Muğla ili kızılçam ormanlarında yangınların basralı sahalar ve arıcılık üzerine etkileri

Öz

Bu çalışmada, Muğla ili kızılçam ormanlarında meydana gelen orman yangınlarının basralı alanlar ve çam balı üretimi üzerindeki etkileri ile arıcıların yangınlara ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 2021 yılı orman yangınlarına ilişkin veriler değerlendirilmiş ve Marmaris, Menteşe ve Milas ilçelerinde arıcılık faaliyetleriyle ilişkili zararlar incelenmiştir. Ayrıca, 86 arıcı ile gerçekleştirilen anket çalışmasından elde edilen veriler analiz edilmiştir. Bulgulara göre, Muğla Orman Bölge Müdürlüğü sınırlarında 2021 yılında meydana gelen 10 büyük yangında toplam 50.543,7 ha orman alanı zarar görmüş, Marmaris ve Milas Orman İşletme Müdürlüklerinde 6.306,87 ha basralı alan yangınlardan etkilenmiştir. Yangınlar sonucunda arılı kovan, boş kovan ve çeşitli arıcılık ekipmanlarında da önemli kayıplar meydana gelmiştir. Ankete katılan arıcıların %88,4’ü çam balı veriminin, %94,2’si ise basralı orman alanlarının geçmişe göre azaldığını belirtmiştir. Bal verimindeki düşüşün en önemli nedenleri iklim değişikliği (%51) ve orman yangınları (%31) olarak değerlendirilmiştir. Arıcıların büyük çoğunluğu yangın sonrasında sağlanan destekleri yetersiz bulmuştur. Sonuç olarak, çam balı üretiminin sürdürülebilirliği için basralı alanların korunması, yangın önleme ve müdahale çalışmalarının güçlendirilmesi, iklim değişikliğine uyum stratejilerinin geliştirilmesi ve arıcılara yönelik uzun vadeli destek ve risk yönetimi mekanizmalarının artırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Çam balı
• kızılçam ormanları
• Marchalina hellenica
• orman yangınları

Destekleyen Kurum

Çalışma TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından desteklenmiştir

Proje Numarası

Bu çalışma Tübitak 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından desteklenmiştir. Bu çalışmanın bir bölümü 8. Uluslararası Muğla Arıcılık ve Çam Balı Kongresi’nde (24-27 Kasım 2024, Muğla) sunulmuştur.

Etik Beyan

Bu çalışma için Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 30/11/2022 tarih ve 04 nolu etik kurul izin kararı alınmıştır.

The impact of forest fires on honeydew-producing stands and beekeeping in the Turkish red pine forests of Muğla

Öz

This study aimed to determine the effects of forest fires in the red pine forests of Muğla Province on honeydew-producing areas and pine honey production, as well as to assess beekeepers’ views on forest fires. Data on forest fires that occurred in 2021 were evaluated, with particular emphasis on the impacts on beekeeping activities in the districts of Marmaris, Menteşe and Milas. In addition, data obtained from a survey conducted with 86 beekeepers were analyzed. The results showed that 10 major forest fires occurring within the boundaries of the Muğla Regional Directorate of Forestry in 2021 damaged a total of 50,543.7 ha of forest area. Furthermore, 6,306.87 ha of honeydew-producing areas in the Marmaris and Milas Forest Management Directorates were affected by the fires. The fires also caused substantial losses of bee colonies, empty hives, and beekeeping equipment. Among the surveyed beekeepers, 88.4% reported a decline in pine honey yield, while 94.2% stated that honeydew-producing forest areas had decreased compared with the past. Climate change (51%) and forest fires (31%) were identified as the most important factors contributing to the decline in honey yield. The majority of beekeepers considered the post-fire support provided to be insufficient. In conclusion, protecting honeydew-producing areas, strengthening forest fire prevention and response measures, developing climate change adaptation strategies, and improving long-term support and risk management mechanisms for beekeepers are essential for the sustainability of pine honey production.

Anahtar Kelimeler

• Brutian pine forests
• Marchalina hellenica
• pine honey
• forest fires

Proje Numarası

Bu çalışma Tübitak 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından desteklenmiştir. Bu çalışmanın bir bölümü 8. Uluslararası Muğla Arıcılık ve Çam Balı Kongresi’nde (24-27 Kasım 2024, Muğla) sunulmuştur.

Kaynakça

1. Avcı, M., 2016a. Giriş. Şu eserde: Avcı, M., Korkmaz, M. (Eds.) Muğla Kızılçam Ormanlarında Arıcılık Ormancılık İlişkileri. MAYBİR. Muğla. s. 3-7
2. Avcı, M., 2016b. Marchalina hellenica: Morfolojisi, biyolojisi, ekolojisi, arıcılık için önemi, kızılçamlarda beslenmesi. Şu eser-de: Avcı, M., Korkmaz, M. (Eds.) Muğla Kızılçam Ormanlarında Arıcılık Ormancılık İlişkileri. MAYBİR, Muğla, s. 53-70
3. Baş, T., 2010. Anket. Seçkin Yayıncılık, 6. Baskı, Ankara
4. Burucu, V., 2025. Tarım Ürünleri Piyasaları. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü. Ankara
5. Chrysopolitou, V., Apostolakis, A., Avtzis, D., Avtzis, N., Diamandis, S., Kemitzoglou, D., ..., Dafis, S., 2013. Studies on forest health and vegetation changes in Greece under the effects of climate changes. Biodiversity and Conservation, 22(5): 1133-1150
6. Coşkuner, K. A., Bilgili, E., 2022. Calculation of fireline intensity using remote sensing and geographic information systems: 2021 Milas-Karacahisar Fire. Kastamonu University Journal of Forestry Faculty, 22(3): 236-246
7. Çukur, F., 2014. Muğla İli Milas İlçesinde Arıcılık Faaliyetinin Sürdürülebilirliği Üzerine Bir Değerlendirme. XI. Ulusal Tarım Ekonomisi Kongresi, Cilt 1, 40-47, 3-5 Eylül, Samsun, s. 40-47
8. Fotelli, M. N., Lyrou, F. G., Avtzis, D. N., Maurer, D., Rennenberg, H., Spyroglou, G., ... Radoglou, K., 2020. Effective de-fense of aleppo pine against the giant scale Marchalina hellenica through ecophysiological and metabolic changes. Frontiers in Plant Science, 11: 581693

