Değişim engellerini aşmak; Örgütsel iletişimin değişime dirence etkisinde örgütsel desteğin aracılık rolü

Öz

Piyasalardaki rekabetin artması örgütlerde değişimi zorunlu hale getirmektedir. Değişimin var olduğu örgütlerde, çalışanlar tarafında büyük ya da küçük dirençler oluşabilmektedir. Çalışanların değişime direnç göstermesini engellemek için yapılan araştırmalar örgütlerde iletişimi önemli bir faktör olarak sunmaktadır. Bu nedenle araştırmanın amacı, örgütsel iletişimin örgütsel değişime dirence etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık rolünün tespit edilmesidir. Araştırma kapsamında İstanbul ilindeki bir vakıf yükseköğretim kurumunda görev yapan 560 akademik ve idari personelden anket verisi toplanmıştır. Analizler kapsamında örgütsel iletişimin algılanan örgütsel desteği pozitif yönde etkilediği ve örgütsel değişime direnci azalttığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Örgütsel desteğin değişime dirence etkisi ise anlamlı değildir. Örgütsel iletişimin örgütsel değişime direnç üzerindeki etkisinde algılanan örgütsel desteğin anlamlı bir aracılık rolü bulunmamaktadır. Araştırma sonucunda çalışanların değişim sürecindeki dirençlerinin azaltılmasında; örgütsel iletişimin direnci azaltmada ve örgütsel destek algısını artırmada açısından önemli bir role sahip olduğu görülmektedir. Örgütlerde değişimi engelleyen çalışan bariyerlerini kaldırma konusunda iletişim stratejilerini güçlendirme ve çalışan direncini azaltma açısından öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Örgütsel İletişim
• Algılanan Örgütsel Destek
• Örgütsel Değişime Direnç
• Değişim Yönetimi
• Değişime Açıklık.

Overcoming barriers to change; The mediating role of organizational support in the impact of organizational communication on resistance to change

Abstract

The increasing competition in markets necessitates the need for organizational change. Employees may exhibit varying degrees of resistance in organizations where change is present. Research focusing on preventing employee resistance to change highlights the significance of effective communication within organizations. Therefore, this study aims to examine the mediating role of perceived organizational support in the relationship between organizational communication and resistance to organizational change. Survey data were collected from 560 academic and administrative personnel working at an Istanbul Foundation higher education institution. The analysis findings indicate that organizational communication positively influences perceived organizational support and reduces resistance to change. However, the impact of perceived organizational support on resistance to change is not statistically significant. Additionally, perceived organizational support does not significantly mediate the relationship between organizational communication and resistance to change. As a result of the research, in reducing the resistance of the employees in the change process, it is seen that organizational communication has an important role in reducing resistance and increasing the perception of organizational support. Suggestions are presented regarding strengthening communication strategies and reducing employee resistance to removing employee barriers that prevent change in organizations.

Keywords

• Organizational Communication
• Perceived Organizational Support
• Resistance to Organizational Change
• Change Management
• Openness to Change.

Kaynakça

1. Agboola, A. A. & Salawu, R. O. (2011). Managing deviant behavior and resistance to change. International Journal of Business and Management, 6(1), 235-242. https://doi.org/10.5539/ijbm.v6n1p235
2. Akkoç, İ., Çalışkan, A. & Turunç, Ö. (2012). Örgütlerde gelişim kültürü ve algılanan örgütsel desteğin iş tatmini ve iş performansına etkisi: Güvenin aracılık rolü. Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 105-135. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yonveek/issue/13696/165762
3. Akoğlan Kozak, M. & Genç, V. (2014). Değişim sürecinde ortaya çıkan direnci önlemede duyguların yönetiminin önemi: Hizmet işletmeleri açısından bakış. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 1(2), 81-92. https://doi.org/10.17541/oeybd.84944
4. Aksoy, İ. (2005). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin, okulda değişim yönetiminin gerçekleştirilmesinde, örgütsel iletişimin rolüne ilişkin algıları. [Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi.
5. Allen, M. W. (1992). Communication and organizational commitment: Perceived organizational support as a mediating factor. Communication Quarterly, 40(4), 357-367. https://doi.org/10.1080/01463379209369852
6. Aras Beger, G. & Türker, D. (2018). Değişime direnç ve algılanan stres ilişkisi: Sistematik literatür taraması ve nicel bir araştırma. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 241-272. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbayarsos/issue/38081/439444
7. Aykan, E. (2007). Örgütlerde insan kaynakları uygulamaları ile algılanan örgütsel destek arasındaki ilişkilerin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 22(1), 123-137. https://dergipark.org.tr/tr/pub/deuiibfd/issue/22747/242822
8. Baron, M. & Kenny, D. A. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173

