EMET-HİSARCIK (KÜTAHYA) BÖLGESİ KİLİNİN MİNERALOJİK VE JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ VE KOLEMANİT ZENGİNLEŞTİRMESİNE ETKİSİ
Öz
Çok karmaşık bir proses gerektirmeyen kolemanit zenginleştirme tesislerinden, üretim esnasında ve sonunda büyük potansiyel kaynak oluşturan kil içerikli atıklar çıkmaktadır. Bu çalışmada, Eti Maden Emet Bor İşletmesi Hisarcık kolemanit zenginleştirme tesisi katı atık killerinden alınan örneklerin kimyasal içerikleri incelenmiş ve mevcut kilin yapısal formülü tespit edilmiştir. 45 mikron tane boyutu altında kil içerikli atık %12,42 Mg ve 2352 ppm Li tenörüne sahiptir. Mg'ca zengin Li'lu bir simektit (saponit) olarak bilinen kilin su tutucu olma niteliği nedeniyle de kolemanit zenginleştirme prosesinde cevherden kilin uzaklaştırılmasını zorlaştırmaktadır. Yapılan kil ayırma çalışması sonuçları değerlendirildiğinde, elde edilen saf kilin %46,82 SiO2 ve %19,67 MgO tenörleri ile oldukça yüksek içeriğe sahip olmasının yanısıra 1776 ppm Sr, 3057 ppm As ve 2239 ppm Li tenörleri ile değeri daha da artmaktadır. Kil içerikli katı atığın saponit olması ve lityum içermesi endüstriyel kıymetini daha da arttırmaktadır. Kil içerikli katı atıkların, uygun strateji ve değerlendirme yöntemleriyle cevherden ayrılması ve ekonomiye kazandırılmasının önem taşıdığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ağaoğlu, Z., Yılmaz K. ve Demir, Ö. F. (2016). Smektit ve vermikulitce zengin kurak alanlarda hububatta üre ve amonyumun üst gübre olarak kullanılması. Çukurova Tarım Gıda Bilimleri Dergisi, 31(3): 165-169 (Özel Sayı).
- Chanturiya, V., Minenko, V., Suvorova, O., Pletneva, V. ve Makarov, D. (2017). Electrochemical modification of saponite for manufacture of ceramic building materials. Applied Clay Science, 135, 199–205.
- Chanturiya, V. A., Minenko, V. G., Makarov, D. V., Suvorova, O. V. ve Selivanova E. A. (2018). Advanced techniques of saponite recovery from diamond processing plant water and areas of saponite application. Minerals, 8, 549; doi: 10.3390/min8120549.
- Çolak, M. (1997). Hisarcık-Emet kolemanit ocağı killeri. 8. Ulusal Kil Sempozyumu Dumlupınar Üniversitesi Kütahya, 25-36.
- Çolak, M., Helvacı, C. ve Maggetti, M. (2000). Saponite from the Emet colemanite mines, Kütahya, Turkey. Clays and Clay Minerals, 48(4), 409-423.
- Erdoğan, Y., Aksu, M., Demirbaş, A. ve Abalı, Y. (1998). Analyses of boronic ores and sludges and solubilities of boron minerals in CO2-saturated water. Resources, Conservation and Recycling, 24(3-4), 275-283.
- Erkan, Z E., Akar, A. ve Savaş, M. (2003). Emet Bor İşletme Müdürlüğü Hisarcık baraj atıklarının değerlendirilebilirliğinin araştırılması. Journal of Institude of Science and Technology of Balıkesir University, 5(1):161-174.
- Erkan, Z. E., Akar A. ve Savaş M., (2004). Espey baraj atıklarının değerlendirilebilirliğinin araştırılması. II. Bor Çalıştayı, 20: (Yayın No:911148).
- Garrett, D. E. (2004). Handbook of lithium and natural calcium chloride. Elsevier, Academic Press., 488.
- Helvacı, C. (2018). Lityum ve lityum minerallerinin kaynakları, yatakların dağılımı ve ekonomik önemi. 71. Türkiye Jeoloji Kurultayı, Bildiri Öz Kitabı, 265-266.