9. Gounari, S., Proutsos, N., Goras, G., 2022. How does weather impact on beehive productivity in a Mediterranean island? Ita-lian Journal of Agrometeorology, 1: 65-81
10. Göltaş, M., Ayberk, H., Küçük, O., 2024. Forest fire occurrence modeling in Southwest Turkey using MaxEnt machine lear-ning technique. iForest-Biogeosciences and Forestry, 17(1): 10
11. Gürkan, B., 1988. Çam Pamuklu Koşnili Marchalina hellenica (Gennadius)’ın Biyo-ekolojisi ve Populasyon Dinamiği. Hacet-tepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. Doktora tezi, Ankara
12. Işıl Akbağ, H., Özsayın, D., İnce, B., 2025. Muğla İli Fethiye İlçesi Arıcılık Faaliyetlerinin Değerlendirilmesi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 40(1): 139-159
13. Jaroslow, D. D., Cunningham, J. P., Smith, D. I., Steinbauer, M. J., 2023. Seasonal phenology and climate associated feeding activity of introduced Marchalina hellenica in Southeast Australia. Insects, 14(3): 305
14. Kantarcı, M.D., Avcı, M., Korkmaz, M., Özdemir, İ., Yeşil, A., Yaka, M., 2016. Basralı ormanların geleceği. Şu eserde: Avcı, M., Korkmaz, M. (Eds.) Muğla Kızılçam Ormanlarında Arıcılık Ormancılık ilişkileri. MAYBİR, Muğla, s. 173-181
15. Karahan, A., Kutlu, M. A., Karaca, İ., 2021. Muğla ve Afyonkarahisarili arıcılık faaliyetleri, sorunları ve çözüm önerileri. Ad-yütayam Dergisi, 9(2): 112-128
16. Korkmaz, M., 2016. Muğla ilinde arıcılık: Sosyo-ekonomik değerlendirme. Şu eserde: Avcı, M., Korkmaz, M. (Eds.) Muğla Kızılçam Ormanlarında Arıcılık Ormancılık İlişkileri. MAYBİR, Muğla, s. 122-142
17. Korkmaz, M., Avcı, M., Özçelik, R., 2018. Kızılçam Ormanlarında Çam Balı Üretimi Kapsamında Göçer Arıcılığın Sorunları. Isnos-Med 2018. 1st Intl. Symposium on Silvopastoral Systems and Nomadic Societies in Mediterranean Countries, Isparta, 22-24 October 2018, p. 324-328
18. MAYBİR, 2026. Muğla Çam Balı. Muğla ili Arı Yetiştiricileri Birliği. https://www.maybir.org.tr/mugla-cam-bali (Ziyaret tarihi: 22.11.2024)
19. OGM, 2014. Muğla’da Arıcılığa Destek. https://www.ogm.gov.tr/muglaobm/haberler/muglada-ariciliga-destek-196 (Ziyaret tarihi: 22.11.2024
20. OGM, 2025. Muğla OBM Büyük Orman Yangınları. Muğla
21. OGM, 2026. Orman Yangınlarıyla Mücadele Değerlendirme Raporları. Ankara
22. Sarı, F., 2022. Natural disaster risk assessments for pine honey apiaries in Muğla, Turkey. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 8(2): 250-263
23. Şimşek, N., Güneş, E., 2025. Arı yetiştiriciliği faaliyetinin ekonomik sonuçlarının Çam balı izlenebilirliği üzerine etkisi: Çanak-kale Arı Yetiştiricileri Birliği örneği, Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 11(2): 144-159
24. TOB, 2026. Türkiye Arıcılık İstatistikleri 1991-2025. Tarım ve Orman Bakanlığı. https://arastirma.tarimorman.gov.tr/aricilik/Link/2/Aricilik-Istatistikleri (Ziyaret tarihi: 10.04.2026)
25. Tuygun, G.T., İşsever, G., Elbir, T., 2023. Türkiye’de 2021 yılında yaşanan büyük orman yangınlarında yanan orman alanları-nın ve yangın kaynaklı atmosferik aerosollerin uydular ile izlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 25(74): 351-369 Doi.org/10.21205/deufmd.2023257408
26. Uzun, B., Akçay, S., Yılmaz, E., 2023. Orman yangınlarının arıcılığa ve arı turizminin yapılabilirliğine etkisi: Marmaris. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 11(4): 3550-3571
27. Ülgentürk S., Civelek, S., Şahin, Ö., Evren, N., Sarıbaşak, H., 2012. Çam Pamuklu Koşnili Marchalina hellenica Genn. (He-miptera: Margarodidae)’nın Biyo-Ekolojisi, Ege ve Akdeniz Bölge’sindeki Yayılış Alanları. TÜBİTAK Proje Nihai Raporu, Ankara
28. Ünal, S., Ayan, S., Karadeniz, M., Yer, E. N., 2017. Some forest trees for honeydew honey production in Turkey. Sibirskij Lesnoj Zurnal (Siberian Journal of Forest Science). 4: 101-110