‘Amélie’ye ne oldu? Wide Sargasso Sea’deki öteki Öteki

Öz

Bu çalışma, Jane Eyre’deki ‘öteki’ olan Bertha Antoinette Mason’a Jean Rhys’ın yarattığı geçmişte, onun evlenmeden önce yaşadığı sömürge adasında yaşayan ‘öteki Ötekilerden’ biri olan Amélie hakkındadır. Charlotte Brontë’nin Jane Eyre (1847) romanındaki olayların öncesine ışık tutan (prequel) Wide Sargasso Sea (1966), edebiyat tarihindeki en ünlü yeniden yazımlardan biridir. Victoria dönemi ahlakı ve toplum düzenine göre ‘tavan arasındaki deli kadın’ olarak lanse edilerek ötekileştirilen Antoinette/Bertha’nın hikâyesine odaklana bu roman, ataerkil düzenin ve onun temsilcisi olan bir kocanın kurbanlaştırdığı bir kadının ruhsal ve bedensel çöküşünü çok yönlü olarak yansıtmaktadır. Rhys, parası için kendisi ile evlenen kocası tarafından tavan arasına hapsedilen Bertha Mason’ın hikâyesinin İngiliz olmayan tarafını yani Antoinette Cosway’in yaşamını ele almıştır. Burada soruna neden olan temel unsur Antoinette’in etnik kökenidir. Sömürge adalarında yaşayan Batılı beyaz yerleşimcilerin soyundan gelen insanlara kreole denilmekte ve yine Batılılar tarafından öteki olarak görülmektedirler. Öte yandan romanda kreole olmayan, yani siyahi yerli halktan olan kadınlar da vardır. Kölelik resmi olarak kaldırılmış olsa da derilerinin renginden dolayı hiyerarşik olarak daha aşağı seviyede görülen ve ezilen yerli kadınların maruz kaldıkları ırkçı-cinsiyetçi davranışlar bu makalenin yazarları tarafından incelenmeye değer bulunmuştur. Bu incelemede feminist söylemin uzun süre göz ardı ettiği Batı-dışı etnik kökene sahip kadınların hikâyelerine ve sorunlarına eğilen Afrikalı-Amerikalı feminist yazar bell hooks’un Ain't I a Woman Black Women and Feminism (1981) kitabında yer verdiği köleci Amerikan toplumundaki hiyerarşik yapıya ilişki değerlendirmeleri temel alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Feminizm,Wide Sargasso Sea,bell hooks,siyahi kadınlar,cinsiyet ayrımcılığı

‘What happened to Amélie?’ - The other ‘Other’ in Wide Sargasso Sea

Abstract

This paper is about Amélie, one of “the other others" who lived on the colonial island where Bertha Antoinette Mason, “the other" in Jane Eyre, had lived before her marriage in the past times created for her by Jean Rhys. Wide Sargasso Sea (1966), the prequel of Charlotte Brontë's Jane Eyre (1847), is one of the most famous rewritings in the history of literature. Wide Sargasso Sea covers the life of Antoinette Cosway that is the non-English side the story of Bertha Mason, who was imprisoned in the attic by her husband who married her for money. The main element that causes the problem here is the ethnic origin of Antoinette. People from the descendants of white European settlers who live in colonial islands are called Creoles and they are seen as “the other”. However, there are non-Creole women in the novel as well, i.e. the black indigenous ones. Although slavery has been officially abolished, the racist-sexist behaviours that have been exposed to hierarchical subordinate and oppressed local women due to their skin colour have been found worthy of examination by the authors of this article. This analysis will be based on the evaluations of the hierarchical structure of the slavery period American society in Ain't I a Woman Black Women and Feminism (1981) written by African-American feminist writer bell hooks who addresses the stories and problems of ethnically non-Western women who have long been ignored by the feminist discourse.

Keywords

• Feminism,Wide Sargasso Sea,bell hooks,black women,gender discrimination

Kaynakça

1. Baldellou, M.M. (2008) “Words of Madness / Female Worlds: Hysteria as Intertextual Discourse of Women’s Deviance in Jane Eyre”. Cycnos, Volume 25 Spécial - Charlotte Brontë, Jane Eyre. http://revel.unice.fr/cycnos/index.html?id=6168, 18 Feb. 2019Bronte, C. (1960). Jean Eyre. New York: Penguin Classics Brunner, C. H. (1984). “A Caribbean Madness: Half Slave and Half Free”. Canadian Review of Comparative Literature. 11. pp. 236-248.Capello, S. (2009). "Postcolonial discourse in Wide Sargasso Sea: Creole discourse vs. European discourse, periphery vs. center, and marginalized people vs. White Supremacy". The Free Library. Journal of Caribbean Literatures. https://www.thefreelibrary.com/Postcolonial+discourse+in+Wide+Sargasso+Sea+%3a+Creole+discourse+vs....-a0219075718 18 Feb. 2019Carr, H. (2007). “A History of Women’s Writing”. A History of Feminist Literary Criticism. ed. Plain, G and Sellers, S. Cambridge: Cambridge University Press. pp.120–137Couti, J. (2012) “Sexual Edge in the Tropics: Colonization, Recolonization, and Rewriting the Black Female Body” Placing the Archipelago: Interconnections & Extensions Sargasso 2010-2011Derrida, J. (1995). Archive Fever – A Freudian Impression. Tran. Eric Prenowitz. The Johns Hopkins University Press, Diacritics, Vol. 25, No. 2 (Summer, 1995). pp. 9-63.Emery, M. L. (1968). Jean Rhys at ''World's End'': Novels of Colonial and Sexual Exile. Austin: University of Texas Press.Gilbert, S. M. and Gubar, S. (1984). The Madwoman in the Attic: The Woman Writer and the Nineteenth Century Imagination. New Haven and London: Yale University Press.hooks, b. (1982). Ain’t I a Women Black Women Feminism. London: Pluto Press.Keizer, A. R. (2007). “Black Feminist Criticism” A History of Feminist Literary Criticism. ed. Plain, G. and Sellers, S. Cambridge: Cambridge University Press. pp.154–168.Rhys, J. (2000). Wide Sargasso Sea. London: Penguin Books.Smith, A. (1997). Introduction and general notes to Wide Sargasso Sea. London: Penguin Classics.Spivak, G. C. (1997). “Three Women’s Texts and a Critique of Imperialism”. Feminisms an Anthology of Literary Theory and Criticism.ed. Robyn R. W and Herndl D. P. New Brunswick, New Jersey: Rutgers University Press. pp.798–813. Spivak, G. C. (1988). “Can the Subaltern Speak?”. Marxism and the Interpretation of Culture. ed. Nelson C. and Grossberg L. London: Macmillan. pp.271–313. Thomas, S. (1995). “The Labyrinths of “a Savage Person – a Real Carib”. The Worlding of Jean Rhys. USA: Greenwood Publishing Group Inc. pp.143–154.Thomas, S. (1995). “An Antillean Voice”. The Worlding of Jean Rhys. USA: Greenwood Publishing Group Inc. pp.49–66