Research Article

Eski Hellen Literatüründe İlahi Cezalandırmanın Tezahürü Olarak Veba Metaforu: İki Örnek

Volume: 3 Number: 2 September 21, 2021
TR EN

Eski Hellen Literatüründe İlahi Cezalandırmanın Tezahürü Olarak Veba Metaforu: İki Örnek

Öz

Bu makale, Eski Hellen literatüründe vebanın mecazi kullanımına dair iki eser üzerine odaklanmaktadır. Bu eserler Homeros’un Ilias (Ἰλιάς) destanı (I.1-487) ve Sophokles’in Oidipous Tyrannos (Οἰδίπους Τύραννος) tragedyasıdır (1-215). Bu çalışmalarda Tanrı veya Tanrı(ça)ların aracılığıyla bir toplum üzerine veba gönderilmesi, miasma olarak adlandırılan insanoğlunun kirleten, ritüel olarak saflığı bozan ve ahlaki açıdan tiksindirici eylemleriyle bağlantılandırılmaktadır. Bu bağlantı açıklığa kavuşur kavuşmaz, bir kent veya toplumu ilahi güçlerin gözünde miasmadan saflaştırmak ve böylelikle vebadan kurtarmak için girişimlerde bulunulması gerekmektedir. Bunun sonucunda günahkar faaliyetleriyle vebayı tetikleyen veya tetikleyenlere karşı yaptırımlar uygulanmaktadır. Böylelikle veba vurgusunda bulunmak ızdırap çekmekte olan toplumdan neyin arındırılması veya defedilmesi gerektiğini tanımlama yöntemine dönüşmektedir. Bunun için öncelikle Tanrı veya Tanrı(ça)lara şükredilmesi gerekmektedir. Bu mecazi kullanım içinde günümüzde de kullanılan ‘bir musibet bin nasihatten iyidir’ deyiminin izlerine de rastlanmaktadır. Veba teması ilahi güç veya güç(ler) tarafından tehdit altındaki sosyal bir hüviyetin hizmetinde bir mecaz olarak kullanılmasına rağmen, ilgili metinlerin analizinden vebaların doğası ve toplum üzerine etkileri hakkında da bazı bilimsel açıklamalarda bulunabilmekteyiz. Bu metinlerdeki deliller aynı zamanda Eski Hellenlerin, MÖ XIII. yy.’ın ikinci yarısında gerçekleştiği düşünülen Troia Savaşları öncesinden itibaren veba hastalıklarına maruz kaldıklarına da işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Ael. Peri zoon idi. (= Aelianus, Peri zoon idiotetos) Aelian: On the Characteristics of Animals, Volume III, Books XII-XVII, with an English Translation by A. F. Scholfield, Cambridge, Mass.: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. 1959.
  2. Aisk. Per., Hik. (= Aiskhylos, Persai, Hiketides) Aeschylus, 2 Volumes, with an English Translation by H. W. Smyth, Cambridge, Mass.: Harvard University Press, London: William Heinemann, Ltd. 1926.
  3. Apoll. (= Apollodoros) Apollodorus, The Library, 2 Volumes, with an English Translation by J. G. Frazer, Cambridge, Mass.: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. 1921.
  4. Diod. (= Diodorus Sicilus) Diodorus Siculus. Diodorus of Sicily in Twelve Volumes, Volumes IV-VIII, with an English Translation by C. H. Oldfather. Cambridge, Mass.: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. 1989.
  5. Eust. Comm. Hom. (= Eustathius, Commentarii ad Homeri Iliadem) Eustathii Commentarii ad Homeri Iliadem, Volume I, Edited by J. G. Stallbaum. Cambridge University Press 2010.
  6. Hdt. (= Herodotos, Historiai) Herodotus. Translated by A. D. Godley. Cambridge, Mass.: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. 1920.
  7. Hes. Erg. (= Hesiodos, Erga Kai Hemerai) Hesiod. The Homeric Hymns and Homerica, with an English Translation by H. G. Evelyn-White. Works and Days. Cambridge, Mass.: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. 1914.
  8. Hom. Il. (= Homeros, Ilias) Homer. The Iliad, 2 Volumes, with an English Translation by A. T. Murray. Cambridge, Mass.: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. 1924.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Archaeology

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 21, 2021

Submission Date

July 31, 2021

Acceptance Date

September 2, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 3 Number: 2

APA
Demir, M. (2021). Eski Hellen Literatüründe İlahi Cezalandırmanın Tezahürü Olarak Veba Metaforu: İki Örnek. OANNES - International Journal of Ancient History, 3(2), 457-479. https://doi.org/10.33469/oannes.976942

Cited By

21585     24714
 

OANNES Journal is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. (CC BY NC)
 

Only publications in the fields of Ancient History, Archeology and Ancient Languages and Cultures are accepted in OANNES Journal. Publications sent from other fields are not taken into consideration. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.tr