The Changing Body Politics of the AKP: The Crises of Neoliberalism, Pronatalist Biopolitics, and Women's Bodies

Öz

This article analyzes the Justice and Development Party's (AKP) policies targeting women's bodies from 2002 to the present, through the lens of neoliberal and neoconservative governmentality. Drawing on a theoretical framework that synthesizes Foucault's concepts of biopolitics and governmentality with Gramsci's theory of hegemony, the study examines transformations in AKP's gender politics through discourse analysis. The article argues that AKP's policies cannot be explained by a single ideological orientation; rather, they operate through a specific articulation of neoliberal and neoconservative rationalities. During the initial period (2002–2008), women's rights reforms framed within a progressive neoliberal discourse and the EU accession process enabled the construction of a broad hegemonic bloc. In this period, women were positioned as market actors, while feminist demands were incorporated into a neoliberal framework that rendered structural inequalities invisible. After 2010, hyper-reactive responses to neoliberalism's social devastation empowered conservative and authoritarian elements, as women's bodies became the direct focus of pronatalist biopolitics. The study examines concrete policy domains—abortion discourse, transformations in headscarf policy, and withdrawal from the Istanbul Convention—alongside the institutional framework established by the 2026 Presidential Decree on the 'Family and Population Decade.' It analyzes the mechanism of 'reproductive governmentality,' through which reproductive decisions are steered not by direct prohibitions but through moral discourses and micro-level regulations. The findings demonstrate that AKP's body politics constitute not merely a repressive practice but a hegemonic project producing consent across different social strata, with women's bodies acquiring meaning at the intersection of both neoliberal and neoconservative discourses. The Turkish experience offers a comparative value alongside pronatalist policies in countries such as Hungary and Poland, presenting an original instance of the 'neoliberal-neoconservative synthesis' model.

Anahtar Kelimeler

• AKP
• body politics
• biopolitics
• governmentality
• pronatalism

AKP'nin Değişen Beden Politikaları: Neoliberalizmin Krizi, Pronatalist Biyopolitikalar ve Kadın Bedeni

Öz

Bu çalışma, Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarı döneminde kadın bedeni üzerine geliştirilen politikaların dönüşümünü neoliberal yönetimsellik, biyopolitika ve toplumsal yeniden üretim kuramları çerçevesinde incelemektedir. Çalışma, AKP'nin kadın politikalarını yalnızca muhafazakârlaşma ya da otoriterleşme ekseninde değil, neoliberalizm, muhafazakârlık ve otoriterleşmeyle özgün bir sentezi bağlamında ele almaktadır. Makale, Michel Foucault'nun yönetimsellik ve biyopolitika kuramını Antonio Gramsci'nin hegemonya kuramı ile birlikte kullanarak kadın bedeni üzerindeki iktidar mekanizmalarının makro siyasal stratejiler ve mikro yönetim teknolojileri aracılığıyla nasıl kurulduğunu tartışmaktadır. Metodolojik olarak söylem analizine dayanan çalışma; siyasi söylemler, yasal düzenlemeler, Cumhurbaşkanlığı genelgeleri ve politika belgelerini incelemektedir. Bulgular, AKP'nin ilk döneminde kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği söylemini neoliberalizm çerçevesi kullanarak geniş bir hegemonik uzlaşı oluşturduğunu; 2010 sonrasında neoliberalizmin mevcut versiyonunun girdiği krize tepki olarak bu reformist yaklaşım yerine aile merkezli, pronatalist, toplumsal cinsiyet karşıtı ve otoriter biyopolitikaların güçlendiğini göstermektedir. Kürtaj ve başörtüsü tartışmaları ve yeni düzenlemeler, aileci ve pronalatist sosyal politikalar kadın bedeninin biyopolitik yönetimin temel nesnesi hâline geldiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, AKP'nin beden politikalarının yalnızca baskıcı müdahalelerden ibaret olmadığını; neoliberal kapitalizmin yeniden üretim krizine yanıt veren, devlet ile toplumsal ilişkilerin farklı düzeylerinde işleyen çok katmanlı bir yönetimsellik oluşturduğunu ileri sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

• AKP
• beden politikaları
• biyopolitika
• yönetimsellik
• pronatalizm

Kaynakça

1. Acar, F. ve Altunok, G. (2013). The politics of intimate at the intersection of neoliberalism and neoconservatism. Women’s Studies International Forum, 41, 14-23.
2. Agamben, G. (1998). Homo Sacer: Sovereign Power and Bare Life. (Çev. D. Heller-Roazen). Stanford: Stanford University Press.
3. Ağartan, K., Buğra, A. ve Savaşkan, O. (2015). New Capitalism in Turkey: The Relationship between Politics, Religion, and Business. Cheltenham: Edward Elgar Publishing.