The impact of materialistic values and symbolic consumption behavior on life satisfaction

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 4, 2198 - 2228

Neslihan Tekşan , Derya Öztürk

https://doi.org/10.48146/odusobiad.1748010

Öz

This study aims to examine the impact of materialistic values and symbolic consumption on individuals’ life satisfaction and to contribute to the literature on the psychosocial dimensions of consumer behavior. In addition, this study seeks to investigate the potential relationship between symbolic consumption and materialistic values. The data were collected through a survey method administered to a voluntary sample of 750 participants reached via online platforms. Statistical analyses were conducted using SPSS 25.0, including correlation and regression analyses to test the relationships among variables. The findings revealed that materialistic values had a negative and significant effect on life satisfaction (β = -0.401, p < 0.01), with the “happiness” subdimension showing the strongest negative relationship (β = -0.518, p < 0.01). Although symbolic consumption did not have a significant effect on overall life satisfaction, its “lifestyle” subdimension showed a positive and significant impact (β = 0.162, p < 0.01). A positive and significant relationship was observed between materialistic values and symbolic consumption (r = 0.344, p < 0.01), most notably in the “self-concept” subdimension (r = 0.404, p < 0.01).

Anahtar Kelimeler

Consumer behavior , materialistic values , symbolic consumption , life satisfaction

Etik Beyan

The relevant study has been produced from the Master's thesis titled “The Impact of Materialistic Values and Symbolic Consumption Behavior on Life Satisfaction,” prepared by the first author under the supervision of Prof. Dr. Derya Öztürk. Ethical approval for the study was obtained from the Social and Human Sciences Research Ethics Committee of Ordu University (Decision No. 2024-68, dated May 2, 2024).

Materyalist değerler ve sembolik tüketim davranışının yaşam doyumuna etkisi

Öz

Araştırmanın amacı, materyalist değerler ile sembolik tüketimin bireylerin yaşam doyumu üzerindeki etkisini belirlemek ve tüketim davranışlarının psikososyal boyutları hakkında literatüre katkı sağlamaktır. Bunun yanı sıra, sembolik tüketim ve materyalist değerler arasında olası ilişkinin incelenmesi araştırmanın bir diğer amacını oluşturmaktadır. Çalışmada kullanılan veriler anket yöntemi ile elde edilmiş olup, online platformlar üzerinden ulaşılan ve çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 750 kişilik örneklem grubu ile yürütülmüştür. İstatistiksel analizler için SPSS 25.0 programı kullanılmıştır. Elde edilen verilerle değişkenler arası korelasyon ve regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre materyalist değerlerin yaşam doyumu üzerinde negatif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu (β = -0,401, p<0,01) ve "mutluluk" alt boyutu ile yaşam doyumu ilişkisinin negatif etkisinin belirgin olduğu tespit edilmiştir (β = -0,518, p<0,01). Sembolik tüketimin genel yaşam doyumu üzerindeki etkisi anlamlı bulunmamış olsa da "yaşam tarzı" alt boyutunun pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür (β = 0,162, p<0,01). Bunun yanı sıra, materyalist değerler ile sembolik tüketim arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (r = 0,344, p<0,01). Bu ilişki, en belirgin bir şekilde "benlik" alt boyutunda gözlemlenmiştir (r= 0,404, p<0,01).

Anahtar Kelimeler

Tüketici davranışları , materyalist değerler , sembolik tüketim , yaşam doyumu

Etik Beyan

İlgili çalışma birinci yazarın, Prof. Dr. Derya ÖZTÜRK danışmanlığında hazırladığı “Materyalist Değerler ve Sembolik Tüketim Davranışının Yaşam Doyumuna Etkisi” başlıklı yüksek lisans tezinden üretilmiştir. Etik kurul onayı, Ordu Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu tarafından 02.05.2024 tarihli 2024-68 karar no ile alınmıştır.

