DOĞAL GRAFİT İHRACATI YOĞUNLAŞMASININ EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNDEKİ ETKİSİ
Öz
Dünyada özellikle, yüksek elektriksel ve termal iletkenlik, mükemmel termal stabilite ve kayganlık ile birçok endüstriyel uygulamalarda kullanılmakta olan grafit, son yıllarda gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için kritik bir hammadde haline gelmiştir. Özellikle doğal grafit ihracatında gözlemlenen tekelleşme eğilimleri ve yoğunlaşma, rekabet ortamını bozduğundan, ülkelerin ekonomik büyümelerinin sürdürülebilirlikleri konusunda endişe duymalarına neden olmaktadır. Bu durumun analizi için de dünyada mineral kaynakları piyasasının ihracat yoğunlaşmasının incelenmesi önemli bilgiler verebilmektedir. Bu çalışmada, dünya doğal grafit ihracat piyasası yoğunlaşmasının ekonomik büyümeye etkilerini yorumlayabilmek amacıyla, dünya doğal grafit piyasasında ihracatçı ülkelerin 2002-2019 yılları arası yoğunlaşma oranı (CRn) ve indekslerinin (HHİ) gelişimi incelenmiştir. Doğal grafit piyasasındaki ihracat yoğunlaşması ile dünya ekonomilerindeki büyüme (kişi başına düşen GSYIH) ilişkisi araştırıldığında ise, dünya ülkeleri için malların ihracat yoğunlaşması azaldıkça ekonomik büyümenin artması gerektiği hipotezinin, grafit ihracatı için geçerliliğini korumadığı tespit edilmiştir. Dünya ekonomileri büyüdükçe grafit ihracatında tekelciliğe yönelimin artması göz önüne alındığında, dünyanın en büyük doğal grafit rezervlerine sahip Türkiye’de grafit madenciliğinde alınması gereken önlemler tartışılmıştır
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arranguez, G. I. S., ve Hinlo, J. E. (2019). Export geographical diversification and economic growth among asean countries. Paper presented at the 14th National Convention on Statistics (NCS), Crowne Plaza Manila Galleria, Quezon City.
- BGS. (2015). British geological survey risk list. https://www2.bgs.ac.uk/mineralsuk/download/ statistics/risk_list_2015.pdf
- Bikker, J. A., ve Haaf, K. (2002). Measures of competition and concentration in the banking industry: A review of the literature. Economic & Financial Modelling, 9(2), 53-98.
- Brown, T. (2018). Measurement of mineral supply diversity and its importance in assessing risk and criticality. Resources Policy, 58, 202-218.
- Cevirmez, E. O. (2019). Türkiye ihracatının ürün ve ülke bazında yoğunlaşma analizi. TCMB Ekonomi Notları, Sayı: 2019-12.
- Coelho, L. M., Burgos, M. d. C., Santos, E. P., ve Pinto, P. A. L. d. A. (2019). Regional concentration of the gross production value of firewood in paraíba. Floresta e Ambiente, 26.
- Cuhadaroğlu, A. D., ve Kara, E. (2018). Grafit: Bir genel değerlendirme. Teknik Bilimler Dergisi, 8(1), 14-33.
- Damm, S., ve Zhou, Q. (2020). Supply and demand of natural graphite. Dera, rohstoffinformationen 43. Berlin, ISBN: 978-3-948532-10-9.
- Davis, G. A. (2010). Trade in mineral resources. World Trade Organization Economic Research and Statistics Division, Staff Working Paper.
- Değer, M. K. (2010). İhracatta ürün çeşitliliği ve ekonomik büyüme: Türkiye deneyimi (1980-2006). Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(2), 259-287.