“Perfida nam Saracenorum gens indomitorum”: Relations between the Ottonian Dynasty and Muslims and the Representation of Muslims in Contemporary Sources

Öz

This study examines the limited but meaningful relations between the Ottonian dynasty (919-1024) and the Muslim world, and how Ottonians might have perceived Muslims during these contacts. Although Muslims were present in European territories in the 10th century, both through their rule in al-Andalus and their activities in southern Italy, they remained geographically distant from Saxony, the center of Ottonian power. This led to limited relations between the two sides – apart from Otto I's (936-973) exchange of envoys with the Umayyads and Otto II's (973-983) defeat by Muslim forces in Sicily, sources do not mention any significant contact. Geographical distance and the infrequency of contact led Ottonian-era authors to assess Muslims largely through established rhetorical tropes. Their ways of referring to and describing Muslims generally repeated earlier writings and relied on conventional labels such as “Saracen,” “pagan,” and “infidel.” They did not attempt to understand and interpret Islam as a different religion, but viewed Muslims as “others.” Nevertheless, certain nuances provide clues about the opinions of writers regarding Muslims. In this context, Hrotsvitha's hagiography entitled Pelagius, Jean de Saint-Arnoul's Vita Iohannis Gorziensis, which chronicles the life of John of Gorze, who went to al-Andalus as Otto I's envoy, and Liudprand's works are significant. While Hrotsvitha describes Muslims as heretics, the Vita provides some information about the daily life of Muslims in al-Andalus. Liudprand's approach is more military and politically oriented. The findings suggest that, in the Ottonian period, perceptions of Muslims largely continued late antique and early medieval polemical traditions rather than generating a distinctive theological framework, while diplomatic encounters nevertheless gave rise to more nuanced observations.

Anahtar Kelimeler

• Ottonian Dynasty
• Hrotsvitha
• Liudprand
• Umayyads of al-Andalus
• Perceptions of Muslims.

“Perfida nam Saracenorum gens indomitorum”: Otto Hanedanlığı’nın Müslümanlarla İlişkileri ve Dönemin Kaynaklarının Müslüman Algısı

Öz

Bu çalışma, Doğu Frank Krallığı’nda ve Kutsal Roma İmparatorluğu’nda hüküm süren Otto Hanedanlığı’nın (919-1024) Müslüman dünyasıyla olan sınırlı fakat anlamlı ilişkilerini ve onların bu ilişkiler cereyan ederken Müslümanlar hakkında nasıl bir algıya sahip olabileceğini incelemektedir. Müslümanların X. yüzyılda gerek Endülüs’e egemen olmak gerekse Güney İtalya’da faaliyetlerde bulunmak suretiyle Avrupa topraklarında yer almalarına karşın Otto Hanedanlığı’nın merkezi olan Saksonya’ya uzak bulunuyorlardı. Bu da iki taraf arasındaki ilişkilerin sınırlı kalmasına yol açtı; I. Otto’nun (936-973) Endülüs Emevileri ile elçilik teatisi ve II. Otto’nun (973-983) Sicilya’daki Müslüman kuvvetlerine mağlup olması dışında kaynaklar ciddi bir temastan bahsetmemektedirler. Coğrafî uzaklık ve temasın seyrekliği, Otto Dönemi yazarlarının Müslümanları büyük ölçüde retorik kalıplar çerçevesinde değerlendirmelerine yol açmıştır. Onları adlandırmaları ve tanımlamaları da genellikle kendilerinden önce yazılanların tekrarı şeklinde olmuş ve “Sarazen”, “pagan”, “kafir” gibi klişe ifadeleri kullanmışlardır. İslam’ı farklı bir din olarak ele almak ve yorumlamak çabasında olmamışlar, Müslümanları diğer “ötekiler” gibi görmüşlerdir. Yine de birtakım nüanslar Otto Hanedanlığı Dönemi yazarlarının Müslümanlar hakkındaki görüşleri hakkında bize ipucu vermektedir. Bu noktada Hrotsvitha’nın Pelagius isimli hagiografyası, Jean de Saint-Arnoul’un Endülüs’e I. Otto’nun elçisi olarak giden Gorzeli Johann’ın hayatını kaleme aldığı Vita Iohannis Gorziensis ve Liudprand’ın eserleri önemli bir noktada durmaktadır. Hrotsvitha Müslümanları sapkın olarak nitelendirirken Vita’da Endülüs Müslümanlarının günlük yaşayışları ile ilgili bazı bilgilere yer verilmiştir. Liudprand’ın yaklaşımı ise daha çok askerî ve siyaset merkezlidir. Bulgular, Otto Hanedanlığı Dönemi’nde Müslüman algısının özgün bir teolojik şema üretmekten ziyade Geç Antik ve Erken Ortaçağ polemik geleneğini sürdürdüğünü ancak diplomatik temas bağlamında daha nüanslı gözlemlerin de ortaya çıktığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Otto Hanedanlığı
• Hrotsvitha
• Liudprand
• Endülüs Emevileri
• Müslüman Algısı.

