Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi?

Muhammed Sukru Aydın

doi:10.17494/ogusbd.1393226

EN TR

Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi?

Öz

Dedikoduya yönelik değerlendirmelerin insan yaşamında nasıl gelişim gösterdiğini anlamak çocukların sosyal dünyasına ışık tutması açısından önemlidir. Ancak çocukların dedikoduyu ne düzeyde algılayabildikleri araştırmalarda yeteri kadar ele alınmayan konulardandır. Bu nedenle mevcut araştırmada çocukların olumlu, olumsuz ve nötr içerikli dedikoduları ayırt edip edemedikleri ve bu konuda gelişimsel farklılıklar olup olmadığı incelenmiştir. Bu doğrultuda araştırmaya 5-8 yaşları arasında 142 çocuk dâhil edilmiştir. Çocuklara her biri 5 sahneden oluşan “olumlu”, “olumsuz” ve “nötr” içerikli dedikodu senaryoları anlatılmıştır. Analizler sonucunda çocukların olumlu dedikodu yapılan senaryodaki karakterlere olumlu özellikleri anlamlı olarak daha fazla atfettikleri, bunu sırasıyla nötr ve olumsuz dedikodu yapan senaryoların karakterlerinin takip ettiği bulunmuştur. Sonuçlar çocukların dedikodu fenomenini tek bir boyutta değerlendirmedikleri, dedikodu içeriğinin olumlu/olumsuz olmasının dedikoduya yönelik muhakemelerde etkili olduğu şeklinde yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Çocuklarda dedikodu anlayışı, dedikodu, dedikodunun gelişimi

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok

Etik Beyan

Bu çalışma (12/09/2023 tarih ve 2023/56 sayılı Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilimsel Etik Değerlendirme Kurulu Onayı ile) bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. Katılımcı çocuklar ve ebeveynlerinden onamları alınmıştır.

Teşekkür

Görsellerin hazırlanması, ses kayıtlarının görsellere yerleştirilmesindeki desteği için Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü öğrencisi Melek Erdoğan’a teşekkürlerimi sunarım.

Kaynakça

Abrahams, R. D. (1970). A performance-centered approach to gossip. Man, 5, 290-300.
Aydın, M. Ş. (2021). 29-72 aylık çocukların olumsuz ve prososyal yalan söyleme davranışlarının incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 5(1), 92-108.
Baumeister, F., Zhang, L., & Vohs, D. (2004). Gossip as cultural learning. Review of General Psychology, 8, 111–121. https://doi.org/10.1037/1089-2680.8.2.111
Bloom, P. (2013). Bebeklerin ahlaki yaşamı: İyinin ve kötünün kökenleri (E. Kardelen, Çev.). Panama Yayıncılık. Boehm, C. (2012). Moral origins: The evolution of virtue, altruism, and shame. Basic Books.
Brondino, N., Fusar-Poli, L., & Politi, P. (2017). Something to talk about: Gossip increases oxytocin levels in a near real-life situation. Psychoneuroendocrinology, 77, 218-224. https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2016.12.014
Caivano, O., Leduc, K., & Talwar, V. (2020). When is gossiping wrong? The influence of valence and relationships on children’s moral evaluations of gossip. British Journal of Developmental Psychology, 38(2), 219-238. https://doi.org/10.1111/bjdp.12319
Chen, E. E., Ng, C. T. Z., Corriveau, K. H., Yang, B. & Harris, P. L. (2020). Talking about personality: Evidence for attributions to self and others in early childhood. Journal of Cognition and Development, 21, 191–212. https://doi.org/10.1080/15248372.2019.1709466
Cole, J. M., & Scrivener, H. (2013). Short-term effects of gossip behavior on self-esteem. Current Psychology, 32(3), 252–260. https://doi.org/10.1007/s12144-013-9176-3
Dunbar, R. (2004). Gossip in evolutionary perspective. Review of General Psychology, 8, 100-110. https://doi.org/10.1037/1089-2680.8.2.100
Dunbar, R., Marriott, A., & Duncan, C. (1997). Human conversational behavior. Human Nature, 8, 231–246. https://doi.org/10.1007/BF02912493

