Main trends in theater after World War II

Öz

The political, social, and cultural transformations that followed World War II led to fundamental changes in the art of theater. This study examines the major theatrical orientations that emerged in the post-war period and analyzes the primary approaches that reflect the spirit and artistic understanding of the era. Absurd and existentialist theater became prominent for bringing the individual’s crisis of meaning, alienation, and search for freedom to the stage. Post-avant-garde trends challenged traditional structures through formal experimentation and anti-textual practices, while intercultural theater explored expressions shaped by East-West dynamics and identity representations. Feminist theater developed alternative narrative tools to highlight women’s experiences and critique patriarchal structures. Dance theater redefined dramaturgy by emphasizing the expressive potential of the body and the language of movement. In-yer-face theater aimed for a direct, confrontational relationship with the audience through provocative staging, and alternative theater movements adopted a critical and transformative stance against conventional theater institutions. In this context, the article reveals the aesthetic and ideological diversity of post-war theater and sheds light on the foundations of contemporary theatrical practices.

Anahtar Kelimeler

• Absurd drama
• existientalizm
• postmodernism
• post-war art
• alternative theater

II. Dünya Savaşı sonrasında tiyatroda temel yönelişler

Öz

II. Dünya Savaşı’nın ardından yaşanan siyasal, toplumsal ve kültürel dönüşümler, tiyatro sanatında köklü değişimleri beraberinde getirmiştir. Bu çalışma, savaş sonrası dönemde tiyatroda ortaya çıkan temel yönelişleri inceleyerek, dönemin ruhunu ve sanat anlayışını yansıtan başlıca tiyatro yaklaşımlarını analiz etmektedir. Özellikle absürd tiyatro ve varoluşçu tiyatro, bireyin anlamsızlık, yabancılaşma ve özgürlük arayışı ekseninde yaşadığı varlık krizini sahneye taşıyarak bu dönemin çarpıcı örneklerini oluşturur. Post-avantgarde eğilimler, biçimsel deneysellik ve metin karşıtı arayışlarla tiyatral yapıyı sorgularken; kültürlerarası tiyatro, doğu-batı etkileşimi ve kimlik temsilleri üzerinden yeni ifade biçimleri arar. Feminist tiyatro, kadın deneyimini görünür kılmak ve ataerkil yapıyı eleştirmek amacıyla alternatif anlatım araçları geliştirirken; dans tiyatrosu, bedenin anlatıdaki rolünü ön plana çıkararak hareketin diliyle yeni bir dramaturji önerir. “Suratına tiyatro” gibi sarsıcı yaklaşımlar seyirciyle doğrudan yüzleşmeyi amaçlarken, alternatif tiyatro oluşumları da geleneksel yapılara karşı eleştirel ve dönüştürücü bir tutum sergiler. Bu bağlamda makale, savaş sonrası tiyatronun estetik ve ideolojik çeşitliliğini ortaya koyarak, çağdaş tiyatro pratiklerinin kökenlerine ışık tutmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Absürd tiyatro
• varoluşçuluk
• postmodernizm
• savaş sonrası sanat
• alternatif tiyatro

Kaynakça

1. Artaud, A. (2009). Tiyatro ve ikizi (B. Gülmez, Çev.) (2. bs.). Yapı Kredi Yayınları.
2. Barba, E., & Savarese, N. (2002). Oyuncunun gizli sanatı: Tiyatro antropolojisi sözlüğü (A. Candan, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
3. Boal, A. (2011). Ezilenlerin tiyatrosu (N. Hasgül, Çev.) (3. bs.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
4. Brook, P. (2010). Boş mekân (Ü. İnce, Çev.). Hayalbaz Kitap.
5. Bürger, P. (1984). Theory of the avant-garde (M. Shaw, Trans.). University of Minnesota Press.
6. Camus, A. (2006). Sisifos Söyleni (S. Selvi, Çev.). Can Yayınları.
7. Case, S. A. (2017). Feminizm ve Tiyatro (A. Sönmez, Çev.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
8. Esslin, M. (1999). Absürd tiyatro (G. Siper, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.

9. Grotowski, J. (2002). Yoksul tiyatroya doğru (H. Yetişkin, Çev.) Tavanarası Yayıncılık. Innes, C. (2004). Avant-garde tiyatro 1892–1992 (B. Güçbilmez & A. V. Kahraman, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
10. Karacabey, S. (2007). Modern sonrası tiyatro ve Heiner Müller. De Ki Yayınları.
11. Kristeva, J. (1980). Desire in language: A semiotic approach to literature and art. Columbia University Press.
12. Nutku, Ö. (1985). Dünya tiyatrosu tarihi 2. Remzi Kitabevi.
13. Nutku, Ö. (2002). Oyunculuk tarihi 2. Dost Kitabevi Yayınları.
14. Sartre, J. P. (2008). Varlık ve hiçlik (T. Yücel, Çev.). İthaki Yayınları.
15. Sierz, A. (2009). Suratına tiyatro: Britanya’da In-Yer-Face tiyatrosu (S. Girit, Çev.). Mitos-Boyut Yayınları.
16. Şener, S. (1998). Dünden bugüne tiyatro düşüncesi. Dost Kitabevi Yayınları.
17. Şener, S. (2001). Yaşamın kırılma noktasında dram sanatı. Dost Kitabevi Yayınları.
18. Yüksel, A. (2006). Samuel Beckett tiyatrosu. Dünya Aktüel Yayıncılık.