Teşekkür

Çalışmama olan katkılarından ötürü Prof. Dr. Fatih Durgun’a ve Onuralp Şahan’a teşekkür ederim.

Kaynakça

1. “Annales Einsidlenses.” içinde MGH Scriptores (in Folio) 3, ed. Georg H. Pertz, 137-49. Hannover: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1839.
2. “Annales Sangallenses Maiores.” içinde MGH Scriptores (in Folio) 1, ed. Georg H. Pertz, 72-85. Hannover: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1826.
3. Bede. The Ecclesiastical History of the English People, çev. Judith McClure ve Roger Collins. Oxford: Oxford University Press, 1999.
4. Berschin, Walter. “Hrotsvit and Her Works.” içinde A Companion to Hrotsvit of Gandersheim (Fl. 960): Contextual and Interpretive Approaches, ed. Phyllis R. Brown ve Stephen L. Wailes, 23-34. Leiden: Brill, 2013.
5. Çetin Ünal, Banu. Orta Çağ’da Otto Rönesansı. İstanbul: Motto Yayınları, 2023.
6. Çetin Ünal, Banu ve Pınar Ülgen. “Orta Çağ Almanya’sının Unutulan Bilge Kadını: Gandersheim’lı Hrotsvit”. Cappadocia Journal of History and Social Sciences 17 (2021): 108-123.
7. Fidenzio da Padova. Liber Recuperationis Terre Sancte: Bir Fransisken Rahibin Kutsal Toprakları Kurtarma Projesi, çev. Murat Çaylı. İstanbul: Selenge Yayınları, 2025.
8. Goetz, Hans-Werner. Die christlich-abendländische Wahrnehmung anderer Religionen im frühen und hohen Mittelalter: Methodische und Vergleichende Aspekte. Berlin: De Gruyter, 2013.

