Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri

Buse Gönül

doi:10.17494/ogusbd.1351074

EN TR

Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri

Öz

Bu çalışmada, ergenlik döneminde çocukların aile sadakatine bakış açılarını ve aile sadakatinin ihlal edildiği durumlarda ergenlerin sosyal ve ahlaki muhakemelerini incelenmiştir. Araştırmaya, Ankara’da yaşayan 13-17 yaşları (Ort. yaş = 14.69, SS = 1.08) arasındaki 62 ergen katılmıştır. Katılımcılar, yapılandırılmış birebir görüşmelere katılarak aile sadakatinin ihlal edildiği üç hikayedeki sorulara yanıt vermişlerdir. Bu hikayeler; aile kaynaklarının ve fırsatların dağılımı, duygusal ve psikolojik destek ile aile gizliliğini içermiştir. Katılımcıların her bir hikâye için yaptıkları değerlendirmeler tekrar faktörlü ANOVA analizi ile incelenmiştir. Sonuçlar katılımcıların aile gizliliğini korumadığı bir durumu diğer durumlara oranla daha fazla kabul ettikleri göstermiştir. Katılımcıların değerlendirmeleri ardındaki gerekçelendirmelerini anlamak üzere her hikâyeye verilen yanıtlar ayrı tema analizleri ile ele alınmıştır. İçerikler, katılımcıların bağlama göre çeşitlenen gerekçelendirmeler yaptığını, bazen kendi çıkarlarını koruma motivasyonunda olurken, bazı durumlarda aile grubunun iyiliğine ahlaki ve sosyal kaygılarla öncelik vermişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Ahlaki Muhakeme, Ergenlik, Aile Sadakati

Kaynakça

Boszormenyi-Nagy, I., ve Spark, G. M. (1984). Invisible loyalties. New York: Brunner/Mazel.
Boszormenyi-Nagy, I., Grunebaum, J., ve Ulrich, D. (1991). Contextual therapy. A. S. Gurman ve D. P. Kniskern (Eds.) içinde, Handbook of family therapy: Vol. II (ss. 200–238). Bristol: Brunner/Mazel.
Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Brenick, A. ve Killen, M. (2014). Moral judgments about Jewish-Arab intergroup exclusion: The role of cultural identity and contact. Developmental Psychology, 50(1), 86–99. https://doi.org/10.1037/a0034702
Bronfenbrenner, U. (2005). Making human beings human: Bioecological perspectives on human development. Thousand Oaks: Sage Publications.
Burkholder, A. R., Glidden, J., Yee, K. M., Cooley, S., ve Killen, M. (2021). Peer and parental sources of influence regarding interracial and same-race peer encounters. Journal of Social Issues, 77(4), 1063–1086. https://doi.org/10.1111/josi.12494
Carter, P. L. ve Reardon, S. F. (2014). Inequality matters. William T. Grant Foundation.
Crist, J. D., Garcia-Smith, D., ve Phillips, L. R. (2006). Accommodating the stranger en casa: How Mexican American elders and caregivers decide to use formal care. Research and Theory for Nursing Practice, 20, 109–126. doi:10.1891/088971806780641791
Dahl, A., Gingo, M., Uttich, K., ve Turiel, E. (2018). Introduction. A. Dahl, M. Gingo, K. Uttich, and E. Triel (Eds.) içinde, Moral reasoning about human welfare in adolescents and adults: Judging conflicts involving sacrificing and saving lives. Wiley. https://doi.org/10.1111/mono.12374
Dankoski, M. E. ve Deacon, S. A. (2000). Using a feminist lens in contextual therapy. Family Process, 39(1), 51–66. https://doi.org/10.1111/j.1545-5300.2000.39107.x

