Abant Gölü Milli Parkı ziyaretçilerinin rekreasyonel doyum düzeyini etkileyen faktörler

Öz

Korunan alan ziyaretçilerinin memnuniyet düzeyinin bilinmesi o alanın sürdürülebilir yönetimine önemli katkılar sağlamaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de önemli bir korunan alan olan Abant Gölü Milli Parkının ziyaretçilerinin rekreasyonel aktivitelerden sağladıkları doyum düzeyinin ölçülmesi ve bunun etkileyen faktörlerin saptanması amaçlanmıştır. Bu amaçla Milli Parkın rekreasyonel kaynak değerlerine ve ziyaretçilerin sosyoekonomik özelliklerine uygun olarak rekreasyonel aktivitelerden sağladıkları doyum düzeyleri, yönetimden beklentileri, görüş ve önerileri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ziyaretçilerin sosyoekonomik özellikleri, rekreasyonel aktivitelerden sağladıkları doyum düzeyleri, beklentileri, görüş ve önerileri hakkındaki bilgileri elde etmek için, Milli Park ziyaretlerinin yoğun olduğu 2022 yılının yaz aylarında 204 ziyaretçi grubu (toplam 689 kişi) üzerinde bir anket çalışması yapılmıştır. Anket yapılacak ziyaretçiler rasgele örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ve anket yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Elde edilen veriler betimleyici istatistikler, korelasyon analizi, faktör analizi ve Kruskal-Wallis H-Testi ile analiz edilmiştir. Analizler ve değerlendirmeler sonucunda Milli Park ziyaretçilerinin rekreasyonel doyum düzeyinin “orta-yüksek” düzeyde olduğu saptanmıştır. Rekreasyonel doyum düzeyini etkileyen en önemli faktörler ise sırasıyla; 1) Fiziki mekanlar, hizmetler ve fiyatlar (%22,35), 2) Alan düzenlemesi ve temizliği (%14,83), 3) Tanıtım ve bilgilendirme (%13,49), 4) Saygı, duyarlılık ve nezaket (%11,18) ve 5) Sürdürülebilir kullanım (%7,50) olarak belirlenmiştir. Bu faktörlerle ziyaretçilerin rekreasyonel doyum düzeyinin %69,35’si açıklanmakta, kalan %30,65’lik kısım ise diğer faktörlerden etkilenmektedir. Ayrıca ziyaretçilerin toplam doyum düzeyinin yaş, cinsiyet ve medeni hal değişkenlerine göre farklılık göstermediği, buna karşılık mesleklere göre %7 güven düzeyinde, eğitim düzeyine, ikamet yerine ve gelir düzeyine göre %1 güven düzeyinde anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Ziyaretçilerin rekreasyonel doyum düzeyinin artırılmasına ve Milli Parkın sürdürülebilir yönetiminin sağlanmasına yönelik bazı öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Abant Gölü Milli Parkı
• ziyaretçi yapısı
• ziyaretçi memnuniyeti
• sürdürülebilir yönetim

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

TÜBİTAK 2209/A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projesi No: 1919B012105850

Etik Beyan

Bu orijinal makalenin etik kurallarına uygun olarak hazırlandığını beyan ederiz.

Teşekkür

Maddi desteğinden dolayı TÜBİTAK’a teşekkür ederiz.

Factors affecting the recreational satisfaction level of the Abant Lake National Park visitors