9. Bektaş, M. & Erdem, R. (2015). Örgütlerde informal iletişim süreci: Kavramsal bir çerçeve. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 125-139. https://dergipark.org.tr/tr/pub/akuiibfd/issue/1615/20224
10. Bektaşoğlu, A. (2020). Sağlık sektöründe örgütsel iletişimin örgütsel bağlılık üzerine etkilerini belirlemeye yönelik bir araştırma. [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi.
11. Bolat, O. İ., Bolat, T. & Seymen, A. O. (2009). Güçlendirici lider davranışları ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin sosyal mübadele kuramından hareketle incelenmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü̈ Dergisi, 12(1), 215-239. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baunsobed/issue/50238/648019
12. Brown, L. A. & Roloff, M. E. (2015). Organizational citizenship behavior, organizational communication, and burnout: The buffering role of perceived organizational support and psychological contracts. Communication Quarterly, 63(4), 384-404. https://doi.org/10.1080/01463373.2015.1058287
13. Büyükgöze, H. & Kavak, Y. (2017). Algılanan örgütsel destek ve pozitif psikolojik sermaye ilişkisi: Lise öğretmenleri örnekleminde bir inceleme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(1), 1-32. https://doi.org/10.14527/kuey.2017.001
14. Canning, J. & Found, P.A. (2015). The effect of resistance in organizational change programmes: A study of a lean transformation. International Journal of Quality and Service Sciences, 7(2/3), 274-295. https://doi.org/10.1108/IJQSS-02-2015-0018
15. Coghlan, D. (1993). A person‐centred approach to dealing with resistance to change. Leadership - Organization Development Journal, 14(4), 10-14. https://doi.org/10.1108/01437739310039433
16. Çalışkan, A. (2019). Değişime direnç: Bir ölçek uyarlama çalışması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 237-252. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sduiibfd/issue/53004/703528
17. Çöllü, E. & Summak, M. (2010). Örgütsel iletişimin örgütsel bağlılığa etkisi: Konya'da bulunan mali müşavir çalışanları üzerine bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 13(1-2), 273-288. https://dergipark.org.tr/tr/pub/selcuksbmyd/issue/11301/135134
18. Demirel, D. (2004). Örgütsel değişimin örgütsel iletişime etkisi üzerine bir alan çalışması. [Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi.
19. Demirel, Y., Seçkin, Z. & Özçınar M. F. (2011). Örgütsel iletişim ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki üzerine bir araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(2), 33-48. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil/issue/4387/60275
20. Dolaşır, S. (2005). Değişim yönetimi ve spor örgütleri. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 11-15. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000035
21. Eisenberger, R., Huntington, R., Hutchison, S., & Sowa, D. (1986). Perceived organizational support. Journal of Applied Psychology, 71(3), 500-507. https://doi.org/10.1037/0021-9010.71.3.500
22. Elving, W.J.L. (2005). The role of communication in organisational change. Corporate Communications: An International Journal, 10(2), 129-138. https://doi.org/10.1108/13563280510596943
23. Fuchs, S., & Prouska, R. (2014). Creating positive employee change evaluation: The role of different levels of organizational support and change participation. Journal of Change Management, 14(3), 361–383. doi/10.1080/14697017.2014.88546
24. George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference. Pearson. https://wps.ablongman.com/wps/media/objects/385/394732/george4answers.pdf
25. Gigliotti, R., Vardaman, J., Marshall, D. R. & Gonzalez, K. (2018). The role of perceived organizational support in individual change readiness. Journal of Change Management, 1–15. doi/10.1080/14697017.2018.1459784
26. Gilley, A., Gilley, J. W. & McMillan, H. S. (2009). Organizational change: Motivation, communication and leadership effectiveness. Performance Improvement Quarterly, 21(4), 75-94. https://doi.org/10.1002/piq.20039
27. Hair J. F. Jr., Anderson R. E., Tatham R. L. & Black W. C. (2014). Multivariate data analysis. Macmillan.
28. Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based perspective (2nd ed.). Guilford Publications.
29. İplik, E., İplik F.N. & Efeoğlu, İ, E. (2014). Çalışanların örgütsel destek algılarının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinde örgütsel özdeşleşmenin rolü. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 12, 109-122. https://doi.org/10.18092/ijeas.33461
30. Karaalioğlu, Z. F. (2019). Algılanan örgütsel destek ile iş performansı ilişkisinde örgütsel özdeşleşme, iş tatmini ve örgütsel vatandaşlık davranışının aracı rolü. [Doktora Tezi]. İstanbul Ticaret Üniversitesi.
31. Karasu, S. (2021). Örgütsel iletişimin örgütsel bağlılık üzerine etkisi: Turizm sektöründe otel çalışanlarına yönelik bir araştırma. [Yüksek Lisans Tezi]. Yaşar Üniversitesi.