Degner, J. ve Dalege, J. (2013). The apple does not fall far from the tree, or does it? A meta-analysis of parent-child similarity in intergroup attitudes. Psychological Bulletin, 139(6), 1270–1304. https://doi.org/10.1037/a0031436
Dunn, J. (2014). Moral development in early childhood, and social interaction in the family. M. K. ve J. G. Smetana (Ed.) içinde, Handbook of moral development (2. baskı, ss. 135–159). Psychology Press.
Durkin, K. (2003). Developmental social psychology: From infancy to old age. Malden, MA: Blackwell.
Edmonds, C. ve Killen, M. (2009). Do adolescents’ perceptions of parental racial attitudes relate to their intergroup contact and cross-race relationships? Group Processes and Intergroup Relations, 12(1), 5–21. https://doi.org/10.1177/1368430208098773
Elenbaas, L., Rizzo, M. T., ve Killen, M. (2020). A developmental-science perspective on social inequality. Current Directions in Psychological Science, 29(6), 610–616. https://doi.org/10.1177/0963721420964147
Flanagan, C. A., Kim, T., Pykett, A., Finlay, A., Gallay, E. E., ve Pancer, M. (2014). Adolescents’ theories about economic inequality: Why are some people poor while others are rich? Developmental Psychology, 50(11), 2512–2525. https://doi.org/10.1037/a0037934
Gönül, B., Işık, H., ve Güneş, S. (2022). A multigroup analysis of family climate and volunteering: The mediating role of parental conversations in emerging adulthood. Applied Developmental Science, 26(2), 317–328. https://doi.org/10.1080/10888691.2020.1796666
Gönül, B., Sahin-Acar, B., ve Killen, M. (2023a). Adolescents view social exclusion based on social class as more wrong than do children. Developmental Psychology, 59(9), 1703–1715. https://doi.org/10.1037/dev0001564
Gönül, B., Sahin-Acar, B. ve Killen, M. (2023b). Perceived contact with friends from lower socioeconomic status reduces exclusion based on social class. Developmental Science. https://doi.org/10.1111/desc.13440
Grusec, J., Chaparro, M. P., Johnston, M., ve Sherman, A. (2014). The development of moral behavior from a socialization perspective. M. K. ve J. G. Smetana (Ed.) içinde, Handbook of moral development (2. baskı, ss. 113–134). New York, NY: Psychology Press.
Helwig, C. C., Ruck, M. D., ve Peterson-Badali, M. (2014). Rights, civil liberties, and democracy. M. Killen ve J. G. Smetana (Eds.) içinde, Handbook of moral development (2. baskı, ss. 46–69). New York, NY: Psychology Press.
Hitti, A., Mulvey, K. L., Rutland, A., Abrams, D., ve Killen, M. (2014). When is it okay to exclude a member of the ingroup? Children’s and adolescents’ social reasoning. Social Development, 23(3), 451–469. https://doi.org/10.1111/sode.12047
Kao, H. F. S., ve An, K. (2012). Effect of acculturation and mutuality on family loyalty among Mexican American caregivers of elders. Journal of Nursing Scholarship, 44(2), 111–119. https://doi.org/10.1111/J.1547-5069.2012.01442.X
Kağıtçıbaşı, Ç. (2010). Benlik, aile ve insan gelişimi: Kültürel psikoloji. Koç Üniversitesi.
Killen, M. ve Smetana, J. G. (2015). Origins and development of morality. M. E. Lamb (Ed.) içinde, Handbook of child psychology and developmental science: 3. Sayı (7. baskı, ss. 701–749). NY: Wiley-Blackwell.
Killen, M., ve Dahl, A. (2021). Moral reasoning enables developmental and societal change. Perspectives on Psychological Science, 16(6), 1209–1225. https://doi.org/10.1177/1745691620964076
Killen, M., Mulvey, K. L., ve Hitti, A. (2013). Social exclusion in childhood: A developmental intergroup perspective. Child Development, 84(3), 772–790. https://doi.org/10.1111/cdev.12012
Killen, M., ve Rutland, A. (2011). Children and social exclusion: Morality, prejudice, and group identity. Wiley Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781444396317
Li, L., Rizzo, M. T., Burkholder, A. R., ve Killen, M. (2017). Theory of mind and resource allocation in the context of hidden inequality. Cognitive Development, 43, 25–36. https://doi.org/10.1016/j.cogdev.2017.02.001
Malti, T., Ongley, S. F., Dys, S. P., ve Colasante, T. (2012). Adolescents' emotions and reasoning in contexts of moral conflict and social exclusion. New Directions for Youth Development, 136, 27-40.
Møller, S. J., ve Tenenbaum, H. R. (2011). Danish majority children’s reasoning about exclusion based on gender and ethnicity. Child Development, 82(2), 520–532. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01568.x
Nesdale, D. (2004). Social identity processes and children’s ethnic prejudice. M. Bennett. ve F. Sani (Eds.) içinde, The development of the social self (ss. 219–245). New York, NY: Psychology Press.
Nucci, L. (2001). Education in the moral domain. Cambridge: Cambridge University Press.
Park, Y., Lee-Kim, J., Killen, M., Park, K., ve Kim, J. (2012). Korean children’s evaluation of parental restrictions regarding gender-stereotypic peer activities. Social Development, 21(3), 577–591. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2011.00643.x
Raabe, T., ve Beelmann, A. (2011). Development of ethnic, racial, and national prejudice in childhood and adolescence: a multinational meta-analysis of age differences. Child Development, 82(6), 1715–1737. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2011.01668.x
Recchia, H. E., Wainryb, C., Bourne, S., ve Pasupathi, M. (2014). The construction of moral agency in mother-child conversations about helping and hurting across childhood and adolescence. Developmental Psychology, 50(1), 34–44. https://doi.org/10.1037/a0033492
Rutland, A., Killen, M., ve Abrams, D. (2010). A new social-cognitive developmental perspective on prejudice: The interplay between morality and group identity. Perspectives on Psychological Science, 5(3), 279–291. https://doi.org/10.1177/1745691610369468
Sims, R. N., Burkholder, A. R., ve Killen, M. (2022). Science resource inequalities viewed as less wrong when girls are disadvantaged. Social Development, 32(1), 387–407. https://doi.org/10.1111/sode.12629
Smetana, J. G. (1999). The role of parents in moral development: A social domain analysis. Journal of Moral Education, 28(3), 311–321. https://doi.org/10.1080/030572499103106
Smetana, J. G. (2006). Social-cognitive domain theory: Consistencies and variations in children’s moral and social judgments. M. Killen ve J. G. Smetana (Eds.) içinde, Handbook of moral development (ss. 119–154). Mahwah, NJ: Erlbaum.
Smetana, J. G., Jambon, M., ve Ball, C. (2014). The social domain approach to children’s moral and social judgments. M. Killen ve J. G. Smetana (Eds.) içinde, The handbook of moral development (2. baskı, ss. 23–45). Taylor and Francis.
Smith, I. H., Aquino, K., Koleva, S., ve Graham, J. (2014). The moral ties that bind... even to out-groups: The interactive effect of moral identity and the binding moral foundations. Psychological Science, 25(8), 1554-1562. https://doi.org/10.1177/0956797614534450
Tajfel, H. ve Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin ve S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (ss. 33–47). Brooks-Cole.
Turiel, E. (2006). The development of morality. In N. Eisenberg, W. Damon ve R. M. Lerner (Eds.), Handbook of child psychology (6. baskı). Social, emotional, and personality development, Vol. 3 (ss. 863–932). John Wiley & Sons Inc.
Turiel, E., ve Nucci, L. P. (2017). Moral development in context. A. S. Dick ve U. Müller (Eds.) içinde, Advancing developmental science: Philosophy, theory, and method (ss. 95–109). Routledge.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Gelişim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Buse Gönül ^*
0000-0002-7538-8420
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

