ENDÜSTRİYEL TESİSLERDE RİSK ANALİZİNE YÖNELİK KULLANILAN VERİ KAYNAKLARI VE BİR UYGULAMA
Öz
Günümüzde hızla değişen yaşam şartları ve artan tüketici ihtiyaçları, çalışma koşullarının sürekli farklılaşmasına sebep olmaktadır. Bu durum; çalışanlar üzerindeki baskıyı artırmakla birlikte işyerlerinde yeni tehlikeler ve risklerin oluşmasına ve bunun sonucunda kazaların meydana gelmesine ortam hazırlamaktadır. Böyle bir durumda endüstriyel tesislerin güvenlikleri için en önemli gereksinimleri; risklerin ve tehlikelerin sistematik bir şekilde belirlenip önceliklendirilmesi, gerekli önlemlerin hayata geçirilerek tehlikelerin kontrol altına alınması ve sürekliliğin sağlanması için devamlı iyileştirmenin yapılmasıdır.
Bu çalışmada, tehlikeli olaylar arasından önceliklendirme yapabilmek için uluslararası kabul görmüş veri kaynaklarından kritik olay ve başlatıcı olayların meydana gelme sıklığının tespiti ve kalitatif bir risk analizinin kantitatif hale getirme yolları araştırılmıştır. Aynı zamanda petrol rafinerinde atmosferik damıtma kolonundan çıkıp sıyırıcıya giden hatta küçük boyutta sıvı sızıntısı kritik olayı üzerine örnek bir çalışma yapılmıştır. Örnek çalışmada birikinti tutuşmaması/dağılması sonucunda oluşan çevresel zararın 1, 73 10-6 yıl-1 frekans ile meydana gelme sıklığı en yüksek tehlikeli olay olurken şiddeti en yüksek tehlikeli olay olan buhar bulutu patlaması ‘nın(VCE) meydana gelme değeri ise 5,2 10-7 yıl-1 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar ışığında tehlikeli olayları önlemeye ve etkilerini azaltmaya yönelik önleyici tedbirler almak için önceliklendirme yaparken şiddetin ve sıklığın aynı anda değerlendirilmesi gerektiği kanaati oluşmuştur.
Anahtar Kelimeler
Veri Kaynakları,Kalitatif Risk Analizi,Kantitatif Risk Analizi,Başlatıcı Olay,Kritik Olay
Kaynakça
- Anonim, 2012. Kimya Sanayi Sektöründe SEVESO II Direktifi Kapsamındaki Endüstrilerde Kaza Riski Değerlendirmesi Metodolojisi, ARAMIS Kullanıcı Rehberi, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Teftiş Kurulu Başkanlığı, Ankara. Erişim adresi: https://ailevecalisma.gov.tr/medias/6014/2012_55.pdf. Erişim tarihi: 28 Aralık 2019.
- Anonymous, 2001. IEC 61511, Functional safety instrumented systems for he industry sector, parts 1-3, International Electrotechnical Commission, Geneva.
- Anonymous, 2008. IEC 61025 Ed 2.0: Fault Tree Analysis (FTA).
- Anonymous, 2011. IEC 62502 Analysis techniques for dependability - Event tree analysis (ETA).
- Anonymous, 2013. The Gas Disaster. Erişim adresi: https://www.bhopal.org/what-happened/union-carbides-disaster/. Erişim Tarihi: 19 Aralık 2019
- Anonymous, 2016. IEC 61882 Guide For Hazard and Operability Stduies(HAZOP Studies) - Application guide.
- Babaarslan, N. (2013). Petrol rafinerisinde Atmosferik Damıtma Kolonunda Kaza Riski Değerlendirmesi, (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
- Babaarslan, N. (2014). Kalitatif Olarak Hazırlanmış Papyon Diyagramlarının Kantitatif Hale Çevrilmesi Ve Bu Kapsamda Veri Analizi Yapılması, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İş Teftiş Kurulu Başkanlığı, İş Müfettişi Yardımcılığı Etüdü, s. 3.
- Brinkman, J.L., Van Gestel, P.J., Van Otterloo, R.W. (1997). Methods for determining and processing probabilities ‘Red Book’, Second edition, s. 6.10-15.
- Debray, B. Delvosalle, C. Fiévez, C. Pipart, A. Londiche, H. and Hubert, E. (2004). Defining safety functions and safety barriers from fault and event trees analysis of major industrial hazards. Proceedings ESREL, s. 14-18. Berlin, Germany.