconstruct the perception of slavery within the unique context of the Golden Horde, where Western urban mercantile and Eastern nomadic elements interacted. Although many of the conclusions of this research remain tentative, preliminary findings suggest that slaves were not only a primary and highly profitable resource for Italian merchants, but also a direct and effective means of accessing and understanding an ethnically and culturally unfamiliar context.

Anahtar Kelimeler

• Black Sea
• Slavery
• Venice
• Genoa
• Medieval Mediterranean

Kaynakça

1. Arşiv Belgeleri
2. Cancelleria Inferiore Notai, Archivio di Stato di Venezia.
3. Cancelleria Inferiore Notai Diversi Miscellanea, Archivio di Stato di Venezia.
4. Cancelleria Inferiore Contratti di Schiavi Notai Diversi Miscellanea, Archivio di Stato di Venezia.
5. Commissarie Procuratori di S. Marco de Citra, Archivio di Stato di Venezia.
6. Commissarie Procuratori di S. Marco de Ultra, Archivio di Stato di Venezia.
7. Commissarie Procuratori di S. Marco Misti, Archivio di Stato di Venezia.
8. Senato Misti, Archivio di Stato di Venezia.

9. Araştırma Eserleri
10. Balard, M., La Romanie génoise (XIIe – début du XVe siècle) (Roma–Paris, École française de Rome, 1978).
11. Bratianu, G.I., Recherches sur le commerce génois dans la mer Noire au XIIIe siècle (Paris, P. Geuthner, 1929).
12. De Colli, S. Moretto Bon, Notaio in Venezia, Trebisonda e Tana (1403–1408) (Venedik: 1963).
13. Fenster, E. Zur Fahrt, “der venezianischen Handelsgaleeren in das Schwarze Meer 1362”, Byzantinoslavica XXXIX/2 (1978):161–195.
14. Gioffrè, D. Il mercato degli schiavi a Genova nel secolo XV (Cenova; Fratelli Bozzi, 1971).
15. Karpov, S.P. “Venetsianskaya Tana po aktam kantslera Benedetto B'yanko (1359-60)”, Prichernomor'e v Srednie veka V (St. Petersburg 2001): 9–26.
16. __________: “Rabotorgovlya v Yuzhnom Prichernomor'e v pervoy polovine XV veka”, Vizantiyskiy vremennik 46 (1986): 139–145.
17. __________. “Greki i latinyane v venetsianskoy Tane (seredina XIV – seredina XV vv.)”, Prichernomor'e v Srednie veka VII (Moskova-St. Petersburg: Aleteia, 2009): 164–174.
18. Kizilov, M. “Slave Trade in the Early Modern Crimea from the Perspective of Christian, Muslim, and Jewish Sources”, Journal of Early Modern History 11 (2007): 1–31.
19. Lazzari, V. “Del traffico e delle condizioni degli schiavi in Venezia nei tempi di mezzo”, Miscellanea di Storia Italiana I (1862): 463–501.
20. Origo, I. “The Domestic Enemy: The Eastern Slaves in Tuscany in the XIVth Centuries”, Speculum Mediaeval Academy of America XXX (1955): 321–366.
21. Prokof'eva, N.D. “Akty venetsianskogo notariya v Tane Donato a Mano (1413 1419)”, Prichernomor'e v Srednie veka IV (St. Petersburg; Aleteia, 2000): 36–174.
22. Pubblici, L. “Venezia e il Mar d’Azov: alcune considerazioni sulla Tana nel XIV secolo”, Archivio Storico Italiano CLXIII/3 (2005): 435–484.
23. _________. Dal Caucaso al mar D’Azov. L’impatto dell’invasione mongola in Causasia fra nomadismo e società sedentaria (1204–1295) (Floransa: Floransa University Press, 2007).
24. _________. “Gli italiani e il mar d’Azov dopo la pace di Milano”, Paradigmi dello sguardo, A cura di I. Melani, atti del convegno Prato (18 dicembre 2009): 21–49.
25. Rotman, Y. Les esclaves et l’esclavage. De la Méditerranée antique à la Méditerranée médiévale, VIe – XIe siècles (Paris: Belles lettres, 2004).
26. Stöckly, D. Le systeme de l’Incanto des galées du marché à Venise (fin XIIIe – mi lieu XVe siècle) (Leiden: Brill, 1995).
27. Talyzina, A.A. “Venetsianskiy notariy v Tane Kristoforo Ritstso (1411–1413)”, Prichernomor'e v Srednie veka IV (St Petersburg: Aleteia, 2000): 19–35.
28. ____________. “Zaveshchaniya notariya Kristoforo Ritstso, sostavlennye v Tane (1411–1413)”, Prichernomor'e v Srednie veka V (St Petersburg: Aleteia, 2001): 27–39.
29. Verlinden, C. “La colonie vénitienne de Tana centre de la traite des esclaves au XIVe et au début du XVe siècle”, Studi in onore di G. Luzzatto 2 (Milano: A. Giuffrè, 1950): 1-25.
30. __________. L’esclavage dans l’Europe Medievale 2 (Bruges–Gent: 1955–1977).
31. __________. “Le recrutement des esclaves à Genes, du milieu du XIIe siècle jusque vers 1275”, Fatti e idee di storia economica nei secoli XII–XX. Studi dedicati a F. Borlandi (Bologna: Il Mulino, 1976): 37–57.