18 Ekim 2023

Yayımlanma Tarihi

4 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

28 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

2 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 24 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1351074

IZ

https://izlik.org/JA26MA65JC

APA

Gönül, B. (2023). Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 760-775. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1351074

AMA

1.Gönül B. Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;24(3):760-775. doi:10.17494/ogusbd.1351074

Chicago

Gönül, Buse. 2023. “Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 (3): 760-75. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1351074.

EndNote

Gönül B (01 Aralık 2023) Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 3 760–775.

IEEE

[1]B. Gönül, “Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 3, ss. 760–775, Ara. 2023, doi: 10.17494/ogusbd.1351074.

ISNAD

Gönül, Buse. “Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/3 (01 Aralık 2023): 760-775. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1351074.

JAMA

1.Gönül B. Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2023;24:760–775.

MLA

Gönül, Buse. “Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, sy 3, Aralık 2023, ss. 760-75, doi:10.17494/ogusbd.1351074.

Vancouver

1.Buse Gönül. Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2023;24(3):760-75. doi:10.17494/ogusbd.1351074

Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri

Adolescents’ Social and Moral Reasoning of Family Loyalty Violations

Öz

Anahtar Kelimeler

Aile Sadakatinin İhlal Edildiği Durumlarda Ergenlerin Sosyal ve Ahlaki Muhakemeleri

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster