Türkiye'de Şehir Hastanelerinin Sağlık Turizmi Perspektifinden İncelenmesi: Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, Türkiye'deki şehir hastanelerinin sağlık turizmindeki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Şehir hastanelerinde sunulan sağlık turizmi hizmetlerinin yapısı, işleyişi ve sürdürülebilirliği değerlendirilmiştir. Nitel araştırma kapsamında, 14 paydaşla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve veriler MAXQDA 24 yazılımı ile incelenmiştir. Bulgular, şehir hastanelerinin modern altyapısı ve geniş hizmet yelpazesi ile sağlık turizminde önemli fırsatlar sunduğunu, ancak personel yetersizlikleri ve uluslararası hasta deneyimindeki eksikliklerin sürdürülebilirliği olumsuz etkilediğini göstermiştir. Ayrıca, şehir hastanelerinin ekonomik avantajlar sunduğu, ancak özel hastanelerin hizmet kalitesi ve bekleme süreleri açısından daha rekabetçi olduğu belirlenmiştir. Öneriler arasında nitelikli ve uluslararası standartlara uygun hizmet sunumu, dijital tanıtımın güçlendirilmesi ve fiyatlandırmada şeffaflık yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• sağlık turizmi
• şehir hastanesi
• sağlık sistemi
• nitel araştırma

Evaluation Of City Hospitals In Turkey From A Health Tourism Perspective: A Qualitative Research

Öz

This study examines the role of city hospitals in healthcare tourism in Turkey. The structure, operation, and sustainability of healthcare tourism services offered in city hospitals were evaluated. A qualitative research approach was used, involving semi-structured interviews with 14 stakeholders. Data were analyzed with MAXQDA 24 software. Findings show that while city hospitals offer significant opportunities in healthcare tourism through modern infrastructure and diverse services, staff shortages and deficiencies in the international patient experience hinder sustainability. Recommendations include providing internationally standardized services, enhancing digital promotion, and ensuring pricing transparency.

Anahtar Kelimeler

• health tourism
• city hospital
• health system
• qualitative research

Kaynakça

1. Acartürk, D., & Keskin, S. (2012). Türkiye’de sağlık sektöründe kamu özel ortaklığı modeli. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 25–51. https://izlik.org/JA78UL99DA
2. Aktepe, C. (2013). Sağlık turizminde yeni fırsatlar ve Türkiye’de yerleşik sağlık işletmelerinin pazarlama çabaları. İşletme Araştırmaları Dergisi, 5(1), 170–188.
3. Albayrak, Ç., ve Güçlü, A. (2020). Şehir hastanelerinin sağlık turizmine etkisinin SWOT analizi ile değerlendirilmesi. Aydın Sağlık Dergisi, 6(2), 139–153.
4. Al-Lamki, L. (2011). Medical tourism: Beneficence or maleficence? Sultan Qaboos University Medical Journal, 11(4), 444–447.
5. Alp, S. (2022). Küresel bir sorun olarak artan sağlık harcamaları. G. Korkut & D. Say Şahin (Ed.), içinde Güncel gelişmeler ışığında sosyal sorunlar I (ss. 131–148). Eğitim Yayınevi.
6. Amouzagar, S., Mojaradi, Z., Izanloo, A., Beikzadeh, S., ve Milani, M. (2016). Qualitative examination of health tourism and its challenges. International Journal of Travel Medicine and Global Health, 4(3), 88–91. https://doi.org/10.21859/ijtmgh-040304
7. Bagga, T., Vishnoi, S. K., Jain, S., ve Sharma, R. (2020). Medical tourism: Treatment, therapy and tourism. International Journal of Scientific Technology Research, 9(3), 4447–4453.
8. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368–388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299