Öz

Knowing the satisfaction level of visitors to protected areas significantly contributes to the sustainable management of that area. This study aims to measure the satisfaction level of recreational activities of visitors to the Abant Lake National Park, an important protected area in Turkey, and to determine the factors affecting this. For this purpose, the satisfaction levels of the visitors from recreational activities in accordance with the recreational resource values of the National Park and their socio-economic characteristics, their expectations from the management, opinions and suggestions were tried to be revealed. To obtain information about the socioeconomic characteristics of the visitors, their satisfaction levels from recreational activities, their expectations, opinions, and suggestions, a survey was conducted among 204 visitor groups (689 individuals in total) during the summer months of 2022, a period of high the National Park visitation. The survey participants were randomly selected, and the survey was administered via face-to-face interviews. The data obtained were analyzed using descriptive statistics, correlation analysis, factor analysis, and the Kruskal-Wallis H-test. As a result of the analyses and evaluations, the recreational satisfaction level of the National Park visitors was determined to be at a "medium-high" level. The most important factors affecting the level of recreational satisfaction were determined to be: 1) Physical spaces, services, and prices (22.35%), 2) Area arrangement and cleanliness (14.83%), 3) Promotion and information (13.49%), 4) Respect, sensitivity, and courtesy (11.18%), and 5) Sustainable use (7.50%). These factors explain 69.35% of visitors' recreational satisfaction level, while the remaining 30.65% is influenced by other factors. Furthermore, it was determined that the total satisfaction level of visitors did not differ according to age, gender, and marital status variables, but differed significantly at the 7% confidence level by profession and at the 1% confidence level by education level, place of residence, and income level. Some recommendations have been developed to increase visitors' recreational satisfaction level and to ensure the sustainable management of the National Park.

Anahtar Kelimeler

• Abant Lake National Park
• visitor structure
• visitor satisfaction
• sustainable management

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

TÜBİTAK 2209/A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projesi No: 1919B012105850

Etik Beyan

We declare that this original article was prepared in accordance with ethical rules.

Teşekkür

We thank TÜBİTAK for its financial support.

Kaynakça

1. Agyeman, Y.B., Aboagye, O.K., Ashie, E., 2019. Visitor satisfaction at Kakum National Park in Ghana. Tourism Recreation Research, 44(2): 178-189
2. Akalp, T., 2016. İstatistik Yöntemler. İstanbul Üniv. Yayın No: 5219. Orman Fakültesi Yayın No: 511. İstanbul
3. Akesen, A., 1978. Türkiye'de Ulusal Parkların Açıkhava Rekreasyonu Yönünden Nitelikleri ve Sorunları (Örnek: Uludağ Ulusal Parkı). İstanbul Üniv. Yayın No: 2484. Orman Fakültesi Yayın No: 262. İstanbul
4. Akgül, A., Çevik, O., 2003. İstatistiksel Analiz Teknikleri. Emek Ofset, Ankara
5. Aksu, Ö.V., Kılıç, C., Düzgüneş, E., Araz, N., Öztürk, K., 2017. Altındere Vadisi Milli Parkı kullanıcılarının rekreasyonel memnuniyetini etkileyen faktörlerin belirlenmesi. OGM Ormancılık Araştırma Dergisi, 4(1): 30- 45
6. Akyol, A., Akbulut, E., 2017. Korunan alanların planlanması ve etkin yönetiminde ziyaretçi özellikleri ve algılarının önemi: Kurşunlu Şelalesi Tabiat Parkı örneği. Turkish Journal of Forestry, 18(3): 197-206.
7. Altunöz, Ö., Tırıl A., Arslan, Ö.E., 2014. Hamsilos Tabiat Parkı’nın rekreasyon potansiyelini belirlemeye yönelik bir araştırma. Journal of Recreation and Tourism Research, 1(1): 20-38
8. Anson, T.H., Alice, S.Y., Lewis, T.O., Karen, M.Y., Shuwen, L., 2018. Impacts of tourists’ sociodemographic characteristics on the travel motivation and satisfaction: The case of protected areas in South China, Sustainability, 10 (10): 1-21