Eder, D., & Enke, J. L. (1991). The structure of gossip: Opportunities and constraints on collective expression among adolescents. American Sociological Review, 56, 494-508.
Engelmann, J., Herrmann, E., & Tomasello, M. (2016). Preschoolers affect others' reputations through prosocial gossip. British Journal of Developmental Psychology, 34, 447-460. https://doi.org/10.1111/bjdp.12143
Engelmann, J. M., & Rapp, D. J. (2018). The influence of reputational concerns on children's prosociality. Current Opinion in Psychology, 20, 92–95. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2017.08.024
Feinberg, M., Willer, R., Stellar, J., & Keltner, D. (2012). The virtues of gossip: Reputational information sharing as prosocial behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 102(5), 1015–1030. https://doi.org/10.1037/a0026650
Friend, M., & Davis, T. L. (1993). Appearance-reality distinction: Children’s understanding of the physical and affective domains. Developmental Psychology, 29, 907-914.
Gabriels, K., & De Backer, C. J. (2016). Virtual gossip: How gossip regulates moral life in virtual worlds. Computers in Human Behavior, 63, 683-693.
Gawronski, B., & Walther, E. (2008). The TAR effect: When the ones who dislike becomes the ones who are disliked. Personality and Social Psychology Bulletin, 34, 1276–1289. https://doi.org/10.1177/0146167208318952
Gottman, J. M., & Graziano, W. G. (1983). How children become friends. Monographs of the Society for Research in Child Development, 48(2), 1-86.
Guzley, R. M. (1992). Organizational climate and communication climate: Predictors of commitment to the organization. Management Communication Quarterly, 5(4), 379-402.
Haux, L., Engelmann, J., Hermann, E., & Tomasello, M. (2017). Do young children preferentially trust gossip or firsthand observation in choosing a collaborative partner? Social Development, 26, 466–474. https://doi.org/10.1111/sode.12225
Hetheringon, E. M., & Parke, R. D. (1993). Child psychology: A contemporary view point (4th ed.). New York: Monotype Composition Company.
Hill, V., & Pillow, B. H. (2006). Children's understanding of reputations. The Journal of Genetic Psychology, 167(2), 137-157.
Kim, S., Harris, P. L. & Warneken, F. (2014). Is it okay to tell? Children's judgements about information disclosure. British Journal of Developmental Psychology, 32, 291–304. https://doi.org/10.1111/bjdp.12040
Kuttler, A., Parker, J., & La Greca, A. (2002). Developmental and gender differences in preadolescents' judgments of the veracity of gossip. Merrill-Palmer Quarterly, 48, 105–132. https://doi.org/10.1353/mpq.2002.0008
McDonald, L., Putallaz, M., Grimes, L., Kupersmidt, B., & Coie, D. (2007). Girl talk: Gossip, friendship, and sociometric status. Merrill-Palmer Quarterly, 53, 381-411. https://doi.org/10.1353/mpq.2007.0017
McGuigan, N., & Cubillo, M. (2013). Information transmission in young children: When social information is more important than nonsocial information. The Journal of Genetic Psychology, 174(6), 605–619. https://doi.org/10.1080/00221325.2012.749833
Obradović, J., van Dulmen, M. H., Yates, T. M., Carlson, E. A., & Egeland, B. (2006). Developmental assessment of competence from early childhood to middle adolescence. Journal of Adolescence, 29(6), 857-889.
Parker, J. G., & Gottman, J. M. (1989). Social and emotional development in a relational context: Friendship interaction from early childhood to adolescence. In T. J. Berndt & G. W. Ladd (Eds.), Peer relationships in child development (pp. 95–131). John Wiley & Sons.
Parker, J., & Seal, J. (1996). Forming, losing, renewing, and replacing friendships: Applying temporal parameters to the assessment of children's friendship experiences. Child Development, 67, 2248–2268. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.1996.tb01855.x
Perner, J., & Lang, B. (1999). Development of theory of mind and executive control. Trends in Cognitive Sciences, 3(9), 337-344.
Rotenberg, Κ. J., Simourd, L„ & Moore, D. (1989). Children’s use of a verbal non-verbal consistency principle to infer truth and lying. Child Development, 60, 309-322.
Ruggiero, A., Parolin, E., & Ma, L. (2020). The impact of gossip valence on children’s attitudes towards gossipers. Infant and Child Development, 29(4), e2180. https://doi.org/10.1002/icd.2180
Schnake, M. E. (1990). Human relations. Ohio: Merrill Publishing Company.
Schwartz, S. H., Verkasalo, M., Antonovsky, A., & Sagiv, L. (1997). Value priorities and social desirability: Much substance, some style. British Journal of Social Psychology, 36(1), 3-18.
Sevindik, A. (2021). Türk mizah ekolojisi. Ötüken Neşriyat.
Shinohara, A., Kanakogi, Y., Okumura, Y., & Kobayashi, T. (2021). How do children evaluate the gossiper of negative gossip?. Japanese Psychological Research, 63(2), 111-117. https://doi.org/10.1111/jpr.12279
Shinohara, A., & Kobayashi, T. (2022). Children’s understanding of friendship formation caused by gossip. Journal of Experimental Child Psychology, 217, 105370. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2021.105370
Sommerfeld, R., Krambeck, H., Semmann, D., & Millinski, M. (2007). Gossip as an alternative for direct observation in games of indirect reciprocity. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 104, 17435–17440. https://doi.org/10.1073/pnas.0704598104
Şantaş, G., Akbolat, M., & Sağlam, H. (2019). Sağlık çalışanlarında örgütsel affetme, örgütsel dedikodu ve intikam niyeti arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 36, 131-148.
Tang, Y., Zhang, Z., & Harris, P. L. (2023). Does first‐hand evidence undermine young children's initial trust in positive gossip? Evidence from 5‐to 6‐year‐old children. British Journal of Developmental Psychology, 41, 358-370. https://doi.org/10.1111/bjdp.12457
Tomasello, M., & Vaish, A. (2013). Origins of human cooperation and morality. Annual Review of Psychology, 64(1), 231–255.
Turner, M. M., Mazur, M. A., Wendel, N., & Winslow, R. (2003). Relational ruin or social glue? The joint effect of relationship type and gossip valence on liking, trust, and expertise. Communication Monographs, 70(2), 129-141.
Warneken, F., & Tomasello, M. (2009). The roots of human altruism. British Journal of Psychology, 100(3), 455-471.
Wellman, H. M., Cross, D., & Watson, J. (2001). Meta‐analysis of theory‐of‐mind development: The truth about false belief. Child Development, 72(3), 655-684.
Wu, J., Balliet, D., & Van Lange, P. A. (2016). Reputation, gossip, and human cooperation. Social and Personality Psychology Compass, 10, 350–364. https://doi.org/10.1111/spc3.12255