Kaynakça

• Arnould, E., & Thompson, C. (2005). Consumer culture theory (and we really mean theoretic): Dilemmas and opportunities posed by an academic branding strategy. Research in Consumer Behavior, 11(1), 3–23.
• Baudrillard, J. (2021). Tüketim toplumu (N. Tutal & F. Keskin, Çev., 15. baskı). Ayrıntı Yayınları.
• Batı, U. (2018). Tüketici davranışları: Tüketici kültürü, psikolojisi ve sosyolojisi üzerine şeytanın notları. Alfa Basım Yayım.
• Belk, R. W. (1984). Materialism: Trait aspects of living in the material world. Journal of Consumer Research, 12(3), 265–280.
• Belk, R. W. (1988). Possessions and the extended self. Journal of Consumer Research, 15, 139–168. https://doi.org/10.1086/209154
• Bocock, R. (1997). Tüketim (İ. Kutluk, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
• Burroughs, J. E., & Rindfleisch, A. (2002). Materialism and well‐being: A conflicting values perspective. Journal of Consumer Research, 29(3), 348–370. https://doi.org/10.1086/344429
• Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Pegem Akademi.
• Csikszentmihalyi, M. (2004). Materialism and the evolution of consciousness. In T. Kasser & A. D. Kanner (Eds.), Psychology and consumer culture: The struggle for a good life in a materialistic world (pp. 91–106). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10658-006
• Dal, N. E., Korkmaz, İ., & Yalçın, M. (2018). Sosyal uyum ve materyalizm etkisinde gösterişçi tüketime bir bakış. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 2018(21), 69–84. https://doi.org/10.18092/ulikidince.431888
• Diener, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95(3), 542–575.
• Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E., & Smith, H. L. (1999). Subjective well-being: Three decades of progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276–302. https://doi.org/10.1037/0033-2909.125.2.276
• Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The satisfaction with life scale. Journal of Personality Assessment, 49(1), 71–75. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa4901_13
• Dittmar, H. (2008). Consumer culture, identity and well-being: The search for the "good life" and the "body perfect". Psychology Press.
• Dittmar, H., Bond, R., Hurst, M., & Kasser, T. (2014). The relationship between materialism and personal well-being: A meta-analysis. Journal of Personality and Social Psychology, 107(5), 879–924. https://doi.org/10.1037/a0037409
• Dittmar, H., & Isham, A. (2022). Materialistic value orientation and wellbeing. Current Opinion in Psychology, 46, 101337. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2022.101337
• Douglas, M., & Isherwood, B. (1999). Tüketimin antropolojisi (E. A. Aytekin, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
• Ekinci, Y., Sirakaya-Turk, E., & Preciado, S. (2013). Symbolic consumption of tourism destination brands. Journal of Business Research, 66(6), 711–718. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2011.09.008
• Ekström, K. M., & Hjort, T. (2009). Hidden consumers in marketing: The neglect of consumers with scarce resources in affluent societies. Journal of Marketing Management, 25(7–8), 697–712. https://doi.org/10.1362/026725709X471578
• Elliott, R. (1997). Existential consumption and irrational desire. European Journal of Marketing, 31(3/4), 285–296. https://doi.org/10.1108/03090569710162371
• Fromm, E. (2017). Sahip olmak ya da olmak (A. Arıtan, Çev., 6. baskı). Say Yayınları.
• Fournier, S. (1998). Consumers and their brands: Developing relationship theory in consumer research. Journal of Consumer Research, 24(4), 343–373. https://doi.org/10.1086/209515
• Gegez, E. A. (2021). Pazarlama araştırmaları (7. baskı). Beta Basım Yayım Dağıtım.
• Giddens, A. (2000). Capitalism and modern social theory: An analysis of the writings of Marx, Durkheim and Max Weber. Cambridge University Press.