9. Atar, S., 2021. Yozgat Çamlığı Milli Parkının Rekreasyonel Talep Yapısı. Bartın Üniversitesi. Uzaktan Eğitim Yüksek Lisans Programı. Dönem Projesi, Bartın
10. Berliarang, J.J., Fang, Q.H., 2012. Management effectiveness evaluation of Bunaken National Park of Indonesia using an updated framework. Advanced Materials Research, 610-613: 3180-3185
11. Bennet, S., Bowers, D., 1977. An Introduction to Multivariate Techniques for Social and Behavioural Sciences. The MacMillan Press, London. ISBN: 0 33318277 4
12. Binboğa, G., Daşdemir, İ., 2023. Korunan alanlarda sürdürülebilir yönetim etkinlik düzeyinin belirlenmesi: Milli parklar örneği. Turkish Journal of Forestry, 24(4): 390-398
13. Büyüköztürk, Ş., 2015. Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum (21.Baskı). Pegem A Yayıncılık, Ankara
14. Ceylanlı, Ö., 2004. Soğuksu Milli Parkının Rekreasyonel Talep Yapısını Etkileyen Faktörler. ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Bitirme Tezi, Bartın
15. Daniel, W.W., Terrell J.C., 1995. Business Statistics for Management and Economics (Seventh Edition). Houghton Mifflin Company, USA. ISBN: 0-395-71671-3
16. Daşdemir, İ., 1996. Orman İşletmelerinin Başarı Düzeylerinin Belirlenmesi (Kuzeydoğu Anadolu ve Doğu Karadeniz Bölgesi Örneği). Doğu Anadolu Ormancılık Araştırma Müdürlüğü, Teknik Bülten No: 1. Erzurum
17. Daşdemir, İ., 2005. Improving operational planning and management of national parks in Turkey: A Case Study. Environmental Management, 35 (3): 247-257
18. Daşdemir, İ., 2019. Bilimsel Araştırma Yöntemleri (2. Basım). Nobel Yayın No: 1536. ISBN: 978-605-320-442-8
19. Daşdemir, İ., Güngör, E., 2008. Küre Dağları Milli Parkı optimum yönetim stratejisinin belirlenmesi. Bartın Üniversitesi Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 10(13): 23-36
20. Daşdemir, İ., Ersoy, İ., 2018. The Evaluation of the Effectiveness Level of Management in the Soğuksu and Yozgat Çamlığı National Parks. International Congress on Engineering and Life Science Proceeding Book. 26-29 April 2018 Kastamonu, s. 92-96
21. Demirci, E., Akten, M., 2024. Determination of visitor satisfaction ın the tourism and recreational use of Kovada Lake National Park. Journal of Architectural Sciences and Applications, 9 (2): 865-885
22. DKMP, 2024a. Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü. tarimorman.gov.tr/DKMP/Menu/34/Temel-Kavramlar (Ziyaret tarihi: 30.6.2024)
23. DKMP, 2024b. Tarım ve Orman Bakanlığı, 9.Bölge Müdürlüğü. bolge9.tarimorman.gov.tr/Menu/53/Bolu-Abant-Golu-Milli-Parki (Ziyaret tarihi: 06.05.2023)
24. DKMP, 2025. Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü. https://www.tarimorman.gov.tr/DKMP/Menu/27/Milli-Parklar (Ziyaret tarihi: 4.12.2025)
25. Düzgüneş, E., 2015. Milli Park Planlamasında Ziyaretçi Yönetimine İlişkin Yeni Bir Model Önerisi: Altındere Vadisi Milli Parkı (Maçka/Trabzon) Örneği. KTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Trabzon
26. Farhum, M.F., Jompa, J., Restu, M., Salman, D., 2021. Management effectiveness of the Bunaken National Park, Indonesia. AACL Bioflux, 14(2): 1089-1097
27. Harman, H.H., 1976. Modern Factor Analysis (3rd Ed.). University of Chicago Press, Chicago