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilişsel Gelişim, Sosyal Gelişim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muhammed Sukru Aydın ^*
0000-0003-1112-3180
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

20 Kasım 2023

Kabul Tarihi

15 Nisan 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 25 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1393226

IZ

https://izlik.org/JA49NS86BX

APA

Aydın, M. S. (2024). Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi? Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 306-321. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1393226

AMA

1.Aydın MS. Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi? Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;25(2):306-321. doi:10.17494/ogusbd.1393226

Chicago

Aydın, Muhammed Sukru. 2024. “Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi?”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (2): 306-21. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1393226.

EndNote

Aydın MS (01 Temmuz 2024) Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi? Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 2 306–321.

IEEE

[1]M. S. Aydın, “Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi?”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 2, ss. 306–321, Tem. 2024, doi: 10.17494/ogusbd.1393226.

ISNAD

Aydın, Muhammed Sukru. “Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi?”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25/2 (01 Temmuz 2024): 306-321. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1393226.

JAMA

1.Aydın MS. Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi? Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;25:306–321.

MLA

Aydın, Muhammed Sukru. “Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi?”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 2, Temmuz 2024, ss. 306-21, doi:10.17494/ogusbd.1393226.

Vancouver

1.Muhammed Sukru Aydın. Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi? Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Temmuz 2024;25(2):306-21. doi:10.17494/ogusbd.1393226

Cited By

Is It the Content or the Gossiper's Behaviour While Evaluating Gossip for Children?

Infant and Child Development

https://doi.org/10.1002/icd.70086

Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi?

Can Children Distinguish between Positive, Negative and Neutral-Valued Gossip?

Öz

Anahtar Kelimeler

Çocuklar Olumlu, Olumsuz ve Nötr İçerikli Dedikoduları Ayırt Edebilir Mi?

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Proje Numarası

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Is It the Content or the Gossiper's Behaviour While Evaluating Gossip for Children?