32. Karcıoğlu, F., Timuroğlu, M. K. & Çınar O. (2009). Örgütsel iletişim ve iş tatmini ilişkisi: Bir uygulama. İstanbul Üniversitesi İşletme İktisadi Enstitüsü Dergisi-Yönetim, 67(63), 66-77. https://kutuphane.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php
33. Koçel, T. (2020). İşletme yöneticiliği (Genişletilmiş 18. Baskı). Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.
34. Kurtuluş, K. (2011). Araştırma yöntemleri. Türkmen Kitabevi.
35. Lewin, K. (1946). Force field analysis. The 1973 Annual Handbook For Group Facilitators, 111- 113. https://archive.org/details/1973annualhandbo0000unse/page/n9/mode/1up
36. Martin, J., Feldman, M. S., Hatch, M. J. & Sitkin, S. B. (1983). The uniqueness paradox in organizational stories. Administrative Science Quarterly, 28(3), 438-453. https://www.jstor.org/stable/2392251
37. McKay, K., Kuntz, J. R., & Näswall, K. (2013). The effect of affective commitment, communication and participation on resistance to change: The role of change readiness. New Zealand Journal of Psychology, 42(2), 55-66. https://psycnet.apa.org/record/2013-28566-003
38. Miller, V. D., Johnson, J. R. & Grau, J. (1994). Antecedents to willingness to participate in a planned organizational change. Journal of Applied Communication Research, 22(1), 59–80. doi/10.1080/00909889409365387
39. Ming-Chu, Y. & Meng-Hsiu, L. (2015). Unlocking the black box: Exploring the link between perceive organizational support and resistance to change. Asia Pacific Management Review, 20(3), 177–183. doi/10.1016/j.apmrv.2014.10.003
40. Özgan, H. & Aslan, N. (2008). İlköğretim okul müdürlerinin sözlü iletişim biçiminin öğretmenlerin motivasyonuna etkisinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 190-206.
41. Piderit, S. (2000). Rethinking resistance and recognizing ambivalence: A multidimensional view of attitudes toward an organizational change. Academy of Management Review, 25(4), 783-794. https://www.jstor.org/stable/259206
42. Preacher, K. J. & Selig, J. P. (2012). Advantages of Monte Carlo confidence intervals for indirect effects. Communication Methods and Measures, 6(2), 77-98. https://doi.org/10.1080/19312458.2012.679848
43. Rhoades, L. & Eisenberger, R. (2002). Perceived organizational support: A review of the literature. Journal of Applied Psychology, 87(4), 698-714. https://doi.org/10.1037/0021-9010.87.4.698
44. Roberts, K. H. & O’Reilly, C. A. (1974a). Failures in upward communication in organizations: Three possible culprits. Academy of Management Journal, 17(2), 205-215. https://doi.org/10.2307/254974
45. Roberts, K. H., & O’Reilly, C. A. (1974b). Measuring organizational communication. Journal of Applied Psychology, 59(3), 321-326. https://doi.org/10.1037/h0036660
46. Santiago, J. K. (2020). The influence of internal communication satisfaction on employees’ organisational identification: Effect of perceived organisational support. Journal of Economics and Management, (42), 70-98. https://doi.org/10.22367/jem.2020.42.04
47. Savaş, S. (2015). Bütünleşik kurumsal iletişimin bir unsuru olarak çerçeveleme. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (24), 148-167. https://doi.org/10.31123/akil.437462
48. Schulz-Knappe, C., Koch, T. & Beckert, J. (2019). The importance of communicating change: Identifying predictors for support and resistance toward organizational change processes. Corporate Communications: An International Journal, 24(4), 670-685. https://doi.org/10.1108/CCIJ-04-2019-0039
49. Serinikli, N., & Kara, M. (2020). Çalışanların algılanan örgütsel desteğinin iş performansına etkisinde örgütsel değişime açıklığın aracı rolü. Third Sector Social Economic Review, 55(4), 2380-2398. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.20.11.1448
50. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
51. Tanrıverdi, H. & Kılıç, N. (2016). Algılanan örgütsel destek ve örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişkinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-Dergisi, 1(1), 1-18.
52. Taştan, S., İşçi, E., & Arslan, B. (2014). Örgütsel destek algısının işe yabancılaşma ve örgütsel bağlılığa etkisinin incelenmesi: İstanbul özel hastanelerinde bir çalışma. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (19), 121-138. https://dergipark.org.tr/tr/pub/pausbed/issue/34741/384155
53. Temel, İ. Ç. (2019). Örgütsel değişime direnç ve işten ayrılma niyetinin çalışan performansı üzerine etkisinin incelenmesi: Tekstil sektöründe bir araştırma. [Yüksek Lisans Tezi]. Beykent Üniversitesi.
54. Tunçer, P. (2013). Değişim yönetimi sürecinde değişime direnme. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(1), 373-406. https://doi.org/10.7822/egt157
55. Zaptçıoğlu Çelikdemir, D. & Tükel Paker, İ. (2019). Örgütsel değişimin gerçekleşmesinde örgütsel iletişimin önemi. İzmir İktisat Dergisi, 34(3), 431-444. https://doi.org/10.24988/ije.2019343795