28. IUCN, 1994. International Union for Conservation of Nature. Guidelines for Protected Area Management Categories. portals.iucn.org/library/efiles/documents/1994-007-En.pdf. (Ziyaret tarihi: 17.07.2023)
29. Kaiser, H.F., 1958. The varimax criterion for analytic rotation in factor analysis. Psychometrika, 23: 187-200
30. Kalaycı, Ş. (Editör), 2014. SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Asil Yayın Dağıtım. Ankara. ISBN: 975-9091-14-3
31. Kalıpsız, A., 1988. İstatistik Yöntemler. İstanbul Üniv. Yayın No: 3522. Orman Fakültesi Yayın No: 394. İstanbul
32. Karaman, R., 2007. Saklıkent Milli Parkının Rekreasyonel Talep Yapısını Etkileyen Faktörler. ZKÜ Bartın Orman Fakültesi Bitirme Tezi, Bartın
33. Kemik, Ü.B., 2014. Bolu-Abant Gölü Tabiat Parkının Rekreasyonel Talep Yapısı. Bartın Üniversitesi. Bartın Orman Fakültesi, Lisans Bitirme Tezi, Bartın
34. Kervankıran İ., Eryılmaz, A., 2015. Milli Parkların Sürdürülebilir Kullanımı ve Yönetim Planı Önerisi: Isparta İli Örneği. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34: 173-190
35. Kolahi, M., Sakai, T., Moriya, K., Makhdoum, M.F., Koyama, L., 2013. Assessment of the effectiveness of protected areas management in Iran: Case Study in Khojir National Park. Environmental Management, 52(2): 514-530
36. Mucuk, İ., 1978. İşletmelerde Modern Bir Araştırma Tekniği Olarak Faktör Analizi. İstanbul Üniv., İktisat Fakültesi, Doçentlik Tezi, İstanbul
37. Müderrisoğlu, H., Yerli, Ö., Altanlar, T.A., Duru, N., 2005. ROS (Rekreasyonel Fırsat Dağılımı) Yöntemi ile Abant Tabiat Parkı’nda Kullanıcı Memnuniyetinin Belirlenmesi. Tarım Bilimleri Dergisi, 4(11): 397-405
38. Özdamar, K., 2002. Paket Programlar İle İstatistiksel Veri Analizleri (4.Baskı). Kaan Kitabevi, Eskişehir. ISBN: 975-6786-00-7
39. Öztürk, S., Aydoğdu, A., 2012. Ilgaz Dağı Milli Parkı’nın Rekreasyonel Olanakları. I. Rekreasyon Araştırmaları Kongresi kitabı. 12-15 Nisan 2012, Kemer/Antalya. s.611-628. ISBN: 978-605-5437-79-4
40. Sayın, Ş., Karadağ, A.A., 2016. Abant Tabiat Parkı rekreasyonel beklentilerinin değerlendirilmesi. Düzce Üniversitesi Ormancılık Dergisi, 12 (2): 80-93
41. Seebunruang, J., Burns, R.C., Arnberger, A., 2022. Is national park affinity related to visitors’ satisfaction with park service and recreation quality? A case study from a Thai Forest National Park. Forests 13: 753
42. Sharma, S., 1996. Applied Multivariate Techniques. John Wiley and Sons Inc., New York
43. Sivalioglu, P., Berkoz, L., 2018. National Parks: The determinants of visitors’ satisfaction in Turkey. Asian Journal of Environment-Behaviour Studies (ajE-Bs), 3(9): 85-93
44. Stemberk, J., Dolejs, J., Maresova, P., Kuca, K., 2018. Factors affecting the number of visitors in national parks in the Czech Republic, Germany and Austria. International Journal of Geo-Information, 7: 124
45. Wanga, X., Lia, T., 2017. A recreation satisfaction measurement of National Lakeside Wetland Park in Hefei based on structural equation model. Desalination and Water Treatment, 119 (2018): 206-218
46. Yılmaz, Z., Okan, T., 2021. Abant Gölü Tabiat Parkı’nda ziyaretçi harcamalarının sosyoekonomik analizi. Eurasian Journal of Forest Science, 2021 9(3): 196-219