• Gümüş, N., & Onurlubaş, E. (2020). Postmodern tüketici özelliklerinin marka sadakatine etkisi. OPUS International Journal of Society Researches, 15(21), 405–427. https://doi.org/10.26466/opus.649771
• Gürbüz, C. (2021). Tüketim toplumunda tüketim türlerinin öznel iyi oluş üzerindeki etkisine ilişkin bir araştırma (Yayımlanmamış doktora tezi). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Gürbüz, C., & Bozkurt, Ö. Ç. (2022). Gösterişçi, deneyimsel ve sembolik tüketim ölçeklerinin Türkçeye uyarlanması. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 15(1), 193–218.
• Hancock, G. R., & Mueller, R. O. (2006). Structural equation modeling: A second course. Information Age Publishing.
• Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2009). Multivariate data analysis (7th ed.). Prentice Hall.
• Helliwell, J. F., & Putnam, R. D. (2004). The social context of well-being. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 359(1449), 1435–1446. https://doi.org/10.1098/rstb.2004.1522
• Holt, D. B. (1995). How consumers consume: A typology of consumption practices. Journal of Consumer Research, 22(1), 1–16. https://doi.org/10.1086/209431
• Hybron, D. M. (2005). On being happy or unhappy. Philosophy and Phenomenological Research, 71(2), 287–317. https://doi.org/10.1111/j.1933-1592.2005.tb00450.x
• İslamoğlu, A. H., & Alnıaçık, Ü. (2019). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (4. baskı). Beta Basım Yayım Dağıtım.
• Kadirov, D., & Varey, R. J. (2011). Symbolism in marketing systems. Journal of Macromarketing, 31(2), 160–171. https://doi.org/10.1177/0276146710393519
• Kasser, T. (2002). The high price of materialism. MIT Press.
• Kasser, T., & Ryan, R. M. (1993). A dark side of the American dream: Correlates of financial success as a central life aspiration. Journal of Personality and Social Psychology, 65(2), 410–422. https://doi.org/10.1037/0022-3514.65.2.410
• Lee, S., & Ko, E. (2004). The effect of materialism and agent of socialization on symbolic consumption in clothing. Journal of the Korean Society of Clothing and Textiles, 28(12), 1562–1570.
• Levy, S. J. (1959). Symbols for sales. Harvard Business Review, 37(4), 117–124.
• McCracken, G. (1986). Culture and consumption: A theoretical account of the structure and movement of the cultural meaning of consumer goods. Journal of Consumer Research, 13(1), 71–84. https://doi.org/10.1086/209048
• Micken, K. S., & Roberts, S. D. (1999). Desperately seeking certainty: Narrowing the materialism construct. Advances in Consumer Research, 26, 513–518.
• Miller, G. (2022). Tüketimin evrimi: Cinsiyet, statü ve tüketim (G. Vardar, Çev., 2. baskı). Alfa Basım Yayın.
• Mooij, M. de. (2011). Consumer behavior and culture: Consequences for global marketing and advertising. Sage Publications.
• Myers, D. G., & Diener, E. (1995). Who is happy? Psychological Science, 6(1), 10–19.
• Odabaşı, Y. (2019). Tüketim kültürü: Yetinen toplumdan tüketen topluma (6. baskı). Agora Kitaplığı.
• Otero-López, J. M., Villardefrancos, E., Castro Bolaño, C., & Santiago Mariño, M. J. (2011). Materialism, life-satisfaction and addictive buying: Examining the causal relationships. Personality and Individual Differences, 50(6), 772–776. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.12.027
• Özkul, A. S., & Özkul, R. F. (2022). Yaşam doyumunu etkileyen değerler: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 11(2), 1–12.
• Richins, M. L., & Dawson, S. (1992). A consumer values orientation for materialism and its measurement: Scale development and validation. Journal of Consumer Research, 19(3), 303–316. https://doi.org/10.1086/209304
• Richins, M. L. (2013). When wanting is better than having: Materialism, transformation expectations, and product-evoked emotions in the purchase process. Journal of Consumer Research, 40(1), 1–18. https://doi.org/10.1086/669256