9. Hieronymus. Chronicun, ed. J.P. Migne. Patrologia cursus completus: Series Latina 23. Paris, 1844.
10. Hrotsvitha. Hrotsvit Opera Omnia, ed. Walter Berschin. München; Leipzig: K. G. Saur Verlag, 2001.
11. Hugeburc. “Vita Willibaldi Episcopi Eichstetensis.” içinde MGH Scriptores (in Folio) 15.1, ed. Oswald Holder-Egger, 86-106. Hannover: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1887.
12. Isidorus Hispalensis, Chronicon, ed. J.P. Migne. Patrologia cursus completus: Series Latina 83. Paris, 1850.
13. Jean de Saint-Arnoul. Die Geschichte vom Leben des Johannes, Abt des Klosters Gorze, ed. & çev. Peter C. Jacobsen, MGH Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi 81. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 2016.
14. ———. “Vita Iohannis Abbatis Gorziensis.” içinde MGH Scriptores (in Folio) 4, ed. Georg H. Pertz, 335-77. Hannover: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1841.
15. Jordan, Mark D. The Invention of Sodomy in Christian Theology. Chicago: The University of Chicago Press, 1997.
16. Kreutz, Barbara M. Before the Normans: Southern Italy in the Ninth and Tenth Centuries. Philadelphia, Pa: University of Pennsylvania Press, 1996.
17. Lambert. “Lamberti annalium pars prior ab O.C. – 1039.” içinde MGH Scriptores (in Folio) 3, ed. Georg H. Pertz, 22-102. Hannover: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1839.
18. Laudage, Johannes. Otto der Große (912-973): eine Biographie. Regensburg: F. Pustet, 2001.
19. Liudprand. Liudprandi Opera, ed. Joseph Becker, MGH Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi 41. Hannover; Leipzig: Hahnsche Buchhandlung, 1915.
20. ———. The Complete Works of Liudprand of Cremona, çev. Paolo Squatriti. Washington: Catholic University of America Press, 2007.
21. McMillin, Linda A. “‘Weighed down with a thousand evils’: Images of Muslims in Hrotsvit’s Pelagius.” içinde Hrotsvit of Gandersheim: contexts, identities, affinities, and performances, ed. Phyllis R. Brown, Katharina M. Wilson, ve Linda A. McMillin, 40-55. Toronto; Buffalo: University of Toronto Press, 2004.
22. MGH Diplomatum regum et imperatorum Germaniae. Conradi I. Heinrici I. et Ottonis I. Diplomata, ed. Theodor Sickel. Hannover: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1879.
23. MGH Diplomatum regum et imperatorum Germaniae. Ottonis II. et III. Diplomata, ed. Theodor Sickel. Hannover: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1888.
24. Müller-Mertens, Eckhard. “The Ottonians as Kings and Emperors.” içinde The New Cambridge Medieval History, C. 3, ed. Timothy Reuter, 233-66. Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
25. Ofli, Erdinç. “Mauri et Saraceni: the ethnonyms used for the Muslims of al-Andalus by Carolingian authors”. Early Medieval Europe 33, S. 3 (2025): 341-66.
26. Ottewill-Soulsby, Sam. The Emperor and the Elephant: Christians and Muslims in the Age of Charlemagne. Princeton Oxford: Princeton University Press, 2023.
27. Otto von St. Blasien. Chronica, ed. Adolf Hofmeister, MGH Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi 47. Hannover; Leipzig: Impensis Bibliopolii Hahniani, 1912.
28. Özel, Ahmet, “Dârülislâm”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. C. 8, TDV Yayınları, İstanbul 1993, 541-43.
29. Paschasius Radbertus. Expositio in Matthaeum, ed. J.P. Migne. Patrologia cursus completus: Series Latina 120. Paris, 1852.
30. Regesta Imperii II: Die Regesten des Kaiserreichs unter den Herrschern aus dem Sächsischen Hause 919-1024, ed. Johann F. Böhmer ve Emil von Ottenthal. Innsbruck: Verlag der Wagner’schen Universitäts-Buchhandlung, 1893.
31. Regino ve Adalbert. History and Politics in Late Carolingian and Ottonian Europe: The Chronicle of Regino of Prüm and Adalbert of Magdeburg, çev. Simon MacLean. Manchester: Manchester University Press, 2009.
32. Reuter, Timothy. Germany in the Early Middle Ages, c. 800-1056. London; New York: Longman, 1991.
33. Riccoldo da Monte di Croce, “Contra legem Sarracenorum”, içinde L’ouvrage d’un frére prêcheur florentin en Orient à la fin du XIIIe siécle. Le ‘Contra legem Sarracenorum’ de Riccoldo da Monte di Croce, ed. Jean-Marie Mérigoux, Memorie Domenicane Nuova Serie 17, Pistoia 1986.
34. Rotter, Ekkehart. Abendland und Sarazenen: das okzidentale Araberbild und seine Entstehung im Frühmittelalter. Berlin, New York: W. de Gruyter, 1986.
35. Southern, Richard W. Western views of Islam in the Middle Ages. Cambridge: Harvard University Press, 1978.
36. Thietmar. Ottonian Germany: The Chronicon of Thietmar of Merseburg, çev. David Warner. Manchester: Manchester University Press, 2001.
37. Tolan, John V. Saracens: Islam in the Medieval European Imagination. New York: Columbia University Press, 2002.
38. Usta, Aydın. “III. Haçlı Seferi Öncesinde Diplomasi ve Alman Ordusunun Balkan Topraklarındaki Yolculuğu Üzerine”. Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, S. 36 (2021): 57-81.
39. Walther, Helmut G. “Der gescheiterte Dialog: Das Ottonische Reich und der Islam.” içinde Orientalische Kultur und europäisches Mittelalter, ed. Albert Zimmermann ve Ingrid Craemer-Ruegenberg, 20-44. Berlin: Walter de Gruyter, 1985.
40. Weston, Lisa. “The Saracen and the Martyr: Embracing the Foreign in Hrotsvit’s Pelagius.” içinde Meeting the Foreign in the Middle Ages, ed. Albrecht Classen, 1-10. New York: Routledge, 2002.
41. Widukind. Three Books of Deeds of the Saxons, çev. Bernard S. Bachrach ve David S. Bachrach. Washington: Catholic University of America Press, 2014.