9. Batmaz, O. (2023). Şehir hastanelerinin sağlık turizmi açısından karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
10. Beladi, H., Chao, C. C., Ee, M. S., ve Hollas, D. (2019). Does medical tourism promote economic growth? A cross-country analysis. Journal of Travel Research, 58(1), 121–135. https://doi.org/10.1177/0047287517735909
11. Büyüközkan, G., Mukul, E., ve Kongar, E. (2021). Health tourism strategy selection via SWOT analysis and integrated hesitant fuzzy linguistic AHP-MABAC approach. Socio-Economic Planning Sciences, 74, Makale 100929. https://doi.org/10.1016/j.seps.2020.100929
12. Casady, C. B., Verweij, S., & van Meerkerk, I. (2022). Conclusions about the performance advantage of PPPs. Stefan Verweij & Ingmar van Meerkerk & Carter B. Casady. (Ed.), içinde Assessing the performance advantage of public-private partnerships (ss. 206–228). Edward Elgar Publishing.
13. Çapar, H., ve Aslan, Ö. (2020). Factors affecting destination choice in medical tourism. International Journal of Travel Medicine and Global Health, 8(2), 80–88. https://doi.org/10.34172/ijtmgh.2020.13
14. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi.
15. Demirel, S., & Şahin, A. (2023). Türkiye’de sağlık turizminin finansal piyasalara etkisi. International Journal of Economics, Politics, Humanities & Social Sciences, 6(4), 308–336, https://doi.org/10.59445/ijephss.1328237
16. Gibbs, G.R. (2007) Analyzing qualitative data. SAGE Publications. http://dx.doi.org/10.4135/9781849208574
17. Gökkaya, D. (2021). Türkiye’de kamu özel ortaklığı bağlamında şehir hastanelerinin değerlendirilmesi: Nitel bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 31, 73–96. https://doi.org/10.18092/ulikidince.771797
18. Gülşen, M. A., ve Yıldıran, M. (2017). Sağlıkta dönüşüm programı sonrasında uygulanan sağlık regülasyonlarının üniversite hastanelerinin mali yapılarına etkisi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(4), 159–172. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.319302
19. Ito, S. (2020). Infrastructure development and public-private partnership. Springer.
20. Kan, M., Alp, S., ve Yalçın Balçık, P. (2025). Bekleme süreleri ve hasta memnuniyeti arasındaki ilişki: Şehir hastanesi örneği. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 366–377. https://doi.org/10.54558/jiss.1692053
21. Kılavuz, E. (2010). Sağlık harcamalarındaki artış ve temel bakım hizmetleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(29), 173–192.
22. Lim, M. K. (2004). Shifting the burden of health care finance: A case study of public–private partnership in Singapore. Health Policy, 69(1), 83–92.
23. Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
24. Özkan, M. E. (2019). Sağlık turizmi kapsamında Türkiye’nin medikal turizm potansiyeline yönelik bir değerlendirme. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 1(1), 50–64. Parlak, N., Köse, H. Ö., ve Toprak, M. (2020). Kamu-özel işbirliği modeli ve Türkiye uygulamaları: Sayıştay raporları ışığında uygulama sonuçlarının değerlendirilmesi. Sayıştay Dergisi, 31(119), 9–39.
25. Pereira, M. A., Ferreira, D. C., ve Marques, R. C. (2021). A critical look at the Portuguese public–private partnerships in healthcare. The International Journal of Health Planning and Management, 36(2), 302–315. https://doi.org/10.1002/hpm.3084
26. Radovcic, Z., ve Nola, I. A. (2020). Medical tourism globe-trotting: Features, impacts, and risks. International Journal of Healthcare Management, 13(sup1), 94–100. https://doi.org/10.1080/20479700.2018.1428388
27. Rahman, M. S., Bag, S., Hassan, H., Hossain, M. A., ve Singh, R. K. (2022). Destination brand equity and tourist's revisit intention towards health tourism: An empirical study. Benchmarking: An International Journal, 29(4), 1306–1331. https://doi.org/10.1108/BIJ-03-2021-0173
28. Rodrigues, N. J. P., ve Carvalho, J. M. (2023). Public-private partnership in the Portuguese health sector. Heliyon, 9(8), Makale e18585. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e19122
29. Sağlık Bakanlığı Sağlık Turizmi Koordinasyon Kurulu [SATURK]. (2020). Türkiye'nin sağlık turizmindeki önemi. https://saglikturizmi.saglik.gov.tr/TR,23591/turkiyenin-saglik-turizmindeki-onemi.html
30. Savaş, T., Keleş, R., ve Göktaş, B. (2020). Kamu özel işbirliği modeli Ankara şehir hastanesi örneği. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 22–31. Şafak, K., Yılmaz, M., ve Karamustafa, K. (2022). Sağlık turizmi yetki belgeli sağlık tesislerinin web sitelerinin içerik analizi ile değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 320–344. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1169073
31. Stemler, S. (2001). An overview of content analysis. Practical Assessment, Research & Evaluation, 7(17), 1–6. https://doi.org/10.7275/z6fm-2e34
32. Şeren, G. Y., ve Şahin, Ö. U. (2021). Türkiye’de sağlık yatırımlarının finansmanında kamu özel sektör ortaklıkları: Şehir hastaneleri özelinde bir inceleme. Akar, S. (Ed.), Ulusaldan küresele kamusal mal olarak sağlık içinde (ss. 155–188). Holistence Publications.
33. Tavşancıl, E., & Aslan, A. E. (2001). İçerik analizi ve uygulama örnekleri: Sözel, yazılı ve diğer materyaller için. Epsilon.
34. Temizkan, S. P. (Ed.) (2015). Sağlık turizmi. Detay Yayıncılık.
35. Thadani, K. B. (2014). Public-private partnership in the health sector: Boon or bane. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 157, 307–316. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.11.033
36. Toker, A. (2022). Sosyal bilimlerde nitel veri analizi için bir kılavuz. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (51), Ö319–Ö345. https://doi.org/10.30794/pausbed.1112493
37. Tontuş, H. Ö. (2018). Sağlık turizmi tanıtımı ve sağlık hizmetlerinin pazarlanması ilkeleri üzerine değerlendirme. Disiplinlerarası Akademik Turizm Dergisi, 3(1), 67–88.
38. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK]. (2023). Sağlık harcamaları istatistikleri, 2022 (Haber Bülteni, Sayı: 49676). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Saglik-Harcamalari-Istatistikleri-2022-49676
39. Uluslararası Sağlık Hizmetleri A.Ş. [USHAŞ]. (2024). Sağlık turizmi verileri. https://www.ushas.com.tr/saglik-turizmi-verileri/
40. Uysal, Y. (2021). Kamu-özel işbirliği modeli ve şehir hastaneleri. Ekin Kitabevi Yayınları.
41. Wang, K., Ke, Y., ve Sankaran, S. (2019). Public-private partnerships in non-profit hospitals: Case study of China. The International Journal of Health Planning and Management, 34(4), e1862–e1898. https://doi.org/10.1002/hpm.2891
42. Wong, B. K. M., & Sa’aid Hazley, S. A. (2021). The future of health tourism in the industrial revolution 4.0 era. Journal of Tourism Futures, 7(2), 267–272. https://doi.org/10.1108/JTF-01-2020-0006
43. Yeşiltaş, A. (2020). Sağlık sektöründe kamu özel ortaklığı: Şehir hastaneleri üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(1), 15–28.
44. Zarei, A., Feiz, D., Maleki Minbashrazgah, M., ve Maleki, F. (2020). Factors influencing selection of medical tourism destinations: A special niche market. International Journal of Healthcare Management, 13(sup1), 192–198. https://doi.org/10.1080/20479700.2018.1492764