• Roy, R., Rabbanee, F. K., Chaudhuri, H. R., & Menon, P. (2020). The karma of consumption: Role of materialism in the pursuit of life satisfaction. European Journal of Marketing, 54(1), 168–189. https://doi.org/10.1108/EJM-02-2018-0134
• Shipman, A. (2004). Lauding the leisure class: Symbolic content and conspicuous consumption. Review of Social Economy, 62(3), 277–289. https://doi.org/10.1080/0034676042000253921
• Shrum, L. J., Lowrey, T. M., Pandelaere, M., Ruvio, A. A., Gentina, E., Furchheim, P., ... Steinfield, L. (2014). Materialism: The good, the bad, and the ugly. Journal of Marketing Management. https://doi.org/10.1080/0267257X.2014.959985
• Shrum, L., Wong, N., Farrah, A., Chugani, S. K., Gunz, A., Lowrey, T. M., ... Sundie, J. (2013). Reconceptualizing materialism as identity goal pursuits. Journal of Business Research, 66(8), 1179–1185. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2012.08.010
• Sirgy, J. M., & Lee, D. J. (2012). Consumer well-being (CWB): Various conceptualizations and measures. In K. C. Land, A. C. Michalos, & M. J. Sirgy (Eds.), Handbook of social indicators and quality of life research. Springer.
• Solberg, E. G., Diener, E., & Robinson, M. D. (2003). Materialism and the evolution of consciousness. In T. Kasser & A. D. Kanner (Eds.), The high price of materialism. American Psychological Association.
• Solomon, M. R. (1983). The role of products as social stimuli: A symbolic interactionism perspective. Journal of Consumer Research, 10, 319–329.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
• Tangsupwattana, W., & Liu, X. (2018). Effect of emotional experience on symbolic consumption in Generation Y consumers. Marketing Intelligence & Planning, 36(1), 514–527. https://doi.org/10.1108/MIP-11-2017-0316
• Tantawi, P. (2023). Materialism, life satisfaction, and compulsive buying behavior: An empirical investigation on Egyptian consumers amid Covid-19 pandemic. International Review on Public and Nonprofit Marketing, 20(1), 1–20. https://doi.org/10.1007/s12208-022-00360-4
• Tokgöz, E. (2018). Materyalist değerler, statü tüketimi ve dürtüsel satın alma arasındaki ilişki. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 16, 1–19. https://doi.org/10.11611/yead.441781
• Tuzgöl Dost, M. (2007). Üniversite öğrencilerinin yaşam doyumunun bazı değişkenlere göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(22), 132–143.
• Türkmen, İ., & Erten, Ş. (2020). Materyalizmin tüketim alışkanlıkları üzerine etkisi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(3), 615–639. https://doi.org/10.11616/basbed.v20i56819.748166
• Ünal, S., Aslay, F., & Akbulut, Ö. (2013). Materyalizmin statü tüketimi üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(2), 43–62.
• Veblen, T. B. (2015). Aylak sınıfın teorisi: Kurumların iktisadi incelemesi. Heretik Yayınları.
• Veenhoven, R. (1984). Conditions of happiness. D. Reidel Publishing. https://doi.org/10.1007/978-94-009-6432-7
• Veenhoven, R. (2012). Also known as "life-satisfaction" and "subjective well-being". In K. C. Land, A. C. Michalos, & J. Sirgy (Eds.), Handbook of social indicators and quality of life research (pp. 63–77). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-2421-1_3
• Ward, S., & Wackman, D. (1971). Family and media influences on adolescent consumer learning. American Behavioral Scientist, 14, 415–427.
• Wicklund, R. A., & Gollwitzer, P. M. (1981). Symbolic self-completion, attempted influence, and self-deprecation. Basic and Applied Social Psychology, 2(2), 89–114.
• Yarrow, K. (2014). Decoding the new consumer mind: How and why we shop and buy. Jossey-Bass.
• Yılmaztürk, Y., Akdoğan, Ç., & Kayapınar, Ö. (2019). Materyalist değerler ile hedonik ve faydacı alışveriş arasındaki ilişkinin yaşam doyumuna etkisi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 715–735. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.540638