Araştırma Makalesi

Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme

Cilt: 8 Sayı: 1 26 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme

Öz

Bu makale, 12. yüzyıl Süryani Ortodoks Patriği ve tarihçisi Mikhael Rabo’nun kaleme aldığı Kronik adlı eserin 1598 tarihli Süryanice elyazmasını kodikolojik ve tarihsel açıdan değerlendirmektedir. Üç sütunlu bir düzenle yapılandırılmış olan Kronik, kilise tarihi, siyasi gelişmeler ve doğa olaylarını bir arada ele alan nadir Süryani kaynaklarından biridir. Yaratılıştan 12. yüzyıl sonlarına kadar uzanan bu kapsamlı anlatı, Mikhael Rabo’nun entelektüel otoritesini ve Süryani tarihçiliği üzerindeki etkisini yansıtmaktadır. Kronik, aynı zamanda dönemin siyasal, mezhepsel ve teolojik çatışmalarına da dolaylı biçimde ışık tutar. Kroniğin günümüze ulaşan en eski Süryanice nüshası olan 1598 tarihli bu elyazması (Urfa-Halep Süryanice Kodeksi), Mikhael bar Barsavmo adlı bir rahip tarafından istinsah edilmiştir. Bar Barsavmo’nun kullandığı ana kaynak, bizzat müellifin metnine dayandığı bildirilen Muşe Savroyo nüshasıdır. Elyazması, yalnızca metni korumakla kalmaz, aynı zamanda geç dönem Süryani istinsah geleneklerine dair önemli bilgiler sunar. Fiziksel özellikleri, yazım tarzı ve kenar notlarına ilişkin kodikolojik gözlemler, metnin üretim ve kullanım bağlamını aydınlatmaktadır. Eserin Ermenice ve Arapça-Garşuni versiyonları ile Fransızca, Arapça ve İngilizce modern çevirileri, Kronik’in geniş bir entelektüel çevrede karşılık bulduğunu göstermektedir. Çalışma, elyazmasının yapısal özellikleri ve tarih yazımı yöntemine odaklanmakta; ayrıca 19. yüzyıl sonlarında nüshanın keşfi ve Süryani Katolik episkoposu Efrem Rahmani ile Fransız oryantalist Jean-Baptiste Chabot’nun katkılarıyla bilim dünyasına kazandırılma sürecini de ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akalın, Kutlu, ve Zafer Duygu, ed. Süryanî Literatürü. Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları, 2017.
  2. Anonim 1234. The Syriac World History: Secular and Ecclesiastical. Editör Archbishop Julius Y. Çiçek. Looser: Bar Hebraeus Verlag, 2004.
  3. Assemanus, Joseph Simonius. “Michael Magnus Patriarcha”. Bibliotheca Orientalis: Clementino-Vaticana, II:154-56. Tomus Secundus: De Scriptoribus Syris Monophysitis. Roma: Typis Sacrae Congregationis de Propaganda Fide, 1721.
  4. Barhebraei, Gregorii. ܟܬܒܐ ܕܐܩܠܣܝܣܛܝܩܝ ܕܣܝܡ ܠܡܪܝ ܓܪܝܓܘܪܝܘܣ ܡܦܪܝܢܐ ܕܡܕܢܚܐ܆ ܕܗܘ ܐܒܘ ܐܠܦܪܓ Chronicon Ecclesiasticum. Çeviren Joannes Baptista Abbelos ve Thomas Josephus Lamy. C. II. Paris - Leuven: Excedebat Car. Peeters, 1874.
  5. ———. ܟܬܒܐ ܕܐܩܠܣܝܣܛܝܩܝ ܕܣܝܡ ܠܡܪܝ ܓܪܝܓܘܪܝܘܣ ܡܦܪܝܢܐ ܕܡܕܢܚܐ܆ ܕܗܘ ܐܒܘ ܐܠܦܪܓ Chronicon Ecclesiasticum. Çeviren Joannes Baptista Abbelos ve Thomas Josephus Lamy. C. III. Paris - Leuven: Excedebat Car. Peeters, 1877.
  6. Barsoum, Ignatius Aphram I. ܒܪ̈ܘܠܐ ܒܕܝܪ̈ܐ The Scattered Pearls: A History of Syriac Literature and Sciences. Çeviren Matti Moosa. Second Revised Edition. New Jersey: Gorgias Press, 2003.
  7. Brock, Sebastian. “Syriac Historical Writing: A Survey of the Main Cources”. Journal of the Iraq Academy, Syriac Corporation 5 (1979): 1-30.
  8. Brock, Sebastian P., ve George A. Kiraz. “Raḥmani, Ignatius Ephrem II (1848–1929) [Syr. Cath.]”. Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage, editör Sebastian P. Brock, Aaron M. Butts, George A. Kiraz, ve Lucas Van Rompay, 350. Piscataway, NJ: Gorgias Press, 2011.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ortaçağ Edebiyatı, Bizans Tarihi, Selçuklu Tarihi, Ortaçağ Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

28 Mart 2025

Kabul Tarihi

20 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Akyüz, M. (2025). Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 8(1), 251-272. https://doi.org/10.48120/oad.1667589
AMA
1.Akyüz M. Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme. OAD. 2025;8(1):251-272. doi:10.48120/oad.1667589
Chicago
Akyüz, Mihayel. 2025. “Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8 (1): 251-72. https://doi.org/10.48120/oad.1667589.
EndNote
Akyüz M (01 Haziran 2025) Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8 1 251–272.
IEEE
[1]M. Akyüz, “Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme”, OAD, c. 8, sy 1, ss. 251–272, Haz. 2025, doi: 10.48120/oad.1667589.
ISNAD
Akyüz, Mihayel. “Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8/1 (01 Haziran 2025): 251-272. https://doi.org/10.48120/oad.1667589.
JAMA
1.Akyüz M. Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme. OAD. 2025;8:251–272.
MLA
Akyüz, Mihayel. “Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 1, Haziran 2025, ss. 251-72, doi:10.48120/oad.1667589.
Vancouver
1.Mihayel Akyüz. Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme. OAD. 01 Haziran 2025;8(1):251-72. doi:10.48120/oad.1667589

       COPE.jpg  open-access-logo.png 32977

Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nde yayınlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu sadece yazarlarına ait olup Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nin görüşlerini yansıtmazlar.  Kullanım Şartları ve Gizlilik Politikası